Mei

In mei moet ik altijd denken aan ‘de Mei van Gorter’. Mei - beter bekend als ‘de Mei’ is een heel lang gedicht van de schrijver Herman Gorter. Menigeen kent de eerste regels: ‘Een nieuwe lente en een nieuwe geluid:/Ik wil dat dit lied klinkt als gefluit’, maar dat het een heel boek is, realiseert bijna niemand zich. Nu is het in Engeland gebruikelijk dat leerlingen op school gedichten van o.a. Shelley en Keats uit hun hoofd moeten leren en die kennen ze op latere leeftijd nog steeds. Overigens beschouwen ze dat niet als iets heel vervelends, want ze citeren de gedichten die ze kennen nog graag. Daarnaast kennen ze daar ook fragmenten uit Hamlet bijvoorbeeld.

Nederland is niet zo literair ingesteld - hoeveel boeken moeten ze nu voor hun eindexamen lezen? - en zeker niet ingesteld op gedichten.

Zelf houd ik er wel van, waarbij de gedichten van bijvoorbeeld Ivo de Wijs en Levi Weemoed - die ik las ze al voordat Özcan Akyol ze opnieuw onder de aandacht bracht - heel toegankelijk zijn.

Maar, nu weer even terug naar de Mei van Gorter, ik herlas het gedicht, een gedicht van ruim 150 bladzijden dat eerlijk gezegd niet altijd even eenvoudig te lezen is, maar Gorter was dan ook een van de ‘tachtigers’, die vernieuwende schrijfstijlen hanteerden. Maar wel aardig om je opnieuw in te verliezen.

Herman Gorter was trouwens een communist, maar wel één van voordat het communisme - oorspronkelijk een utopie, een ideaalbeeld van de maatschappij, waarbij geld en goederen heel eerlijk verdeeld werden - teniet werd gedaan door mensen die het communisme heel anders invulden: de verdeling was beslist niet eerlijk en van ‘iedereen is gelijk’ was niets meer over (want sommigen bleken meer gelijk dan anderen) en zij legden daarbij hun ‘leer’ aan iedereen verplicht op. En de vroege communisten in Nederland bedoelden dus niet het communisme dat o.a. in Rusland, vooral onder Stalin, en in Noord-Korea uiteindelijk tot een verwerpelijk totalitair systeem was/is verworden. Achteraf kun je het Gorter niet kwalijk nemen dat hij toen een heilstaat voor zich zag.

Gelukkig hebben we hier een democratie. Zo rond de vijfde mei kunnen leerlingen van de groepen 8 het gedicht dat hier in Oudewater vorig jaar augustus het licht zag op zijn minst in de klas behandelen. Uit het hoofd leren is wellicht nog iets te veel gevraagd, hoewel het maar een kort gedicht is. Het is het wel waard. Ook dat gaat over wellicht een utopie, een ideaalbeeld van de maatschappij waarin de woorden vrijheid, verbondenheid, verdraagzaamheid en verscheidenheid centraal staan en dat eindigt met de woorden ‘hardop lezen wat hier staat’.

Verscheidenheid
Verdraagzaamheid
Verbondenheid
Vrijheid
Als we elke letter
het volle licht gunnen
kunnen we allemaal
hardop lezen wat hier staat

Aad Kuiper