Elly van Wijk: “Gemeentepolitiek is mensenwerk”

Wie met Elly van Wijk spreekt over gemeentepolitiek, merkt al snel dat het onderwerp haar nog altijd na aan het hart ligt. Van Wijk, die op een melkveebedrijf in Snelrewaard woont en inmiddels senator is in de Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de BBB, was bijna dertig jaar actief in de gemeentepolitiek van Oudewater. Met plezier kijkt ze terug op die periode en vooral op de mensen met wie ze samenwerkte.

“Gemeentepolitiek is vakwerk dat wordt gedaan door gewone burgers,” zegt Van Wijk. “We mogen trots zijn op de raadsleden van Oudewater. Zij maken, vaak naast hun gezin, werk en hobby’s, tijd vrij om de stad te besturen. Zij zijn de ogen en oren van Oudewater, nemen gesprekken op het schoolplein, supermarkt of sportclub mee naar de raadszaal.”

Volgens haar draait het in de gemeenteraad om één ding: samenwerken. En daarom is het mensenwerk.

“Je bent altijd op zoek naar een meerderheid. Dus moet je met elkaar kijken: hoe krijgen we dit goede idee voor Oudewater samen voor elkaar.” Ze vervolgt na een korte pauze: “En gun elkaar ook iets.”

Plezier in de fractie

Van Wijk zat jarenlang in de gemeenteraad en was ook fractievoorzitter. Dat waren intensieve jaren, maar ze kijkt er met warmte op terug. “Je werkt heel intensief samen met je fractie. Dan moet het ook leuk zijn met elkaar. Daar heb ik altijd aandacht voor gehad. Als dat ontbreekt, lijkt het me haast ondoenlijk om gemotiveerd te blijven.”

Altijd in gesprek blijven

Een vraag die politici vaak krijgen, is hoe je de wensen van inwoners vertaalt naar beleid. Voor Van Wijk is het antwoord eenvoudig. “Door altijd in contact te blijven met mensen. Wat zegt iemand, wat hoor ik, wat lees ik. Weten wat er leeft. Met die input kun je de vertaalslag maken naar de politiek.”

Volgens haar is het kennen van je buurt daarin essentieel. “Het begint gewoon met je buren kennen, je straat, je vereniging. Daar begint betrokkenheid. De mogelijkheid die je als fractie daarnaast hebt om op werkbezoek te gaan brengt je extra kennis. Door veel Oudewaterse verenigingen, stichtingen en bedrijven te bezoeken leer je mensen kennen die je niet in je gewone leven treft. Dit is voor het raadswerk eigenlijk onmisbaar”.

De kracht van Oudewater

Van Wijk spreekt met zichtbaar enthousiasme over Oudewater en haar mooie buitengebieden. “Oudewater is een hele bijzondere plek. Dat is me in mijn rol als senator nu nóg duidelijker geworden. Veel mensen leven hier als vanzelfsprekend vanuit vertrouwen. Deze mensen willen bijdragen aan een goede sfeer. Een stapje extra zetten voor elkaar en voor het algemeen belang. Dat zie je terug in allerlei initiatieven.”

Ze noemt voorbeelden: de jaarlijkse de kerstboom op de Markt, verschillende acties van basisscholen en sportverenigingen, ondernemers die zich inzetten voor een nieuw 12-maanden zwembad. En vooral de grote aantallen vrijwilligers maken indruk. “Kijk naar de Wulverhorst met zomaar tweehonderd vrijwilligers. Dat zie je nergens! Of het hospice hier in Oudewater. Dat is ook ontstaan vanuit de samenleving. Voor een stad van deze omvang is dat echt bijzonder.”

Volgens haar laat dat zien waar de kracht van de stad zit. “Mensen hebben een idee, een visie, en denken: Het kan wel! En dan gebeurt het ook.”

Groeten op straat

Ook de onderlinge verbondenheid valt haar op. “In Oudewater is het normaal om elkaar op straat te groeten. Dat zegt iets over de saamhorigheid. En het speelt ook een rol in waarom jongeren hier graag willen blijven wonen.”

Voorzieningen zijn daarbij belangrijk, benadrukt ze. Ze is trots op jonge ondernemers die hun eigen zaak beginnen, bijvoorbeeld in de Leeuweringerstraat. “De groenteboer, de bakker, en de slagers die de zaak voortzetten, nieuwe ondernemers in de IJssalon. En dan heb ik er nog zo veel niet genoemd! Zulke Oudewaternaren houden een stad levendig.”

Ze noemt ook de Poolse supermarkt in de binnenstad. “We hebben Oost-Europese arbeidskrachten nodig. Dan is het logisch dat er ook winkels komen met producten die zij kennen.”

Oudewater op zijn eigen manier

Even enthousiast praat Van Wijk over tradities in de stad. Zoals carnaval. “Ménsen geven er hier invulling aan. De optocht is misschien niet de langste, maar het feest op de Markt is wel het gezelligst.”

Ze hoorde het onlangs nog van bezoekers uit omliggende gemeenten die speciaal naar de optocht in Uivergein kwamen kijken. Ook de carnavalsmis in de katholieke kerk, nagenoeg vol met verklede en niet-verklede bezoekers en een groot carnavalskoor met Oudewaternaren die weken hebben gerepeteerd noemt ze typisch Oudewaters.

