Focus en de Heksenwaag

Aad Kuiper

‘Focus’ is de nieuwe crossmediale titel van NTR Wetenschap. Op TV gaat Petra Grijzen op zoek naar oplossingen van wetenschappers voor de problemen van deze tijd. En al voor de tweede aflevering, op zaterdag 17 juni, zijn er opnamen gemaakt in de Oudewaterse Heksenwaag. Deze aflevering gaat namelijk over complotdenken.

Op 17 juni begint op NPO 2 om 20.00 uur de aflevering van Focus die over complotdenken handelt en is Petra te gast bij een platte-aarde conferentie waar men haar zal trachten te overtuigen van het idee dat de aarde helemaal niet rond is. En ze praat met wetenschappers over onderzoek naar complotdenken. “Tussen complotdenken van nu en heksenjachten van toen zijn best parallellen te vinden”, meent ook dr. Steije Hofhuis, docent Cultuurgeschiedenis, in de uitzending van ‘dr Kelder en Co’ van oktober 2022. “Er zijn wel degelijk veel gelijkenissen. Net als in de heksenperiode denken complotdenkers dat bepaalde gebeurtenissen onderdeel zijn van een groot complot.” Voor wie dit boeiend vindt, wordt dit ongetwijfeld een interessante aflevering.

Anders in de Heksenwaag

In het najaar zal in Museum de Heksenwaag overigens een nieuwe blijvende expositie geopend worden. De naam van deze expositie luidt ‘Anders?!’

‘Anders?!” wordt gekoppeld aan artikel 1 van de grondwet. Artikel 1 van de Grondwet luidt: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan”.

De mensen achter Museum de Heksenwaag realiseren zich dat er niet alleen vroeger gediscrimineerd werd - de gruwel van vroeger, zoals Isa van der Wee het met enige walging weet te brengen - maar dat discrimineren nog steeds plaatsvindt. In zijn toespraak van zaterdag 3 juni voorafgaand aan de bloemlegging ter nagedachtenis aan als heks veroordeelden zei burgemeester De Vries immers ook: “De brandstapel bestaat wellicht niet meer, maar de digitale brandstapel - waar anoniem mensen iets van een ander vinden - draait overuren.” Van aandacht voor het wellicht klein lijkende pesten (maar dat niet is), gaat de expositie een ‘geintje’ (dat heel vaak geen geintje is) tot ernstiger gedrag tegenover mensen die in andermans ogen ‘anders’ zijn en onbegrijpelijke reacties op weten te roepen. Isa van der Wee benadrukt dat het museum niet in de valkuil van polarisatie wil trappen en het hele probleem met een zekere mildheid wil benaderen. Als de expositie geopend wordt zullen we dit zeker melden.

Vrijwilligers in de Heksenwaag

Aangezien zich steeds meer bezoekers melden bij de Heksenwaag, zijn ze op zoek naar vrijwilligers. Uit de hele wereld komen al meer dan honderd jaar bezoekers naar de Heksenwaag in Oudewater. In vroegere eeuwen was dat van levensbelang. Elke vrijwilliger - die altijd samen met een professionele kracht zal werken - draagt bij aan het vertellen van dit verhaal; nu is dat vooral leerzaam en het verhaal wordt op een bijzonder boeiende manier gebracht.