Heksenmonument in Oudewater Ahistorisch en ongewenst

Oudewater dingt mee naar de realisatie van het nationale Heksenmonument. Ahistorisch en ongewenst.

Ahistorisch, want juist in Oudewater werd nooit iemand veroordeeld voor hekserij. Onze waagmeesters wogen wel eerlijk, wat zelfs een privilege van keizer Karel V opleverde. Het herdenken van heksenvervolgingen is dan ook veel historischer op plaatsen waar (meestal) vrouwen daadwerkelijk ter dood zijn gebracht. Zoals Roermond of ‘s Heerenberg, die ook meedingen.

Daarnaast vindt onze fractie een Heksenmonument in Oudewater ongewenst. Het monument kan namelijk niet los gezien worden van moderne hekserij. Dat blijkt ook uit de betrokkenheid van personen als Susan Smit (die zich identificeert als moderne heks) en links op de website naar een opleiding ‘natuurlijke hekserij’. Oudewater zou zich wat de ChristenUnie-SGP betreft verre moeten houden van monumenten die linken aan dergelijke occulte praktijken.

Vincent Bos
ChristenUnie-SGP Oudewater

Van de redactie:

De redactie van de IJsselbode neemt nooit verantwoordelijkheid voor de inhoud van ingezonden brieven en plaatst ze normaliter zonder commentaar op de inhoud.

Deze maal echter willen we u niet onthouden dat één van de redactieleden te kennen heeft gegeven zich op persoonlijke titel achter het schrijven van Vincent Bos te plaatsten; zie ingezonden brief. Andere redactieleden (we hebben niet het commentaar van alle redactieleden in dit schrijven verwerkt) daartegenover hebben te kennen dat zij juist wel achter het plaatsen van een dergelijk monument staan. Zij zien het als een uitgelezen mogelijkheid om via de aantrekkingskracht van een dergelijk monument in combinatie met museum de Heksenwaag mensen ertoe te bewegen het museum te bezoeken en dus ook de tentoonstelling Anders?! in dat museum. Die tentoonstelling maakt namelijk duidelijk dat ‘heksenvervolgingen’ ook in de huidige tijd in de vorm van pesterijen, ‘zwart maken’, figuurlijk aan de schandpaal nagelen, uitsluiten en andere vormen van het negatief omgaan met individuen en/of groepen nog steeds plaatsvinden. En ze zouden er graag aan bijdragen te trachten dat een halt toe te roepen en ze verwachten dat de desbetreffende tentoonstelling, Anders?!, daarbij helpt.

Fijn overigens, dat twee verschillende meningen binnen de redactie, zonder enige rancune, tegenover elkaar mogen bestaan.

Hekserij

Toen Karel de Vijfde de stad Oudewater het privilege verleende om op de stadsweegschaal (voor kaas, en dergelijke) ook personen te mogen wegen teneinde vast te stellen of zij zo licht van gewicht waren dat ze op een bezem zouden kunnen vliegen, was de toenmalige vroedschap (stadbestuur) van mening dat dat vooral eerlijk en nauwkeurig diende te gebeuren. Oudewater bepaalde zelf, dat bij elke weging van een persoon twee leden van het stadsbestuur in uniform en in hun waardigheid bij de weging zelf aanwezig zouden zijn om toe te zien op een ordelijk en eerlijk verloop van de weging.

De waagmeesters van Oudewater en hun bestuurders hebben gedurende de 200 jaar dat de meeste heksenvervolgingen plaatsvonden zich altijd aan hun eigen protocol gehouden.

Het certificaat van weginge dat de gewogen persoon uitgereikt kreeg, bevatte behalve naam en datum de formulering: het gewicht is in overeenstemming met de proportiën des lichaams. De afgeleide daarvan was natuurlijk: deze vrouw kan onmogelijk vliegen op een bezemsteel.

Begin 20e eeuw heeft Baschwitz een onderzoek gedaan naar de omvang van de heksenvervolgingen (niet alleen Oudewater, maar nog meer dan honderd weeghuizen in het grote Europese rijk van Karel V hadden zo’n privilege), en één van zijn conclusies was dat Oudewater één van de weinige plekken was waar het wegen altijd eerlijk toeging, en dat dat tussen de 1400 en 1800 vrouwen het leven gespaard heeft. Het onderzoek van Baschwitz had tot een promotie moeten leiden, maar het is als boek uitgegeven onder het pseudoniem Casimir K. Visser: Baschwitz was jood.

Het gemeentebestuur van Oudewater heeft de heksenkwestie van het prille begin af aan gewetensvol beschouwd en behandeld. Dat schuurt met het idee van een heksenmonument, de insteek zou afbreuk doen aan het belangrijkste monument dat er al is in Oudewater: de heksenwaag zelf, met zijn geschiedenis.

Otto Beaujon