Shantykoor De Kaapstander viert lustrum deels in Cornwall

Aad Kuiper

Muzikanten, koorleden en dirigent van Shantykoor De Kaapstander hebben plezier ín wat ze doen en brengen plezier mét wat ze doen: zeemansliederen ten gehore brengen. Dat plezier dat zie je, dat hoor je, dat proef je en dat voel je. En dat shantykoor bestaat inmiddels 25 jaar en is nog springlevend.

Er zijn nog heel wat koorleden van het eerste uur, maar het koor is wel gegroeid van een vijftiental leden zo’n 25 jaar geleden naar bijna 40 nu. En niet alleen het ledental is gegroeid, ook de uitvoering is - dankzij bevlogen dirigenten - nog beter geworden dan bij de start. Niet voor niets worden ze uitgenodigd voor festivals in een flink aantal plaatsen en treden ze ook vaak buiten de landsgrenzen op, hoewel ze net zoveel genoegen scheppen in het optreden in bijvoorbeeld verzorgingshuizen, waar ze merken dat ze heel veel bewoners daar een enorm groot plezier mee doen. Daar is het woord weer: plezier. Dat is een kenmerkend woord voor shantykoor De Kaapstander, plezier.

Bij Trudi Vink thuis zijn naast haar de huidige dirigent, Jeanmarie Dosogne, voorzitter Kees Breij en de bedenkers en oprichters van dit koor aanwezig, Janet van Diest uit Oudewater en Thijmie Groen uit Gouda. Die laatste twee, toen schoonzussen, wilden zich daar graag, nadat ze het shantykoor West Zuidwest hadden zien en horen optreden, bij aansluiten. Vooral Thijmie, geboren en getogen in Scheveningen in een zeemansgeslacht en net verhuisd naar Gouda, miste de zee enorm. Maar … bij West Zuidwest mochten alleen mannen zingen. Dus kwamen ze met het stoutmoedig plan zelf zo’n koor op te richten. Dat is uiteraard sneller bedacht en opgeschreven dan uitgevoerd, maar om een heel lang verhaal kort te maken. Onder leiding van Henny de Groot, destijds muzieklerares aan de GSG, en met een vijftiental enthousiastelingen werd ‘uitgevaren’. Henny zette de koers uit en de zeilen werden gehesen.

Dirigent

Gelukkig heb je bij een koor een dirigent, want toen het gezelschap ging vertellen over hun shantykoor werd het stormachtig. Janet: “Mijn vader, Bram van Diest, heeft één keer meegezongen. Dat beviel hem niet, maar hij vond het wel zó gezellig dat hij zijn banjo van zolder heeft gehaald en ons nog jarenlang heeft begeleid.” Kees: “Wat je zingt dat moet je voelen. Niet alleen als we in het Nederlands zingen, maar ook in het Engels of Frans.” Thijmie: “Van mijn vissersfamilie moest ik vooral goed op de maat letten: ‘want anders gaan je handen open’”. Janet: “Vier maanden na de start moesten we al optreden op de Markt; maar het ging gelukkig heel erg goed.” Trudi: “Henny was een goede dirigent, maar toen zij na een jaar of zes stopte, kwam gelukkig Jeanmarie op ons pad om het helmstokje over te nemen. Hij wilde ons koor naar een hoger niveau tillen. En dat is hem goed gelukt.”

Jeanmarie: “Bij De Slegte heb ik boeken met zeemansliederen gekocht. Muziek en boeken van Stan Hugill (een Britse volksmuziekartiest, artiest en historicus van zeemuziek, bekend als de ‘Last Working Shantyman’ en beschreven als de ‘20e-eeuwse bewaker van de traditie, wikipedia) en Tom Lewis (een Britse zanger en schrijver van nautische liedjes. Zijn beroemdste nummer, ‘The Last Shanty’, is opgenomen door meer dan 30 verschillende groepen over de hele wereld, wikipedia) hebben me enorm geholpen.” Kees: “Veel van wat we zingen komt al uit de 17e en 18e eeuw. Je hebt trouwens verschillende soorten shanties, afhankelijk van het werk dat moest worden gedaan aan boord van het schip. Onder shanties vallen ook liederen die werden gezongen in de vrije tijd aan boord.” Janet: “Ons koor heet De Kaapstander; dat was een zware spil, om bijvoorbeeld het anker op te halen. Kaapstandershanties (capstan shanty’s) hebben een gelijkmatig ritme en vertellen meestal een lang verhaal, omdat het soms wel heel lang kon duren voor het anker gelicht was.” Kees: “Als we met andere koren praten doen we dat in een steenkolentaaltje. Dat deden zeelui vroeger ook en dat gaat heel goed.” Jeanmarie: “Shanties zijn tegenwoordig zelfs immaterieel erfgoed.” Trudi: En we hebben nu zo’n 40 leden: muzikanten, zangers en zangeressen. Er zijn er verschillende verhuisd naar toch wel behoorlijk ver weg, maar die komen nog steeds. En het is nog altijd enorm gezellig, en we delen daarnaast ook lief en leed.”

Optreden

Ze treden jaarlijks op in bijvoorbeeld Appingedam en Bremen, waar shantyfestivals georganiseerd worden, maar ze kwamen ook in o.a. Ierland, Tsjechië en Schotland. Ze hebben ‘fans’ die bij veel optredens aanwezig zijn. Kees: “Als we ergens geweest zijn, moeten we vaak terugkomen. Ze zeggen dan: het feest kan niet doorgaan als De Kaapstander niet komt. Jeanmarie: “Na alle optredens op een festival komen alle koorleden vaak bij elkaar en gaan samen muziek maken. Muziek verbroedert.” Kees: “Maar we treden net zo graag op in bijvoorbeeld verzorgingstehuizen. De mensen daar zijn zo dankbaar. Je ziet dat ze geraakt worden. We zijn blij dat dat we dat mogen doen.”

En omdat ze 25 jaar bestaan vierden ze een mooi feestje, maar gaan ze ook met het bijna complete koor in juni naar het Falmouth International Sea Shanty Festival in Cornwall. Naast De Kaapstander zijn daar nog zo’n 80 andere optredens te verwachten. We horen er vast nog wel meer over.