Nieuw experiment met voederhagen bij Jan en Conny in Oudewater

Isa Boere

Aan de Hogebrug in Papekop wordt er bij de boerderij van familie Graveland geëxperimenteerd met voederhagen in samenwerking met organisatie Wij.land. Eigenaren Jan en Conny Graveland zijn enthousiast over het proefproject dat in november vorig jaar is gestart: het planten van stekjes in veengrond om zo uiteindelijk een voederhaag voor hun koeien te creëren. “Dit is nog niet eerder op deze manier gedaan, dus we weten niet goed wat te verwachten”. Op 7, 9 en 14 februari vinden de volgende aanplantdagen plaats en daarvoor kunnen ze wel wat hulp gebruiken.

Hoe begon deze boerderij? In 2000 nam Jan de boerderij van zijn ouders over aan de Hoge Brug en vanaf 2010 doen Jan en Conny aan kringlooplandbouw. Jan: “Het gaat vooral om de bodemkringloop. De gedachte is dat als je een gezonde bodem hebt, je gezond gras krijgt, waardoor je gezonde koeien hebt. Die koeien zorgen weer voor gezonde mest en dat resulteert weer in een gezonde bodem”. Ze hadden bewust niet gekozen om te gaan groeien als bedrijf (60 koeien), omdat ze meer maatschappelijk wilden ondernemen. Zo kwam in 2008 de zorgboerderij voor jongeren erbij. Sinds het voorjaar van 2022 zijn ze in omschakeling naar een biologische bedrijfsvoering. “Dit duurt standaard 1,5 jaar in verband met metingen, maar in april dit jaar kunnen we ons dan eindelijk biologisch noemen”, vertelt Jan.

Hollandse Lagen

Jan is altijd al erg geïnteresseerd geweest in innovatie in de boerensector. “Ik wil weten hoe dingen werken. Als ik dingen doe, wil ik weten waarom ik iets doe”, legt hij uit. Zo heeft hij inmiddels al meegedaan aan meer dan 35 studieclubs, projecten en cursussen om zich te blijven bijscholen. Ook heeft de boerderij al meegewerkt aan diverse projecten zoals ‘Proeftuin Veenweiden’, een experiment van de Universiteit van Wageningen. Sinds een tijdje werkt Jan samen met Wij.land, een organisatie die zich samen met boeren als Jan, beleidsmakers, burgers en natuurorganisaties inzet voor een veerkrachtig landschap voor de toekomst. Nu richt Jan zich op het project met de naam ‘Hollandse Lagen’. Op de site van Wij.land valt te lezen dat dit project gaat om agroforestry. Dit is een nieuwe vorm van landbouw waarbij verschillende lagen in een landbouwsysteem, zoals bomen en struiken, worden gecombineerd. Met dit project onderzoekt Wij.land samen met boeren zoals Jan Graveland welke potentie agroforestry heeft voor het veenweidegebied en welke lagen er nog meer zijn toe te voegen en/of te herstellen in het landschap. Naast de boerderij van Jan zijn er nog meer boerderijen in de omgeving van Utrecht die zich bezighouden met dit project.

Biodiversiteit

Voor de boerderij van Jan houdt het project concreet in dat er stekjes worden geplant in het weiland. Hieruit zal uiteindelijk een haag van struiken ontstaan waar de koeien de jonge twijgjes en bladeren van kunnen eten. In totaal worden er 2.000 stekjes geplant. “De eerste stekjes zijn in november geplaatst, de rest staat hier nu nog opgekuild. Uiteindelijk zullen de struiken 4 keer 200 meter aan voederhagen opleveren die ongeveer 1.20 hoog worden”, vertelt Jan. Hiervoor moeten ze nog wel even geduld hebben: als het werkt dan zullen ze pas over vijf jaar echt resultaat zien. “Voorlopig gaat het om het in leven houden van de planten. In de zomer moeten we het met hek en draad gaan afzetten want de koeien zullen niet zo voorzichtig zijn”, lacht Conny. Ook benadrukken ze dat zoiets nog niet eerder is gedaan op veengrond en er dus veel onzeker is. Jan houdt wel van zo’n experiment: “Als je niet over de grenzen heen gaat, weet je ook niet waar ze liggen” is zijn filosofie. Hij gelooft er dan ook in dat het een aanwinst zal zijn voor het melkveebedrijf”. Conny: “”Bovendien draagt het struikgewas bij aan de biodiversiteit en helpt het gewas ook het land veerkrachtiger te maken tegen droogte en biedt het stabiliteit tijdens natte periodes.”

Handen uit de mouwen

De stekjes worden geplant tijdens de zogeheten aanplantdagen op woensdag 7, vrijdag 9 en woensdag 14 februari van 09.00 tot 15.00 uur. Deze dagen worden georganiseerd door Wij.land. Jan en Conny geven aan het fijn te vinden als er mensen willen helpen. Als helper zal je onder begeleiding van een ervaren ploeg aan de slag gaan met het planten van de stekjes. Je kunt je, voor één of meerdere dagen, aanmelden door een mailtje te sturen naar Lisa Schiphorst op l.schiphorst@wij.land of een appje te sturen naar 06 81138816.