Koeiendans op de boerderij van Koos

Zaterdag 19 april is het weer zover: op het erf van veehouder Koos van der Wind in Montfoort gaan de staldeuren open en mogen de koeien naar buiten. De jaarlijkse ‘koeiendans’ is een vrolijk spektakel voor jong en oud: huppelende, bokkende en springende koeien die hun eerste stappen zetten in het voorjaarsgras. Voor Koos is het veel meer dan een leuk tafereel. “We doen dit niet alleen omdat het mooi is om te zien, maar ook omdat we mensen willen laten zien hoe het er op een boerderij écht aan toe gaat.”

Waarom is het zo belangrijk dat mensen zien dat de koeien weer naar buiten gaan?

“Er wordt vaak geschreven dat koeien alleen maar binnen staan, alsof dat iets slechts is. Maar mensen mogen weten: als een koe in de winter binnen is, is dat met een reden. Het is dan te nat, het gras groeit niet en koeien zouden de bodem kapottrappen. Binnen liggen ze op een matras, hebben ze een koeborstel, kunnen ze eten en drinken wanneer ze willen. We zorgen dat het hen aan niets ontbreekt.”

Wanneer mogen de koeien weer naar buiten?

“Dat hangt af van de draagkracht van de grond en of er genoeg te eten is. We bouwen het rustig op. Eerst gaan ze een uur of vier per dag naar buiten, alleen overdag. Na een week of twee ook ‘s nachts. Hun rantsoen verandert namelijk: in de winter eten ze kuilgras, als ze buiten komen moeten ze wennen aan vers gras. Dat kan beter geleidelijk, anders krijgen ze problemen met hun spijsvertering. Daarnaast voeren we ze ook nog wat mais bij.”

En hoe zit het met de weidevogels?

“We houden daar veel rekening mee en stemmen ook ons maaibeleid daaropaf. Alles in één keer maaien kan niet, want dan zijn de jonge kuikens zichtbaar voor roofdieren. Daarom houden we gras van verschillende lengtes. Langs de slootkanten laten we sowieso altijd gras staan. Vrijwilligers helpen ons ook om nesten te markeren. Op die manier proberen we natuur en landbouw goed te combineren.”

Wat weten mensen vaak niet over de manier waarop koeien worden gehouden?

“Dat elke boer z’n uiterste best doet voor z’n dieren. Een koe produceert alleen goed als ze zich goed voelt. Dus zorgen wij voor comfort, rust, goed voer en verzorging. En nee, dat is niet uniek voor ons. Iedere boer die ik ken, doet dat. Want als jij niet goed voor de koe zorgt, zorgt de koe ook niet goed voor jou.”

Wat gebeurt er op 19 april precies?

“We starten om 13.15 uur met verzamelen in de stal. Om 13.30 gaan de deuren open en mogen de koeien naar buiten. Daarna kunnen bezoekers nog even blijven, iets drinken - koffie, thee, limonade en een stroopwafel van onze Montfoortse koekjesfabriek. Ze mogen vragen stellen, rondkijken. Wij vinden het belangrijk dat mensen een eerlijk beeld krijgen. In de media worden boeren vaak negatief neergezet, maar hier kunnen ze zelf zien hoe het werkt.”

Draagt zo’n dag bij aan een ander beeld van de veehouderij?

“Ik denk het wel. Ik doe dit al bijna tien jaar, en er is ieder jaar veel belangstelling. We doen ook mee aan ‘Adopteer een koe’. Onze adoptievrienden krijgen dan een uitnodiging. Zo bouw je relaties op met mensen die echt betrokken zijn.”

Wat is dat precies, ‘Adopteer een koe’?

“Dat komt uit de tijd van de MKZ-crisis, in 2001. Veel mensen leefden toen mee met boeren, en er ontstond de stichting Koevoet. Burgers konden een koe of kalf adopteren en daarmee boeren financieel steunen. Voor 50 euro per jaar, waarvan 45 euro naar de boer gaat. Dat geld gebruiken wij bijvoorbeeld voor een nieuwe koeborstel of drinkbak. Dingen die het welzijn van de koe verbeteren. We houden de adoptanten op de hoogte via nieuwsbrieven, delen foto’s bij de geboorte van kalfjes - of als ze ziek zijn. Het is een band die je opbouwt.”

Hoeveel mensen doen er mee aan dit initiatief?

“Op dit moment hebben we zo’n vijftien adoptanten. Sommigen hebben één koe, anderen wel vier. Elk jaar geven we ook een adoptie weg als prijs bij een fotowedstrijd. Ik dring het niet op. Mensen moeten het leuk vinden. Maar het mooie is: ze voelen zich echt verbonden. Sommigen willen zelfs een dagje helpen op de boerderij.”

Wat hoor je terug van bezoekers?

“Ze vinden het prachtig om te zien hoe de koeien naar buiten rennen. Je ziet mensen lachen, je krijgt filmpjes toegestuurd, leuke reacties. Daar krijg ik energie van. Positieve energie. Dat weegt op tegen het negatieve beeld dat sommige media en politici verspreiden, alsof veehouderij gelijkstaat aan dierenleed. Ik nodig die mensen ook uit, maar ze komen vaak niet. Ze willen niet van hun beeld afwijken.”

En hoe reageer je op kritiek, bijvoorbeeld over kalfjes die bij de moeder worden weggehaald?

“Kijk, een pasgeboren kalfje in z’n hok is niet zielig. Het is gewoon een veilige wieg. In de natuur overleeft bijna de helft het niet. Bij ons krijgen ze de zorg die ze nodig hebben. En de koe? De koe gaat vaak juist eten als we het kalfje in het hokje doen. Net zoals in de natuur daar kan het kalfje de eerste dagen ook niet de hele dag bij de moeder blijven, maar blijft op een beschutte plek achter. Alles wat wij doen, doen we met een reden, omdat het goed is voor de dieren.”

Tot slot: waarom ben je boer?

“Boer zijn is geen beroep, het is een manier van leven. Je doet het uit liefde voor de dieren en het vak. Zelfs als het financieel niets oplevert - wat met de kalveren soms het geval is - geef je toch die zorg. Op vakantie gaan kost twee keer zoveel, want dan moet je vervanging regelen. Maar ik zou niks anders willen. En op dagen als 19 april weet je weer helemaal waarom.”

Kom op zaterdag 19 april zelf kijken bij Koos van der Wind in Montfoort. Vanaf 13.15 uur is iedereen welkom. Om 13.30 uur gaan de deuren van de stal open - en begint de dans.