“Dit is echt, dit is saamhorigheid. Dat héb je elders niet.”

Verbinding met het buitengebied

Van Wijk woont zelf in het buitengebied, in Snelrewaard, op een melkveebedrijf. Mede daarom besloot ze begin jaren negentig de politiek in te gaan. “Ik wilde meer verbinding van de politiek tussen de stad en het mooie buitengebied. Toen ik begon, waren er twaalf raadszetels en tien raadsleden woonden in de stad. Dat moet anders, dacht ik. Op enig ogenblik waren er meer raadsleden wonend in het buitengebied dan in de stad. Je moet altijd zoeken naar een goede balans. En de onderwerpen, tja. Er was een commissie Ruimte en Groen,” zegt ze lachend. “Ook toen ging het al over bomen.”

Samen veel bereikt

Als ze terugkijkt, is ze trots op wat er in al die jaren is bereikt. “Maar wel samen,” benadrukt ze. “In een coalitie kun je meer bereiken dan in de oppositie. Daarom heb ik altijd geprobeerd daar deel van uit te maken.”

In verschillende perioden werkte ze samen met onder meer het CDA, maar later ook met andere partijen. “Mensen hielden het niet voor mogelijk dat wij gingen samenwerken met de Onafhankelijken. Maar natuurlijk ging dat ook! Altijd gaat het over: Hoe krijgen we een meerderheid voor de voorliggende besluiten. Soms ging dat op het scherpst van de snede, maar we kregen wel veel voor elkaar.”

Ze noemt bijvoorbeeld de ontwikkeling rond het schuifplan; het verplaatsen van de supermarkt naar de rand van de stad. De voormalige C1000 verhuisde als Jumbo naar een nieuwe locatie, terwijl op de oude plek ruimte ontstond voor Faaij Woninginrichting. “Zij werkten mee om in de stad meer levendigheid in de binnenstad te creëren, want zo kon de komst van de HEMA op hun oude locatie. Deze positieve houding zie je op veel meer plekken en door de tijd heen in Oudewater.” Elly vervolgt: “Het Sociaal Domein blijft vaak onderbelicht terwijl daar wel het meeste gemeentelijke geld naar toe gaat. En het raakt ook ons allemaal: WMO, Jeugdzorg, de huishoudelijke hulp. Of de ambtelijke samenwerking met Woerden. En de vraag die periodiek opkomt: Gemeentelijke herindeling? Eind jaren negentig werd door de provincie een MOL-variant gelanceerd (bestuurlijke samenwerking Montfoort-Oudewater-Lopik). Deze kwam te vroeg. Is de tijd er nu rijp voor?”

Moeilijke keuzes

Politiek is volgens Van Wijk echter niet alleen samenwerken en successen vieren. Soms moeten er ook moeilijke beslissingen worden genomen. “Politiek is mensenwerk. Vaak positief, maar soms ook echt lastig. Je wordt als raad bestookt door voor- en tegenstanders, en soms moet je een besluit nemen dat niet iedereen leuk vindt.”

Ze noemt verschillende bouwprojecten waar destijds door omwonenden wel grote zorgen werden geuit, zoals de hoogbouw bij de Schuylenburgh, aan de Zuid-Linschoterkade en op de plek van de oude bibliotheek aan de St. Janstraat. “Achteraf zijn veel mensen blij met die extra woningen, in gebouwen die als mooi worden betiteld, maar in de fases daarvoor is er voor omwonenden ook de onzekerheid. Er is altijd weerstand.”

Sommige projecten duren lang, merkt ze met een glimlach op. “Het plan voor de woningen op de Westerwal heeft bijna dertig jaar geduurd. Stel je voor!” Elly kijkt serieus als ze zegt: “En soms kijk je later ook anders naar keuzes. Bijvoorbeeld bij de Papenhoef appartementen. Achteraf dachten we: hadden we daar misschien meer starterswoningen, of gezinswoningen moeten maken? Maar destijds zagen we dat juist vermogende ouderen vertrokken omdat ze hier geen passende woning konden vinden.”

Politiek is dus altijd werken met de informatie van dat moment.

Op kamers

Sinds 2023 zit van Wijk in de Eerste Kamer, maar Oudewater blijft dichtbij. De reactie van inwoners op haar benoeming vond ze veelzeggend, zoals een advertentie in de IJsselbode met de tekst: ‘Gefeliciteerd Elly, nu je op kamers gaat!’ Een tekst met een knipoog, maar ook een teken van betrokkenheid. En precies dat is volgens haar de kracht van Oudewater. “Er zit ontzettend veel energie in de mensen en deze stad. Laten we die inzetten en koesteren.”

Kies een goed bestuur

Van Wijk sluit af met een boodschap die ze in haar hele verhaal laat doorklinken: gemeentepolitiek is belangrijk.

“In de raad zitten mensen die voor Oudewater en het buitengebied en haar inwoners het beste willen. Uiteindelijk wordt elke vier jaar weer verantwoording afgelegd aan de kiezer, met de gemeenteraadsverkiezingen.” Ze vertrouwt erop dat de kiezer opnieuw goede bestuurders voor Oudewater kiest.