Paulina blijft Haastrecht verbinden

Mireille van der Ham

Onthulling ‘geheim van Haastrecht’ 8 september 2023

De inhoud van het pakket dat in de volksmond ‘het geheim van Haastrecht’ heet, wordt op 8 september 2023 onthuld. Dan wordt ook uitgebreide aandacht aan het 100-jarig jubileum van Stichting Bisdom van Vliet besteed. De grote, gevulde, en verzegelde envelop die Paulina Bisdom van Vliet in 1923 achterliet en honderd jaar dicht moest blijven, kan dan eindelijk zijn geheim prijsgeven.

Welgestelde dame

Wie nog nooit in het huis van Paulina Bisdom van Vliet in Haastrecht is geweest, moet zeker eens een kijkje gaan nemen. Paulina le Fèvre de Montigny-Bisdom van Vliet was de laatste bewoner van het sfeervolle, authentiek ingerichte woonhuismuseum uit de negentiende eeuw. Marcellus Bisdom van Vliet, de vader van Paulina, liet het woonhuis in Haastrecht bouwen in de periode 1874-1877. Het huis kwam te staan op de plek waar een eerder familiehuis van de Bisdoms had gestaan. Het was de bedoeling dat Marcellus hier ging wonen met zijn dochter Paulina en haar man Johan. Marcellus overleed echter net na de oplevering. En vier jaar later stierf Paulina’s echtgenoot. Paulina woonde daarna veertig jaar alleen, met haar personeel, in een pand met dertien kamers.

De familie Bisdom van Vliet heeft eeuwenlang een stempel gedrukt op de lokale geschiedenis. Als burgemeesters en hoogheemraden hadden de mannelijke leden van de familie invloed op de politiek. Als handelaren in touw en zeildoek bouwden ze grote vermogens op. Paulina Bisdom van Vliet was daarvan een erfgename en leefde in Haastrecht als burgemeestersvrouw totdat haar echtgenoot op vroege leeftijd overleed. Ze hadden samen (nog) geen kinderen en daardoor kwam Paulina ongevraagd in de gelegenheid om na te denken over wat te doen met haar erfstukken en haar voornamelijk in onroerend goed geïnvesteerde vermogen.

Concordia

Paulina was een bijzondere vrouw die veel betekend heeft voor de samenleving van Haastrecht en omgeving.

Er bestaat een anekdote, dat Paulina Bisdom van Vliet het niet kon verdragen vanaf het balkon van haar huis de rooms-katholieke kerk te kunnen zien. Daarom zou ze het stadje Haastrecht een gemeenschapshuis hebben geschonken. Door de bouw van dit gemeenschapshuis ‘Concordia’ zou de kerk niet meer te zien zijn vanaf haar huis. Het waarheidsgehalte van deze anekdote wordt sterk betwijfeld. Het gemeenschapscentrum was namelijk van meet af aan bedoeld voor alle Haastrechtse verenigingen met zowel protestantse als katholieke leden. Bovendien staat Concordia niet exact tussen het museum en de kerk.

Paulina richtte een meisjesschool op, waar de meisjes onder andere leerden naaien en breien. Paulina vond dat ieder meisje recht had op een goede opleiding. Men keek tegen Paulina op, zij was extreem rijk ten opzichte van veel mensen in Haastrecht. Zij was ook erg behulpzaam en gul. De snoeppot voor kinderen stond altijd open en ze deelde tegoedbonnen voor levensmiddelen uit aan arme inwoners van Haastrecht.

Familiegeschiedenis

Nadat Paulina in 1923 was overleden, werd het huis een museum. Met haar testament maakte ze Stichting Bisdom van Vliet eigenaar van haar huis met de opdracht het in ‘nette en smaakvolle staat’ als museum open te stellen. Tot op de dag van vandaag is het huis nog precies zo ingericht als in de tijd dat het bewoond werd. Daarom biedt het een unieke kijk in het leven van welgestelde families uit de negentiende en begin twintigste eeuw. Dit alles maakt museum Paulina Bisdom van Vliet een plek van groot museaal historisch belang. De inrichting van het huis is nauwelijks veranderd sinds Paulina hier woonde. De meubels in allerlei neostijlen waren destijds populair, maar zij had ook veel antiek om zich heen. Dit zijn vooral erfstukken van gefortuneerde voorouders. Meer dan drie eeuwen familiegeschiedenis in meubels, schilderijen, zilver en porselein zijn hier bewaard gebleven.

