Bijna verdwenen Ambachten: Smid Ilja Kramer

Sjoukje Dijkstra

Het lijken lang vervlogen ambachten, maar in deze regio zijn ze nog steeds levend en relevanter dan ooit. In deze serie vertellen lokale ambachtswerkers wat hun ambacht inhoudt en hoe toekomstbestendig het is.

Smid Ilja Kramer: ‘Eigenlijk bijna alles ontstaat door ambacht/ handwerk’

Ilja Kramer is smid uit Hekendorp. Zij werkt al drie jaar fulltime in de smederij met haar broer Freek. Haar specialisatie is vergulden: “Een ambacht is niet een beroep dat je kunt leren uit een boek.”

Ilja Kramer leerde alles van haar vader en kan al sinds haar elfde vergulden. “Hij had een keer een klus waar hij hulp bij nodig had en omdat ik er zo in geïnteresseerd was mocht ik hem toen helpen. Dit ging zo goed dat ik het sindsdien eigenlijk altijd doe.” Ilja heeft geen opleiding tot smid gehad. “Die zijn ook schaars in Nederland”, zegt ze. Door op te groeien in de smederij en nauw samen te hebben gewerkt met mijn vader heb ik van hem veel over het vak geleerd en daarnaast volg ik cursussen.”

Wat is er mooi aan dit vak/ dit ambacht?

“Wat ik mooi vind aan dit vak is dat het altijd anders is, iedere keer weer sta je voor nieuwe uitdagingen en moet je uitzoeken hoe je het aan gaat pakken. Wij werken voornamelijk in de restauratie. Dus veel met oude werkstukken waar een hoop geschiedenis in zit. Dit proberen wij te respecteren en zo goed mogelijk weer in hun originele staat terug te brengen. Dus, ook met technieken die gebruikt werden in de tijd dat zo’n hek gemaakt werd bijvoorbeeld.”

Is het beroep van smid nog een relevant beroep?

“Soms komen er kinderen naar onze smederij mee met ouders die geïnteresseerd zijn in het vak. Jaren geleden kwamen er wel bijna jaarlijks kinderen van de vrije school uit Gouda een middag meelopen. Maar dit gebeurt tegenwoordig niet meer. Wel proberen wij altijd mee te doen met het roefelen uit Oudewater. Dan mogen kinderen van de basisscholen een middag meelopen bij allerlei bedrijven in en rond Oudewater. Bij ons komt er dan ook altijd een groepje langs.”

Het is een ambacht. Waarom?

“Onze smederij is van generatie op generatie overgegaan, de kennis en technieken die in die jaren opgebouwd zijn dragen bij aan het vakmanschap. Een ambacht is een beroep wat je niet kunt leren uit een boek, je moet het echt doen en ervaren. Het is iedere keer weer bijleren, dingen uitproberen, kijken naar het verleden, maar ook gebruik maken van nieuwe technieken en die je weer eigen maken.”

Wat kunnen we vandaag de dag leren van dit ambacht?

“Dat vind ik een lastige vraag, ik weet niet goed wat ze van mijn ambacht specifiek zouden kunnen leren. Smeden moet je denk echt liggen en interesseren, wil je er iets van kunnen en willen leren. Maar van ambachten in het algemeen kunnen kinderen veel leren. Eigenlijk bijna alles om je heen ontstaat uiteindelijk deels door ambacht/handwerk. Ik denk dat het voor kinderen belangrijk is om te leren en te beseffen wat voor invloed ambachten hebben op ieders dagelijks leven en dat ze niet vergeten moeten worden. Zelfs met de komst van allerlei nieuwe technieken waardoor sommige ambachten misschien niet meer nodig zullen zijn, blijft het belangrijk om kinderen de geschiedenis van ambachten te leren.”

Is het een ambacht dat ooit echt helemaal verdwijnt of juist misschien in de (nabije) toekomst weer terugkomt?

“Nee, ik denk niet dat het zal verdwijnen. Zeker niet in de richting waar wij werken, de restauratie. Er blijven altijd monumenten die opgeknapt moeten worden. En daar is nog handwerk en kennis voor nodig. Daarbij kun je niet zonder ambacht.”