Montfoortse pilot voor legaliteit PAS-melders van start

Sjoukje Dijkstra

Een pilot met de provincie Utrecht en gemeente Montfoort moet uitwijzen of zes PAS-melders* uit gemeente Montfoort gelegaliseerd kunnen worden. Dit initiatief is de eerste in zijn soort in Nederland en kan, als het succesvol blijkt, als voorbeeld dienen voor het hele land. De betrokken boeren, die dankzij een uitspraak van de Raad van State momenteel illegaal stikstof uitstoten, hopen op een doorbraak.

Wethouder Wim van Wikselaar, die aan de basis van deze pilot stond, heeft een duidelijke visie. “Mijn insteek is vanaf het begin geweest om met de boeren in gesprek te gaan”, zegt hij. “We moeten het met hen samen oplossen. Als je ziet hoe moeilijk de regelgeving is en de financiële en psychische problemen waar deze boeren tegenaan lopen, dan raakt dat mij. We moeten de agrarische sector in beweging krijgen en dat begint bij het oplossen van de problemen van de PAS-melders.”

De pilot in Montfoort richt zich op het creëren van stikstofruimte door boerenbedrijven die willen stoppen of inkrimpen. “We leggen een puzzel waarbij we kijken welke bedrijven geen toekomst meer zien en welke PAS-melders stikstofruimte nodig hebben”, legt Van Wikselaar uit. “Als er voldoende ruimte vrijkomt, kan die gebruikt worden om PAS-melders te legaliseren. Dit gaat puur om de vergunning en de administratieve kant van hun bedrijfsvoering. Boeren zijn de dupe geworden van gemaakte fouten door de Nederlandse staat. Dan is het ook aan de staat om dit recht te trekken”, zegt hij.

Cor Rijneveld, één van de zes Montfoortse PAS-melders, is voorzichtig optimistisch over de pilot. “Het beleid van de afgelopen jaren was vooral gericht op stoppers, niet op blijvers”, zegt hij. “Dit initiatief komt echt van onderaf. Dat Wim van Wikselaar het heeft aangedurfd om dit te doen, dat mag best benadrukt worden. Overigens zijn we er dan nog niet”, zegt hij. “Ook als de pilot slaagt zal de overheid de PAS-melders moeten compenseren voor het verlies dat ze door de wetswijziging hebben geleden. Maar het is nog pril en ik durf geen harde uitspraken te doen. Het kan alle kanten op.”

Belang van de pilot

Van Wikselaar benadrukt het belang van deze pilot niet alleen voor Montfoort, maar ook voor de rest van Nederland. “Als we de problemen van de PAS-melders niet kunnen oplossen, kunnen we een positieve beweging in de sector vergeten. Het vertrouwen in de overheid is dan nul. Deze pilot biedt een kans om te laten zien dat we oplossingen kunnen vinden voor complexe problemen.”

Rijneveld deelt deze visie: “Als de pilot goed uitpakt, hebben wij als boerenbedrijven weer toekomst en minder onzekerheid. Alle PAS-melders staan nu eigenlijk al jaren op slot. Deze pilot is een poging om een beleid voor blijvers te ontwikkelen. Als het lukt, duurt het nog wel twee jaar, maar het biedt in ieder geval perspectief.”

Gevolgen

Van Wikselaar ziet de agrarische sector als cruciaal voor de voedselvoorziening en de toekomst van Nederland. “De agrarische sector is van groot belang voor ons land en voor de voedselvoorziening. We zijn hier goed in productie, en we doen het qua efficiëntie én duurzaamheid heel goed in verhouding met andere landen. Het is belangrijk dat we deze sector ondersteunen en een toekomstperspectief bieden.”

Rijneveld voegt toe: “De huidige beleidsmakers moeten beseffen wat er nodig is om voedsel te produceren. Het gaat niet alleen om stikstofruimte, maar om de hele infrastructuur van de voedselvoorziening.”

De Montfoortse pilot voor het legaliseren van PAS-melders is een belangrijke stap in het vinden van een oplossing voor een complex probleem. De betrokkenheid en inspanningen van wethouder Wim van Wikselaar en de hoopvolle maar voorzichtige houding van boeren zoals Cor Rijneveld geven aan dat er mogelijkheden zijn, maar dat de weg nog lang en onzeker is. Als de pilot slaagt, kan deze een blauwdruk vormen voor andere regio’s in Nederland en een belangrijke bijdrage leveren aan de toekomst van de agrarische sector.

* Wat zijn PAS-melders?

In Nederland was tot 2019 het Programma Aanpak Stikstof (PAS) van kracht. Bedrijven die een geringe hoeveelheid stikstof uitstootten op Natura 2000-gebieden, hoefden voor hun uitbreiding geen vergunning aan te vragen; een simpele melding volstond. In 2019 veranderde de situatie drastisch toen de Raad van State dit beleid ongeldig verklaarde. De rechter oordeelde dat bedrijven wél een vergunning nodig hebben voor stikstofuitstoot in kwetsbare gebieden. Deze uitspraak resulteerde in het feit dat 3637 bedrijven, waaronder zes boerenbedrijven in Montfoort, plotseling illegaal opereerden omdat ze niet beschikten over de vereiste vergunningen.

Montfoort heeft inmiddels de administratie van PAS-melders en stikstofuitstoot nauwkeurig bijgehouden. Hierdoor stond de provincie open voor het voorstel van de gemeente om een pilotproject te starten voor het legaliseren van PAS-melders. Hoewel de gemeenteraad hierover op 3 juni nog officieel moest stemmen, hebben de meeste partijen tijdens de commissievergadering al positieve geluiden laten horen. De verwachting is dan ook dat de raad unaniem instemt, maar op het moment van het ter perse gaan van deze krant was de definitieve beslissing nog niet bekend.