Na tachtig jaar boek over Johan J. Vierbergen

Aad Kuiper

Johan Vierbergen, stammend uit een Oudewaterse familie, hielp in de Tweede Wereldoorlog mee om twee Engelse piloten die een crash hadden overleefd en niet waren opgepakt, bij Bergeijk de grens over te brengen om zo weer naar Engeland terug te gaan. Ze werden echter opgepakt. In maart 2022 kwam de heer Johan Biemans uit datzelfde Bergeijk op verzoek van de Geschiedkundige Vereniging Oudewater een lezing houden over Johan J. Vierbergen. Dat bracht een aantal familieleden ertoe om eens bij anderen rond te vragen of zij nog materiaal over Johan Vierbergen hadden en er bleken her en der verspreid allerlei teksten, brieven, foto’s, enz. Hetty Brunt en vooral Dick Vierbergen hebben alles wat ze konden vinden verzameld en daar vervolgens een prachtig boek van samengesteld. Dat boek werd afgelopen zaterdag overhandigd aan de secretaris van de Geschiedkundige Verenging Oudewater en is toegevoegd aan dat deel van de collectie dat handelt over Oudewater in de Tweede Wereldoorlog.

Johannes Jozeph Vierbergen was geboren in 1916. Johan werd douanier en kreeg als standplaats Bergeijk in Noord-Brabant. Johan Biemans woonde, toen de oorlog uitbrak, als 7-jarig jongen vlak naast het kantoor waar Johan Vierbergen regelmatig zijn orders kwam halen. Biemans kende hem dus en heeft na 1994, toen alle nog levende betrokkenen bij elkaar kwamen en hun verhaal vertelden, de geschiedenis van Johan Vierbergen op schrift gesteld (Bergeijk in oorlogstijd - Bergeijk 1939-1945) en ook op andere wijze doorgegeven. Bij de genoemde vliegtuig-crash kwamen twee van de vijf bemanningsleden om, een derde kwam in handen van de bezetter, terwijl de overige twee, Eric Lapham en E. Eames, in de (voorlopig) veilige handen van de ondergrondse kwamen. Johan Vierbergen speelde een belangrijke rol in de zogeheten ‘pilotenlijn’. En zo kreeg Vierbergen de leiding over de vlucht van Lapham en Eames. Helaas vielen ze onderweg door een ongelukkige samenloop van omstandigheden op een brug over de Schelde in handen van de ‘zwarte brigade’ en werden gevangengezet. Vervolgens werd Johan op 3 september 1943 door een Duitse rechter ter dood veroordeeld voor hulp aan de vijand. Op 11 februari 1944 werd hij in Bruchsal geëxecuteerd. In november 1951 is zijn lichaam in Oudewater opnieuw begraven. Tegenwoordig ligt hij op het Nationaal Ereveld in Loenen, grafnummer E 1277. Persoonlijke bezittingen van deze verzetsheld zijn te bewonderen in het Stadsmuseum Oudewater.

Dick Vierbergen en Hetty Brunt, van wie Johan Vierbergen een oom was, brachten alles over hun oom bijeen (’nu kan het nog’) om uiteindelijk uit al dat materiaal een schitterend naslagwerk te produceren. En nu, zo’n 80 jaar na zijn executie, overhandigden Dick Vierbergen en Hetty Brunt het resultaat aan Ton Bode, secretaris van de Geschiedkundige Vereniging Oudewater. Deze laatste toonde zich duidelijk verheugd over deze nieuwe aanwinst. Wellicht wordt een en ander ook voor geïnteresseerde lezers binnenkort digitaal bereikbaar.