Zorgen blijven na informatieavond over windturbines

Gezondheid, geluid en de gevolgen voor de leefomgeving stonden maandagavond centraal tijdens een drukbezochte raadsinformatieavond over mogelijke windturbines in Cattenbroek. Drie deskundigen gaven uitleg en beantwoordden vragen van raadsleden, waarna inwoners en andere belanghebbenden de gemeenteraad toespraken. Vooral vanuit de zaal klonken zorgen. De gemeente zelf kijkt tevreden terug op de avond.

De gemeenteraad moet op 5 oktober besluiten over het toetsingskader voor maximaal twee windturbines in Cattenbroek. De voorwaarden en bezwaren daartegen kwamen vorige week al uitgebreid in deze krant aan bod. Maandagavond draaide het vooral om nadere informatie voor de raad en kregen inwoners de gelegenheid hun zorgen en argumenten rechtstreeks aan de politiek voor te leggen.

Deskundigen uit het windenergiedossier

De avond begon met interim-projectleider windenergie Michel Simons en de door de gemeente uitgenodigde Bouke Vogelaar en Jeroen de Hartog. De drie houden zich vanuit hun dagelijkse werkzaamheden al langere tijd bezig met windenergie. Simons werkt als zelfstandig projectmanager via zijn eigen bureau Sturing Projecten en verdient al jarenlang zijn brood met het realiseren van windprojecten voor overheden. Milieuadviseur Vogelaar werkte twaalf jaar bij Pondera, een commercieel adviesbureau dat betrokken is bij de ontwikkeling van windparken, en werkt inmiddels als zelfstandig adviseur op het gebied van windenergie. GGD-adviseur De Hartog benadrukte weliswaar dat hij “geen aandeelhouder” is, maar hij is tevens verbonden aan het Expertisepunt Windturbines en Gezondheid van het RIVM. Tijdens de informatieavond verdedigde hij de landelijke milieunormen die vanuit datzelfde rijksinstituut worden onderbouwd.

Vanuit de gemeenteraad werd stevig doorgevraagd. Mark Milius (Progressief Akkoord) stelde onder meer vragen over geluid en bromtonen. Samuel van den Berg (SGP) legde de sprekers verschillende vragen voor. Daarmee ging een belangrijk deel van het eerste deel van de avond over wat op basis van de huidige kennis wel en niet kan worden gezegd over mogelijke gevolgen voor omwonenden.

Voorzorgsprincipe

Dat de uitleg niet alle zorgen wegnam, bleek vervolgens tijdens het inspreken, waarbij ruim vijftien mensen inspraken. Een van de scherpste vergelijkingen kwam van Gijs Stigter, geboren en getogen in Cattenbroek en voormalig eigenaar van een geitenhouderij aan de Cattenbroekerdijk. Toen hij zijn bedrijf wilde uitbreiden, werd dat volgens hem tegengehouden vanwege het voorzorgsprincipe. Onderzoek liet destijds een statistisch verband zien tussen wonen nabij geitenhouderijen en luchtwegklachten, terwijl volgens Stigter geen oorzakelijk verband was aangetoond.

“Bij windturbines komen in de omgeving ook meer klachten voor over onder meer geluid en slapeloosheid”, hield hij de raad voor. Daar wordt volgens hem juist gewezen op het ontbreken van een bewezen oorzakelijk verband. “Hier wordt dus het voorzorgsprincipe losgelaten”, stelde Stigter. Hij vindt het moeilijk uit te leggen dat onzekerheid over mogelijke gezondheidseffecten bij zijn geitenhouderij aanleiding was om uit voorzorg in te grijpen, terwijl diezelfde onzekerheid volgens hem bij windturbines anders wordt benaderd. Ook over de handhaving wilde hij duidelijkheid. Stigter vroeg wat de gemeente doet wanneer na plaatsing blijkt dat de geluidsnormen worden overschreden en of turbines in dat geval kunnen worden stilgezet. “Wat is nu je handhavingsstrategie?”, vroeg hij de raad.

Zijn zoon Eduard Stigter, die eveneens in het gebied woont, wees vervolgens op de maquette die hij had gemaakt en voor deze avond had meegenomen. Daarop is te zien hoe de mogelijke windturbines zich in hoogte en ligging verhouden tot de bestaande omgeving. Volgens Stigter maakt de maquette duidelijk dat de turbines niet, zoals wellicht wordt gedacht, eenvoudig direct langs de A12 kunnen worden geplaatst. “Men denkt al snel: zet die windmolens tegen de A12 aan, dan zien we ze minder en hebben we er minder overlast van. Maar dat kan dus niet.”

