Cursus Vogels voor beginners weer van start

Wie deze winter met andere ogen naar de vogels in de tuin wil kijken, kan vanaf 12 januari terecht bij de cursus Vogels voor beginners van Duurzaam Montfoort en Linschoten. De cursus, die wordt gegeven door IVN-natuurgids Gijs van Kempen, bestaat uit zes maandagavonden en twee excursies in de natuur. Vorig jaar was de eerste editie binnen korte tijd volgeboekt. Dit jaar is er ruimte voor maximaal dertig deelnemers.

Gijs merkt dat steeds meer mensen nieuwsgierig zijn naar de vogels om hen heen, maar niet precies weten waar ze moeten beginnen. Tijdens de cursus behandelt hij de basiskennis. Hij zegt: “Ik probeer echt geen driehonderdvijftig soorten in zes avonden in iemands hoofd te krijgen. Het gaat om de kleine dingen die het vogelwereldje zo bijzonder maken. Hoeveel veren heeft een vogel eigenlijk? Waarom heeft de ene een heel andere snavel dan de andere? Dat soort dingen maakt het leuk en begrijpelijk.”

Op de eerste cursusavond ontdekken deelnemers al dat elke vogelsoort er niet alleen anders uitziet, maar ook een eigen manier van leven heeft. “Sommige vogels trekken naar het zuiden om te overwinteren. Andere komen juist van noord of oost om hier voedsel te vinden. Deelnemers leren hoe vogels zich gedragen, waar je ze kunt vinden en waar je vooral niet moet zoeken. Een specht ga je echt niet zomaar in elke tuin zien”, legt Gijs uit. Aan het einde van elke avond krijgen deelnemers een kleine opdracht mee. Dan gaat het bijvoorbeeld om kijken welke vogels er thuis voorbijkomen en wat opvalt aan hun gedrag.

Volgens Gijs ontdekt elke cursist gaandeweg welk type vogelaar hij of zij is. “De één vindt het prachtig om thuis naar het voederbakje te kijken. De ander wil bij een melding van een zeldzame soort meteen de auto in om naar Texel te rijden. Ik vraag altijd: wat is je lievelingsvogel en wat wil je graag leren. Op basis daarvan komen mensen vanzelf dichter bij de wereld die bij hen past.”

Beginnende vogelaars kijken vaak verbaasd op als zij in de natuur opeens iets heel anders zien dan de bekende roodborst of merel. Gijs herinnert zich zijn eigen verrassing nog goed. “Toen ik voor het eerst een vogel met een blauwe borst zag, dacht ik echt: wat loopt daar nou. Zo’n vogel met die blauwe borst verwacht je hier niet. Nu weet ik beter, maar die eerste keren vergeet je nooit.” Ook bijzondere doortrekkers kunnen ineens in de regio opduiken. “Soms raakt een vogel de weg kwijt tijdens de trek en dan heb je zomaar een onverwachte gast.”

Niet alle vogels in de omgeving zijn even geliefd. De groene halsbandparkiet, die in verschillende steden voorkomt, duikt ook in dit deel van het land steeds vaker op. Gijs legt uit dat deze soort eigenlijk niet van nature in Nederland thuishoort. “Het zijn invasieve exoten. Ze zijn ooit losgelaten of ontsnapt en hebben zich hier weten te redden. Mooi zijn ze zeker, maar ze veroorzaken ook schade. Vooral fruittelers zijn er niet blij mee. Ze halen kleine hapjes uit appels en dan gaat de rest rotten.”

Tijdens excursies merkt Gijs regelmatig dat mensen echt worden gegrepen door wat ze ineens zien. Hij vertelt over een boer waar hij een weidevogelgebied heeft ingericht. “Hij zei altijd dat hij boer was en geen vogelboer. Toen hij stopte met melken en het land minder intensief hoefde te gebruiken, begon hij opeens te genieten van de vogels op zijn erf. Hij zei: als ik op zondag buiten loop, kan ik echt van je vogels genieten. Dat vind ik prachtig.”

Wie nog nooit bewust naar vogels heeft gekeken, kan volgens Gijs al met een eenvoudige tip beginnen. “Als de cursus start, valt de tweede bijeenkomst bijna samen met de nationale tuinvogeltelling. Dat is een perfecte oefening. Kijk welke vogels je ziet en let op het gedrag. Zit een merel hoog in een boom of vooral op de grond. Haalt een koolmees pinda’s op of hangt hij juist aan een vetbol. Met dat soort observaties leer je snel veel meer dan je denkt.”

De cursus vindt plaats om de week. De excursiedata worden in overleg vastgesteld zodat zoveel mogelijk deelnemers kunnen aansluiten. Vorig jaar trok de cursus zestien deelnemers en waren er wachtlijsten. Dit jaar mikt Gijs op maximaal dertig deelnemers en mogelijk extra begeleiding tijdens de excursies. Aanmelden kan via www.duurzaammontfoort.nl bij het kopje Nieuws. De kosten zijn 55 euro per persoon, inclusief cursusboek, herkenningskaarten, koffie of thee en iets lekkers. Gijs zegt: “Het hoeft geen winst op te leveren, maar het is fijn als het kostendekkend is. Ik vind het vooral mooi om mensen mee te nemen in de wereld van vogels.”

Welke vogel hij zelf het mooist vindt, hoeft hij niet lang over na te denken. “De kerkuil. Dat vind ik echt een machtige vogel.”