Kinderen op reis met de Vredes Express

Op maandagochtend stond er een opvallende bus op het Hofplein in Montfoort: de Vredes Express. Geen gewone bus, maar een grote trailer met een interactieve tentoonstelling over vrede, vrijheid, democratie en burgerschap. Groep 7 van basisschool Het Kompas had de eer om samen met burgemeester Petra van Hartskamp deze rondreizende expositie officieel te openen. Voor de gelegenheid had ze haar ambtsketting niet om, omdat die werd opgepoetst voor het bezoek van de koning en koningin op dinsdag.

Wim van Seeters sprak bij de opening over het belang van meedenken over vrijheid en democratie. Hij verbond de tentoonstelling met 80 jaar vrijheid sinds de bevrijding in 1945, en 650 jaar democratie in Montfoort, refererend aan de Stichtse Landbrief. In haar toespraak refereerde burgemeester Petra van Hartskamp aan de dodenherdenking en de viering van 5 mei. “We vinden het belangrijk vrij te zijn. Het gaat ook om ons. Hoe willen we zelf zijn? Weet iemand wat democratie is?” vroeg ze aan de kinderen. “Dat je kunt stemmen”, antwoordde een leerling. Van Hartskamp legde uit: “Democratie betekent dat iedereen gelijk is. Stel: een meerderheid wil naar links, en een minderheid naar rechts. Dan moet er toch respect zijn voor minderheden. Als je in de klas goed met elkaar omgaat - en ervoor kiest om elkaar niet te pesten - is dat ook vrede. Elke dag is dat een keuze. Hoe wil je zijn, hoe doe je dat met elkaar? Dat is het mooie in Montfoort. Hier doen we het samen. Samen sporten en naar de kerk gaan. Ik wens jullie veel plezier. Denk vooral goed na: Wie wil je zelf zijn?”

Marja Hanko, lid van het Vredesplatform, gaf voorafgaand aan het bezoek aan dat 24 klassen - alle groepen 7 en 8 - de tentoonstelling zullen bezoeken. “Een groep was al geweest. We merkten daarbij dat het hard nodig is. Zo bezigden deze kinderen ook gedachtengoed als: ‘Alle Matrokanen moeten het land uit’. Onze identiteit is meervoudig. Ik ben Nederlander of Europeaan, ik hou van die en die muziek en ik geloof dit of dat. Sommige van de kinderen die er waren, voelden zich verplicht om klassieke muziek leuk te vinden. Ze geven gewenste antwoorden…” Ze uitte haar teleurstelling over de inzet van de gemeente: “Het frustreert mij. In Woerden hebben we alle medewerking gehad en een kinderraad gevormd. De gemeente wil graag de politiek dichterbij de burger brengen, maar zet zich er niet voor in.”

Toch zijn er ook positieve ontwikkelingen. “We hebben geprobeerd samen te werken met de gemeente, zodat de kinderen bijvoorbeeld een raadslid konden bevragen over hun werk. De meesten zijn dan te druk, maar vijf hebben toegezegd. Yuverta heeft aangeboden een vervolgles in te richten met een raadslid in de klas. Dit ook om te laten zien: waarom politiek, waarom gaan we stemmen, wat is democratie?”

Voorafgaand aan het betreden van de trailer gaf Hanko instructies: “Dit is eigenlijk een laboratorium. Ik geef jullie eerst een oefening met een kaartje. Daar staat een vraag op over de manier waarop je vrede, vrijheid zelf kunt maken.” Kinderen kregen vragen als: “Wat is samenwerking?” - “Het voorzeggen”, riep een jongen. En: “Laat je wel eens iemand voor?” - “Ja in de winkel. Maar niet zo’n jong gastje”, zei een ander. Of: “Wie zorgt voor jou en voor wie zorg jij?” - “Ja, mijn vader en moeder natuurlijk!” En: “Als je iets wilt kopen, kijk eerst of het tweedehands kan... Groet jij ook een straatkrantverkoper of dakloze?”

Binnen in de bus werkten de kinderen in duo’s met een startnummer. Ze gingen van opdracht naar opdracht. Een stelling luidde: “Vrijheid betekent dat je alles kunt doen wat je maar wilt...”, las een meisje hardop. “Nee”, zei haar klasgenoot, terwijl hij haar ernstig aankeek. Ze waren het snel eens. “Juf, welke opdracht moeten we nu doen?” klonk het even later.

De Vredes Express is van 9 tot en met 24 mei te bezoeken op het Hofplein en richt zich op jongeren van 11 tot 15 jaar. Alle groepen 7 en 8 van het basisonderwijs én de onderbouw van het Yuverta College krijgen de kans om deze educatieve ervaring te beleven. De komst van de Vredes Express valt samen met de viering van 650 jaar Stichtse Landbrief - een historisch document dat symbool staat voor samenwerking en besluitvorming in de regio.