Montfoortse Ramona wil boeren helpen met verduurzaming

‘We zijn bezig met het openen van onbemande landwinkels in de buurt’

Als boerin zegt zij diep gemotiveerd te zijn om zoveel mogelijk gezond voedsel te maken voor mensen in de directe leefomgeving. Om dat te bereiken is Ramona Schalkwijk van Bloemenweidemelk uit Montfoort begonnen met agroforestry. Op haar grasland heeft de initiatiefneemster ‘Boeren met Bomen’ inmiddels meer dan tweehonderd bomen staan en tweehonderd fruitstruiken. “Ik wil producten maken die dicht bij de oorsprong liggen.”

Op haar boerderij aan Blokland houdt Ramona 128 koeien. Ze vertelt hoe ze bewust weg zijn gegaan van alleen grasland. “Langzamerhand zijn we kruiden en bomen gaan introduceren. De koe biedt wat aan de boom en het land eromheen in de vorm van bemesting, en de boom biedt wat aan de koe, namelijk schaduw. De bomen zijn in ieder geval goed om de emissies te verminderen”, aldus Ramona. “En we kunnen een ander type gezond voedsel oogsten.”

Oorsprong

Haar drive voor gezond voedsel haalt ze uit de gezondheidszorg, waar ze ook werkzaam is als fysiotherapeut. “Sommige mensen vragen mij wel eens hoe het kan dat ze zoveel verschillende dingen doet, maar ik zie het als één geheel. Ik neem veel kennis vanuit de gezondheidszorg mee naar de koeien, en andersom geldt: je kunt wel veel knutselen aan iemand, maar een belangrijk onderdeel van gezond leven, is gezond eten. Toen ik mensen ging adviseren over gezonde voeding, bedacht ik: Waarom zouden we dat niet zelf maken? We zijn begonnen met kruiden, notenbomen en bessen. De volgende stap we willen zetten, dat we zelf kaas gaan maken en onze melk willen verzuivelen tot volle melk en zure zuivelproducten, zoals yoghurt, kwark en kefir (dit is een gefermenteerde op karnemelk lijkende drank voor probiotische bacteriën).” Zo wil ze zoveel mogelijk producten maken, die dicht bij de oorsprong liggen. Voor haar koeien wil ze dan ook het beste van het beste. “Dat ze gezond eten, zoveel mogelijk gras, wat natuurlijk niet bemest is met kunstmest.”

Onbemande winkels

Als het aan Ramona lag, zou ze zoveel mogelijk andere agrarisch ondernemers om zich heen verzamelen voor wederzijdse inspiratie en samenwerking richting een toekomstbestendige, volhoudbare landbouw. Dat is haar ambitie voor 2023. Ze zegt: “Daarvoor is het wel nodig dat zij een eerlijke prijs krijgen voor hun producten. Om die reden ben ik ook bezig met het concept Oogst. Dat zijn onbemande winkels, waar producten van boeren in transitie naar natuurinclusieve landbouw en biologische boeren verkocht worden. Ze vertelt: “De eerste winkel is geopend in Leiden. Hoe het werkt, is als volgt: de winkel kan door de klanten geopend worden door middel van een app. In de schappen liggen duurzame producten van lokale boeren. Als klant kun je boodschappen doen, door je virtuele mandje en tegelijk je fysieke mandje te vullen. Uiteindelijk reken je af met ideal. Zo hebben de boeren een verdienmodel, en kunnen zij sneller stappen zetten in verduurzaming, want dit laatste wordt financieel bij lange na nog niet voldoende beloond.”

Diversiteit

Ook in deze omgeving probeert Ramona dat voor elkaar te krijgen. Zo vertelt ze momenteel in onderhandeling te zijn over een pand in Woerden. “Volgende week heb ik een gesprek in Leidsche Rijn, en kijken we of we daar winkels kunnen openen met zuivel, vlees en kaas, en allemaal agroforestry-producten. Wie weet kan dat hier in Montfoort ook wel. Hier in de omgeving zijn twee voedselbossen. Eén in Lopik en één tussen Montfoort en Oudewater. Ook daar kunnen producten vandaan komen. Ook kun je er straks eieren uit de buurt kopen en biologische groenten en fruit. Een specifieke landwinkel dus voor regeneratieve boeren. Zo proberen we ook degenen te motiveren die in dat verduurzamingsproces zitten, om juist in die transitie te investeren en tegelijkertijd de consument te bereiken die gewoon gemakkelijk boodschappen wil doen. Diversiteit is een sleutelwoord, dat overal terugkomt. Diversiteit in het eetpatroon, biodiversiteit, maar ook diversiteit in de afzetmarkt. Als je als boer meer stromingen hebt, waar je je product kwijt kunt, word je sterker, weerbaarder.”

Vlinders en insecten

“Agroforestry helpt in het verbeteren van de bodemkwaliteit”, aldus Ramona. “Het blad is voeding voor de bodem, het wortelgestel haalt weer voedsel naar boven, waarmee er goed voedzaam gras groeit. Daarnaast trekt het insecten en vogels aan die erin nestelen, en geeft het mogelijkheden tot het oogsten van andere types voedsel. Bomen dicht bij de stallen dienen als een filter om de stal heen en zorgen dat ammoniak en fijnstof in de bladeren blijven hangen, in plaats van dat het neerslaat in een natuurgebied verderop.”

“Je kunt wel zeggen dat het anders moet, maar als je dan zelf je gedrag niet aanpast en niet anders gaat consumeren, dan verandert er niks”

Ramona betrekt liefst zoveel mogelijk de bewoners uit de wijk bij haar activiteiten op het land. “Het is toch hun voortuin. De mensen die daar wonen, reageren veel positiever als ze weten wat er voor hun neus gebeurt. Bijvoorbeeld als ik kruidenrijk gras inzaai.” Dat doet ze ook voor een beetje bewustzijn. “Ik vraag de mensen ook wat zij consumeren qua voedsel. Je kunt wel zeggen dat het anders moet, maar als je dan zelf je gedrag niet aanpast en niet anders gaat consumeren, dan verandert er niks. Wij - als boeren - zijn niet de enigen die moeten veranderen.” De komende vijf jaar hoopt ze een assortiment aan noten, zuivelproducten, groenten, fruit en rundvlees te kunnen aanbieden. Ramona zegt: “Als je landbouw en natuur met elkaar kunt verweven, blijft het in evenwicht. Het is belangrijk dat de dingen in balans blijven om ervoor te zorgen dat alles en iedereen gezond blijft.”

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen bij Ramona of weten waar je zelf kunt helpen? Kijk op www.bloemenweidemelk.nl

Sjoukje Dijkstra