Een eeuw vol verhalen: 100-jarige mevrouw Slot-Van Vliet blikt terug

Wie honderd jaar wordt, heeft een wereld zien verdwijnen en een nieuwe zien ontstaan. Mevrouw Slot-Van Vliet groeide op in een tijd zonder elektriciteit, zonder waterleiding en zonder fiets voor ieder kind. Ze maakte de oorlog mee, werkte als kraamverzorgster, bouwde met haar man een gezin op en zag haar familie uitgroeien tot een grote kring van kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Op 8 maart vierde ze haar honderdste verjaardag, omringd door familie. Zelf kijkt ze nuchter terug op een eeuw leven. “Ik heb eigenlijk nog steeds een rijk leven.”

Ze groeide op op de boerderij, in een gezin met elf kinderen. Luxe was er niet. “We hadden een pomp waar water uit kwam, kleren wasten we met water uit de sloot. Het was een leven in eenvoud.” Toch ontbrak het volgens haar niet aan het belangrijkste. “We hadden geen honger. We verbouwden groenten en aardappels en hadden varkens en koeien zat, maar dat verkochten we. Daar moesten we van leven.”

Haar dochter Margreet Slot merkt hoe groot het verschil met nu is. “De verhalen lijken soms heel lang geleden”, zegt ze, “maar mijn moeder heeft het allemaal wel meegemaakt. De oorlog, het eenvoudige leven en hoe tevreden ze waren met wat ze hadden.” In het gezin werd hard gewerkt en iedereen hielp mee. Toch kijkt mevrouw Slot-Van Vliet met warmte terug op die tijd. “We speelden met elkaar. Er waren geen vriendinnen die langskwamen, want die woonden veel te ver.”

Oorlog en veranderingen

De oorlogsjaren staan nog altijd helder op haar netvlies. “’s Nachts hoorde je vaak het gebrom van vliegtuigen”, vertelt ze. “Die gingen naar Duitsland om daar te bombarderen.” Soms kwam het geweld dichterbij. “Er werd op schepen geschoten op de IJssel en vlakbij ons is ook een meisje doodgeschoten.” Het waren gebeurtenissen die diepe indruk maakten, ook al ging het dagelijkse leven ondertussen gewoon door.

Op de boerderij kwamen regelmatig mensen uit de stad om eten vragen. “Er stond soms een hele stoet mensen”, zegt ze. “De één kwam voor melk, de ander voor eten. Dan probeerde je die mensen toch een beetje te helpen.” Haar moeder wist bovendien vindingrijk te zijn. Ze maakte zelf kleine kaasjes en wanneer de Duitsers kwamen controleren, deed ze alsof ze ziek was. “Dan ging ze op bed liggen met die kaasjes. Als een vrouw ziek op bed lag, mochten die Duitsers die kamer niet binnen.”

In de eerste oorlogsdagen ving de familie ook mensen op die op de vlucht waren. “We hebben toen mensen thuis gehad, wel twintig”, vertelt ze. “Die sliepen boven de koeienstallen, op stro met dekens.” Tegelijk veranderde de wereld langzaam. Na de oorlog kwamen er steeds meer nieuwe dingen bij. “Voor de oorlog bleef alles een beetje hetzelfde”, zegt ze. “Maar daarna kwam er steeds weer iets nieuws bij, onder andere steeds meer luxe dingen in huis.”

Liefde, werk en een groot gezin

Na haar jeugd werkte ze eerst op verschillende adressen in de familie, waar ze moest helpen in grote gezinnen. Ze was nog jong toen ze bij een tante met tien kinderen ging werken. “Ik had zulke slechte handen, helemaal kapot van het werk”, vertelt ze. “Toen zei ik tegen mijn moeder dat ik daar weg wilde.” Later vond ze werk dat beter bij haar paste. Ze werd kraamverzorgster, een beroep dat toen nog nieuw was.

“Ik vond het leuk, met die kleintjes”, zegt ze. “We kregen les van een dokter uit IJsselstein en na een half jaar werden we al voor de leeuwen gegooid.” Zes jaar werkte ze in de kraamzorg. Daarna stopte ze met werken toen ze ging trouwen, zoals dat in die tijd gebruikelijk was. Ze was 27 jaar toen ze trouwde, mede doordat de oorlog en de woningnood het moeilijk maakten om eerder een gezin te beginnen.

Haar man had haar eerder al eens gevraagd of ze met hem wilde schrijven toen hij naar Indonesië moest. Daar voelde ze weinig voor. “Ik zei gewoon: daar heb ik geen zin in hoor.” Margreet lacht wanneer ze dat vertelt. “Hij is gewoon keihard afgewezen.” Toch gaf hij niet op. Toen hij terugkwam uit Indonesië zocht hij haar opnieuw op. “Hij fietste me achterna en vroeg of ik meeging naar een feest”, vertelt mevrouw Slot-Van Vliet. “Toen ben ik erin getrapt”, zegt ze met een knipoog.

De liefde groeide rustig. “Dat groeit zo’n beetje aan”, zegt ze. “We hebben wel een jaar of vijf verkering gehad.” Uiteindelijk kregen ze samen zeven kinderen. Inmiddels is de familie uitgegroeid tot een grote groep. “Ik heb zeven kinderen, waarvan we al drie hebben moeten laten gaan, er zijn zeventien kleinkinderen en achttien achterkleinkinderen”, vertelt ze. De familieband is nog altijd sterk. “De kinderen zorgen goed voor me. Ze hebben allemaal hun eigen taakje op zich genomen.”

“Aanpakken en lief zijn voor elkaar”

Tot op hoge leeftijd bleef mevrouw Slot-Van Vliet actief. Ze puzzelde veel, kleurde, speelde spelletjes met de kleinkinderen en las graag. “Ik heb veel spelletjes gedaan met de kleinkinderen”, vertelt ze. “Met jongens raak je soms gauw uitgepraat, maar met een spelletje komt er weer van alles los.” Volgens Margreet heeft haar moeder altijd een sterke band gehad met de jongere generaties. “Kinderen om je heen houden je jong.”

Wanneer haar gevraagd wordt naar het geheim van haar hoge leeftijd, hoeft ze daar niet lang over na te denken. “Aanpakken en werken”, zegt ze. “Dat is gezond en dat houdt je jong.” Even later voegt ze eraan toe: “En lief zijn voor elkaar.” Ook vindt ze dat mensen soms wat meer rust mogen nemen. “Niet altijd weg willen”, zegt ze. “Thuis kan het ook gezellig zijn. Je kunt ook met elkaar een spelletje doen.”

Op haar honderdste verjaardag werd dat thuisgevoel opnieuw zichtbaar. De familie begon de dag met een kerkdienst en vierde daarna samen feest. “Ik wou de hele familie erbij hebben”, vertelt ze. “Groot en klein.” Dat lukte. En terwijl ze terugkijkt op een eeuw vol veranderingen, blijft haar houding eenvoudig. Ze had nooit gedacht zo oud te worden. “Nee, helemaal niet”, zegt ze. “Maar je denkt niet aan de dood. Je gaat gewoon lekker door.”