De maand van de geschiedenis in Oudewater

Geschiedenis is leuk en interessant voor de historicus, maar wat heeft de individuele lezer in Oudewater er eigenlijk aan of de complete samenleving? Geschiedenis is gewoon leuk; je kunt er een boeiend boek over lezen, naar het Archeon gaan, om maar een dwarsstraat te noemen, een museum bezoeken of gewoon in Oudewater naar het Touwmuseum, de Heksenwaag of het Stadsmuseum gaan.

Je kunt overigens van de geschiedenis ook wat leren omdat een beetje kennis van het verleden handig is om het heden te begrijpen. Een aardig voorbeeld is dat Nederlanders, meer dan andere volken, gewend zijn over dingen te overleggen. Dat is al eeuwen geleden ontstaan toen we ons land tegen het water moesten verdedigen. Omdat dat overleggen wel handig bleek, hebben we dat niet alleen voor de polder, maar ook voor bijvoorbeeld het bestuur van een stad ingesteld. Die overlegcultuur is ons altijd goed van pas gekomen en daarom zitten ze bij ons een soort van ingebakken. En dan begrijp je waarom o.a. politici veel tegenstand zouden ondervinden, als ze dit zouden willen veranderen. En of Oudewater nu wel of niet met Woerden gaat fuseren; daar moet natuurlijk langdurig en breedvoerig overleg over gepleegd worden.

Kennis van de geschiedenis helpt ons ook om hedendaagse gebeurtenissen enerzijds te relativeren - het loopt allemaal zo’n vaart niet. Maar we kunnen aan de andere kant soms ook lessen uit het verleden trekken die ons helpen om eerder gemaakte fouten te vermijden. Als bijvoorbeeld een politicus ‘alternatieve’ waarheden verkondigt, verzinsels dus volgens mensen die er echt verstand van hebben en niet op hun gevoel afgaan maar op heldere feiten, en zelfs gerenommeerde wetenschappers de maat willen nemen, dan kun je parallellen met het verleden zien. Zodra een politieke partij haar ‘eigen werkelijkheid’ opdringt, al dan niet met geweld of psychologische trucjes, dan kan dat een eerste stap zijn naar een dictatuur. Maar het verleden zomaar met het heden vergelijken is onverstandig en kan zelfs gevaarlijk zijn, want er zijn ook veel voorbeelden van misbruik van dat verleden. De lezer, de inwoner van heden, moet daarop alert zijn, maar beelden uit het verleden kunnen ons wel degelijk attenderen op mogelijke ontwikkelingen in het heden.

Maar laten wij ons in de maand van de geschiedenis vooral van onze eigen geschiedenis genieten. ‘De Geschiedenis van Oudewater heeft veel facetten, die allemaal even fascinerend zijn. De touwindustrie was de basis voor de economie en het water was belangrijk voor de handel maar was soms ook een vijand. Oudewater is een stad en we houden het jaar 1265 aan voor de verlening van de stadsrechten en vieren op 2 juli de verjaardag van Oudewater. Een stad mocht markt houden en dus had Oudewater een waag. Die is vooral bekend als ‘heksenwaag’ omdat er ook mensen werden gewogen die slachtoffer waren van heksenvervolging. Maar er is nooit iemand te licht bevonden, dus heksenprocessen hebben hier nooit plaats gevonden. Een stad mag verdedigingswerken aanleggen en op oude plattegronden is te zien hoe Oudewater zich ontwikkelde van een middeleeuwse stad tot een vesting in de Oude Hollandse Waterlinie. Nog elk jaar herdenkt Oudewater de ‘Oudewaterse Moord’ uit 1575, toen Oudewater werd ingenomen door het Spaanse leger en deels uitgemoord.’ (Bron: Geschiedkundige Vereniging Oudewater)

Maar toch nog even dit: In juli 2012 noemde prof. dr. Arno Korsten een hele reeks voor- (13 toegekende en verwachte) én nadelen (16 toegekende) op van een bestuurlijke fusie van gemeenten. Het loont voor onze lokale politici ongetwijfeld na een hele serie aan fusies tussen gemeenten om naast dit toen al opgestelde rapport nog eens wat dieper in te gaan op al dan niet fuseren. Ongetwijfeld is er nu al veel geschiedenis geschreven wat betreft fuseren.

Aad Kuiper