Begeleiden

“Zo gek kun je het niet bedenken maar elke dag kan het zomaar gebeuren,” glimlacht Ria van Welzenis die maatschappelijk begeleidster is van vluchtelingen, “je kunt er een boek over schrijven.”

Na gemiddeld drie jaar (soms ook acht of negen) in een asielzoekerscentrum kan de vluchteling statushouder worden: hij (soms ook een ‘zij’; eventuele gezinshereniging volgt later) krijgt een burgerservicenummer en een bankrekening (Willem: aan het begin van de maand nemen ze al hun geld in één keer op, ze denken dat het veiliger is onder hun matras of in hun broekzak. Dat moet je ze onmiddellijk afleren). Is er een gemeente in Nederland die een woning beschikbaar heeft, dan krijgt de statushouder een treinkaartje daarheen.

En dan: zoek het maar uit, schrijf je in voor een inburgeringscursus, ga de taal leren en veel succes.

Ria en haar echtgenoot Willem zijn beide vrijwilliger bij de Vluchtelingenstichting Woerden-Oudewater. Willem helpt de statushouder op weg. Hij verzamelt doorlopend oude meubels en huisraad, bij elkaar een klein pakhuisje vol. Daaruit helpt hij de statushouder aan een bed, een stoel en een tafel. Hebben de vorige bewoners toen ze vertrokken alle lampen eruit gedraaid, dan zorgt Willem voor nieuwe. Hij wijst ze waar je tweedehands spullen kunt kopen, in welke plaatsen in de omgeving je de levensmiddelen kunt kopen die passen bij het geloof en de cultuur van het land van herkomst, en hij leert ze wat mag en niet mag van de woningbouwvereniging, of hoe je een buskaart gebruikt.

Duizend regels

De eerste dagen is de vluchteling druk bezig met zijn nieuwe omgeving. Maar al direct moet hij (of zij) ook als een volleerde Nederlander meedraaien met wat de gemeente, de belastingdienst en de rijksoverheid van iedereen eist: dat je je laat inschrijven bij de gemeente, dat je je verzekert tegen ziektekosten, dat er gas, licht en water komt, dat je je toeslagen aanvraagt, je een huisarts kiest. Je moet naar de taalschool, en als je kinderen hebt moeten die ook naar school. Ria van Welzenis neemt haar cliënt figuurlijk bij de hand, en zorgt dat alle verplichte nummers worden afgewerkt.

Een moeilijkheid is dat de vluchteling door het zeer matige functioneren van de centrale opvang drie jaar (of meer!) verplicht niks mag doen (inburgeringscursus volgen mag niet in het AZC, taalles nemen mag niet, zo zit de vreemdelingenwet in elkaar) en dan vreselijk indolent is geworden (waarom zou ik? Morgen is er weer een dag) en dat breekt hem of haar nu op. Moeilijk de concentratie kunnen opbrengen voor de cursussen, zeker wanneer je er heen gaat en te horen krijgt dat de docent ziek is, sorry. De maatschappelijk begeleidsters (Ria en haar collega’s) helpen bij het ‘vertalen’ van de nieuwe vreemdelingenwet (ingegaan per 1 januari van dit jaar) die vergelijkenderwijs met de oude wet en de overgangsregeling voor heel wat onduidelijke situaties zorgt. Daarover overlegt ze dan met collega’s bij het vluchtelingensteunpunt Groene Hart.

Dringend meer vrijwilligers nodig

Je begrijpt: het begeleiden van een statushouder is geen sinecure. In coronatijd zijn meerdere begeleiders gestopt, en er komen weer enkele vluchtelingen uit de Centrale Opvang naar Oudewater. Het is daarom dat de Vluchtelingenstichting naarstig op zoek is naar versterking. “Het is niet altijd eenvoudig, maar als je iemand kunt helpen aan een nuttige rol in de maatschappij, een nieuw leven aan huiselijk geluk, dan geeft dat wèl voldoening. Dat, en de verrijking die je ondervindt in een team van mensen met dezelfde idealen en zonder rang of stand, is zo’n beetje wat je ervoor terugkrijgt. Soms word je verrast en ontroerd door de manier waarop een cliënt je haar dank betuigt, dat vertel ik je nog wel eens.”

Wil je meer weten? Denk je dat maatschappelijk begeleider van een vluchteling iets voor je is? Dat je stevig genoeg in je schoenen staat en geduldig genoeg bent om de Nederlandse bureaucratie te trotseren? Dat je geduldig, vindingrijk en onverstoorbaar bent?

Bel dan met Kees Knol (06 53772458), bestuurslid van het Vluchtelingensteunpunt Groene Hart. Of neem contact op met Ria en Willem van Welzenis op het Rodezand, of maak via de website https://vluchtelingensteunpunt.nl een afspraak om kennis te maken. Zo kun je concreet iets doen om een vluchteling zich thuis te laten voelen in Oudewater of Woerden. Uitdagend? Ja!

Otto Beaujon