Wie het museum komt bezoeken moet vooral ‘De Overtuin’ niet vergeten; de enorme lap grond die vroeger bij het huis hoorde. Paulina en haar echtgenoot liggen in het romantische park begraven, vlakbij hen ligt Paulina’s geliefde hond Nora.

Restauratie

Beheerder van het museum, Marco Bakker, is sinds 2016 werkzaam bij het museum. Als beheerder van het museum verzorgt Marco onder andere rondleidingen, regelt hij het onderhoud, maakt de roosters van de vrijwilligers en geeft lezingen. Hij vertelt; “Het huis is nog niet zo lang geleden voor 2,5 jaar dicht geweest, omdat we het volledig hebben laten restaureren. Dit hebben we gedaan om nog jaren van dit prachtige huis te kunnen genieten. Het was hard nodig, zo kwamen we bijvoorbeeld balken onder de vloeren tegen die echt aan vervanging toe waren. Omdat we Paulina’s wens respecteren moet het blijven zoals het was. Tot in de kleinste details. Hier hebben we met uiterste zorg aan gewerkt. Op deze manier kunnen mensen precies zien hoe een rijke dame meer dan honderd jaar geleden leefde.”

Jubileumjaar

De envelop waarop Paulina schreef ‘Niet te openen voordat er honderd jaar na mijn sterfdag zijn verlopen’ werd bewaard in een bankkluis. 1 juni 2023 was de honderdste sterfdag van Paulina en vanaf die dag mocht het pakket opengemaakt worden. Het bestuur van Stichting Bisdom van Vliet heeft besloten de inhoud niet direct na 1 juni te openbaren. Bestuursvoorzitter Ancora Dupain vertelt dat het bestuur eerst goed wil duiden wat Paulina heeft achtergelaten: “Paulina heeft Stichting Bisdom van Vliet het vertrouwen gegeven zorgvuldig met het pakket en haar verzoek tot geheimhouding om te gaan. Daarom willen we eerst in besloten kring - het stichtingsbestuur met een notaris - bestuderen wat zij voor ons heeft achtergelaten” Op vrijdag 8 september wil het bestuur bekend maken wat er in het pakket is bewaard. Dat is ook het moment dat Stichting Bisdom van Vliet uitgebreid stil wil staan bij zijn 100-jarig jubileum.

Feestdag

Vrijdagmiddag 8 september zal ‘Paulina’s dag’ plaatsvinden in De Overtuin. Deze middag is bedoeld voor alle inwoners van Haastrecht en omgeving om te vieren dat Paulina al honderd jaar nog steeds Haastrecht verbindt. Het belooft een mooie middag te worden. Om 13.30 uur zijn de basisschoolkinderen welkom. Zij hebben vooraf aan het feest aan een kunstwerkactie op school gewerkt, waar om 14.15 uur de prijsuitreiking van zal plaatsvinden. Vanaf 14.30 uur gaat De Overtuin open voor het overige publiek met vanaf 15.15 uur een officieel programma. Tijdens dit programma zullen er twee bijzondere onthullingen zijn, onder andere de bekendmaking van het lang bewaarde, veel besproken pakket. Bezoekers zullen met eigen ogen kunnen zien wat de inhoud van het pakket is.

Jong en oud

Tijdens deze middag is er genoeg te zien, te doen en te beleven; er zullen door bijna alle sportverenigingen in Haastrecht demonstraties gegeven worden, waar jong en oud aan mee kan doen. Er wordt gezorgd voor muziek, zang en dans. Er zal een kunstschilder met zijn leerlingen aanwezig zijn, zij zullen een portret van Paulina schilderen. Er is een reuzeschilderij waar honderd bezoekers aan mee kunnen schilderen. Verschillende dichters waarvan het gedicht in De Overtuin aanwezig is dragen hun gedicht voor. Een fotograaf zal zijn bijzondere foto’s van De Overtuin presenteren.

En natuurlijk zijn er hapjes en drankjes van lokale ondernemers aanwezig, deze worden u aangeboden door Stichting Bisdom van Vliet. Kortom, een dag met een groot hart voor Haastrecht, zoals Paulina dat deed, om Haastrecht te verbinden. Het feest zal rond 18.00 uur eindigen, zodat De Overtuin weer opgeruimd kan worden.