‘Thuis is hun veilige plek’

Daarna kreeg zijn bijdrage een persoonlijker karakter, Eduard Stigter vertelde over zijn twee kinderen met een skeletdysplasie. Zij hebben volgens hem veel energie nodig om in het dagelijks leven mee te kunnen komen en zijn gevoelig voor externe prikkels. “Thuis ervaren ze als een veilige plek”, vertelde hij.

De woning is op verschillende manieren aan de behoeften van de kinderen aangepast en ook zijn werk heeft hij zo ingericht dat hij dichtbij hen kan zijn. Juist daarom maakt hij zich zorgen over wat mogelijke geluidshinder voor hun rust en nachtrust kan betekenen. “Wat moeten wij als blijkt dat ze door de windmolens ‘s nachts niet meer kunnen slapen?” Verhuizen is volgens hem geen optie. “We hebben het huis op velerlei wijze aangepast.”

Ook andere insprekers bleven aandacht vragen voor geluid. Bert van Woudenberg, grondeigenaar in Reijerscop en woonachtig in Breeveld, richtte zich vooral op laagfrequent geluid. Hij wil dat daarvoor afzonderlijke regels in het toetsingskader worden opgenomen en dat onderzoek dat door de initiatiefnemer wordt aangeleverd onafhankelijk wordt getoetst. “U wordt gevraagd te tekenen bij een norm die nog niet bestaat”, waarschuwde hij de raad.

Peter Koekkoek koos een andere invalshoek. Hij wees op de kerkuil, steenuil en bosuil die in de omgeving voorkomen. Volgens hem moet bij ecologisch onderzoek niet alleen worden gekeken naar de nesten, maar ook naar het omliggende gebied waar de dieren jagen en voedsel zoeken.

Voorstander van meer windmolens

Een heel ander geluid kwam al van de vierde inspreker, Ivo Thonon. Anders dan veel insprekers sprak hij niet als omwonende. Thonon woont in Utrecht en stelde zich voor met de woorden: “Ik spreek hier namens de coöperatie Energie van Utrecht.” Hij is betrokken bij die provinciale koepel van lokale energiecoöperaties, die via het Servicepunt Energie mede wordt gefinancierd door de provincie Utrecht. Thonon heeft daarnaast een politieke achtergrond bij D66; in 2015 stond hij voor die partij op de kandidatenlijst voor Provinciale Staten.

Thonon stak zijn voorkeur voor windenergie niet onder stoelen of banken. “Daarom vinden we het ook jammer dat er eerst sprake was van vier windmolens, toen drie en nu nog maar twee”, zei hij. Ook pleitte hij voor zoveel mogelijk lokaal eigendom. Voor 100 procent lokaal eigendom zouden de energiecoöperaties volgens hem minstens 10 miljoen euro nodig hebben. Daarbij ziet hij ook een rol voor de gemeente, bijvoorbeeld met een garantstelling zodat coöperaties goedkoper kunnen lenen.

Zijn bijdrage leverde zichtbaar geërgerde blikken op bij enkele mede-insprekers, die tijdens zijn betoog hoorbaar snoven. Ook tijdens het inspreken bleven raadsleden vragen stellen. Zo werd Marcel Oostendorp bevraagd over zijn zorgen rond het afschakelen van de 160 zonnepanelen op zijn bedrijfsdak wanneer sprake is van piekbelasting. Ook kreeg hij de vraag of hij had berekend hoeveel energie zou kunnen worden opgewekt wanneer eerst meer geschikte daken met zonnepanelen worden volgelegd. Oostendorp gaf aan daar zelf geen concrete berekening van te hebben gemaakt.

Gemeente tevreden

De gemeente kijkt positief terug op de bijeenkomst. Volgens een woordvoerder waren de deskundigen uitgenodigd om presentaties te geven over geluid en gezondheid en technische vragen van raadsleden te beantwoorden. “We zijn zeer tevreden over hoe de avond is verlopen. Het is een complexe opgave. Op deze manier hebben we inwoners veel ruimte geboden om in te spreken”, aldus de woordvoerder. Ook over de gekozen opzet is de gemeente positief. “Bij vergelijkbare complexe opgaven ligt het in de lijn der verwachting dat we dit vaker zullen gaan doen.” De Commissie Ruimte bespreekt het toetsingskader op 21 september. Op 5 oktober is het vervolgens aan de gemeenteraad om een besluit te nemen.