Vereniging Oud Linschoten bewaart verhalen van het dorp: “Anders verdwijnen ze”

Oude foto’s, voorwerpen van middenstanders, een zwaard dat ooit bij graafwerk werd gevonden en zelfs een Romeins muntje. In een ruimte in Linschoten wordt wekelijks gewerkt aan het bewaren van de geschiedenis van het dorp. De Vereniging Oud Linschoten verzamelt verhalen en voorwerpen die anders makkelijk verloren zouden gaan.

Amateurhistoricus Dick van As was een van de initiatiefnemers van de vereniging. Hoewel hij zelf al lang niet meer in Linschoten woont, voelt hij zich nog altijd sterk verbonden met het dorp waar hij geboren werd. “Ik ben hier geboren en opgegroeid”, vertelt hij. “De lagere school heb ik hier gedaan en daarna ging ik naar de mulo in Woerden en de kweekschool in Utrecht. Toen ik in militaire dienst moest, ben ik vertrokken.” De band met het dorp bleef echter bestaan. En juist die verbondenheid leidde uiteindelijk tot het idee om de geschiedenis van Linschoten beter te bewaren.

Idee ontstond bij gesprekken met ouderen

Het idee voor een historische vereniging ontstond zo’n tien tot vijftien jaar geleden. Dicks schoonzus Janneke Hilgeman bezocht regelmatig oudere inwoners van het dorp. Tijdens die gesprekken kwamen vaak oude voorwerpen of documenten tevoorschijn. “Dan zeiden mensen: ‘Ik heb nog een schilderijtje van vroeger’ of ‘Ik heb nog oude papieren liggen’”, vertelt Dick. “Maar je kunt als particulier niet zomaar al dat soort dingen aannemen. Wat gebeurt ermee als je zelf overlijdt? Dan kan het zomaar bij het oud vuil belanden.” Daarom ontstond het idee om een vereniging op te richten. “Als je een vereniging hebt, dan heeft die een rechtspositie”, legt hij uit. “Dan kun je spullen officieel in beheer nemen en weet je dat ze ook in de toekomst bewaard blijven.”

Meer dan 350 leden

De Vereniging Oud Linschoten werd uiteindelijk opgericht en blijkt een groot draagvlak te hebben in het dorp. Inmiddels telt de vereniging meer dan 350 leden. “Dat is best bijzonder”, zegt Dick. “Het laat zien dat de geschiedenis van het dorp leeft. Linschoten is echt een verenigingsdorp. Veel mensen zijn lid van één of meerdere clubs.”

Toch blijft het soms lastig om vrijwilligers voor bestuursfuncties te vinden. “Een penningmeester of voorzitter lukt meestal wel, maar een secretaris vinden is vaak lastiger”, zegt hij met een glimlach. “Dat is toch veel schrijfwerk.”

Volgens Dick werkt een algemene oproep vaak niet. “De Linschotenaren reageren niet altijd op een oproep in een blad. Je moet ze gewoon persoonlijk bellen en zeggen: ‘Volgens mij is dat iets voor jou.’”

Woensdagochtend in het archief

De vereniging heeft een vaste groep vrijwilligers die zich bezighoudt met het archief. Elke woensdagochtend komen zij bij elkaar om materiaal te verzamelen, te ordenen en te registreren.

“We hebben een archiefsysteem ontwikkeld waarin foto’s, documenten en voorwerpen worden vastgelegd”, vertelt Dick. “Alles krijgt een nummer, zodat we het later weer kunnen terugvinden. Ook staat erbij waar het wordt bewaard.”

De werkochtenden zijn tegelijk een ontmoetingsplek voor dorpsbewoners. “Mensen komen spullen brengen, maar soms ook gewoon voor een kop koffie en een verhaal”, zegt hij. “En juist die verhalen zijn vaak minstens zo waardevol.”

Bijzondere vondsten

In de loop van de jaren zijn er allerlei bijzondere objecten in het archief terechtgekomen. Zo is er een zwaard dat ooit bij graafwerk werd gevonden op de plek waar vroeger het kasteel van Linschoten stond. “Een bouwvakker vond het toen hij een put moest graven”, vertelt Dick. “Hij heeft het zelf gehouden.”

Ook andere vondsten vertellen iets over de geschiedenis van het gebied. “We hebben bijvoorbeeld een Romeins muntje dat in de grond is gevonden”, zegt hij. “En er zijn ook voorwerpen uit de Spaanse tijd.” Daarnaast zijn er veel objecten uit het dagelijks leven van vroeger. Denk aan reclameartikelen van lokale middenstanders, oude gebruiksvoorwerpen en zelfs sigaren van een vroegere sigarenmaker uit het dorp.

Linschotense schaatsen

Een bijzonder stukje lokale geschiedenis is de schaatsindustrie die ooit in het dorp bestond. “Er was hier een smid die een bepaald type schaats maakte”, vertelt Dick. “Die schaatsen werden in heel Nederland verkocht.” De karakteristieke schaats met een krul aan de voorkant is zelfs in verschillende schaatsmusea terug te vinden. “Daar staat vaak ook een exemplaar uit Linschoten”, zegt hij.

Voor Dick zelf blijft Linschoten een plek vol persoonlijke herinneringen. Zijn ouderlijk huis staat er nog steeds. “Ik ben geboren aan De Vaart”, vertelt hij. “Mijn vader was kolenboer en transporteur.” Wanneer hij in het dorp is, loopt hij nog regelmatig langs die plek. “Dat gaat vanzelf”, zegt hij. “En dan denk je toch weer even terug aan vroeger.” Volgens hem is het bewaren van zulke verhalen precies waar de vereniging voor bedoeld is. “Als je het niet vastlegt, verdwijnen die herinneringen langzaam”, zegt hij. “En dat zou zonde zijn voor een dorp met zo’n rijke geschiedenis.”