Weidevogelseizoen van start in Montfoort en Linschoten

“Elke keer als je weer een nest vindt, dan maak je toch zo’n sprongetje”

Op dinsdag 24 maart vanaf 20.00uur is de startavond van de weidevogelbescherming Montfoort Linschoten. Tegelijk is dat het startsein van het weidevogelseizoen: de periode waarin vrijwilligers het land in gaan om nesten te zoeken, te registreren en samen met boeren te zorgen dat broedende weidevogels een kans krijgen. En wie denkt dat het een stille hobby is, heeft het mis. “Het is nog steeds superleuk om een nest te vinden”, zegt Bianca van der Lingen, sinds kort penningmeester van de vereniging.

Bianca loopt al jaren mee in het veld voordat ze bestuurslid werd. “Ik loop al zo’n acht jaar mee bij de weidevogels en sinds een klein jaartje ben ik penningmeester. Ik heb de functie van Monique overgenomen, die dat heel lang heeft gedaan. Eigenlijk ben ik er een soort ingerold. Ik vind wandelen leuk en met vriendinnen die al liepen, ben ik een keer meegegaan om te kijken of ik het ook leuk vond. En eigenlijk ben ik toen aangestoken door het virus.” Dat enthousiasme herkent Peter Gruters maar al te goed. “Ik doe het al heel erg lang. En toch, elke keer als je weer een nest vindt, dan maak je toch zo’n sprongetje”, vertelt hij. “Het doet iets met je, het maakt je vrolijk. Het is voorjaar. Alles komt weer tot leven.”

Vrijwilligerswerk in het veld

De weidevogelbescherming Montfoort Linschoten draait volledig op vrijwilligers. “We hebben totaal 55 vrijwilligers”, zegt Bianca. Zij werken samen met agrariërs uit de regio, een samenwerking die volgens beiden onmisbaar is. “We hebben zo’n vijftig boeren met wie we samenwerken.” Vrijwilligers lopen volgens een vast ritme door de weilanden. “Over het algemeen lopen we om de twee à drie weken bij een boer. Dan hebben we contact van tevoren dat we komen en daarna geven we ook weer door waar we nesten hebben gevonden.”

Nesten worden gemarkeerd zodat boeren er rekening mee kunnen houden bij werkzaamheden. “Er wordt bij het nest op afstand een stok geplaatst”, zegt Peter. “Dan weet de boer dat hij daar met de trekker even omheen moet werken, zodat het nest intact blijft.” De samenwerking is de afgelopen jaren steeds professioneler geworden. Vrijwilligers registreren vondsten digitaal. “We maken gebruik van een app”, vertelt Bianca. “Die kan de boer ook inzien.” Peter vult aan: “Als je bij het nest staat en je houdt je telefoon erbij, dan registreert die precies de coördinaten. Als je de volgende keer in de buurt loopt, begint het te piepen. Dan weet je: hier ligt een nest.” Voor agrariërs is die registratie ook van belang, omdat zij voor weidevogelbeheer en het beschermen van nesten een vergoeding kunnen ontvangen. Het zorgvuldig vastleggen van nesten en broedresultaten speelt daarin een rol.

Tijdens de startavond wordt ook aandacht besteed aan nieuwe technieken, zoals het gebruik van drones. “Er komt iemand vertellen over predatie (roofdieren) en over het gebruik van de drone”, zegt Bianca. Het gaat daarbij om een spreker vanuit het agrarisch collectief in de Lopikerwaard, waarin boeren samenwerken rond natuur- en weidevogelbeheer. Dat collectief beschikt over een drone die ook door vrijwilligers kan worden ingezet bij het opsporen van nesten. Die drone blijkt een krachtig hulpmiddel, legt Peter uit. “Dat gebeurt ‘s morgens heel vroeg, omdat het dan nog koud is. Er hangt een warmtebeeldcamera onder. Dieren zijn warm, dus je ziet ze goed. Je ziet zelfs molletjes onder de grond.” Het grote voordeel is snelheid. “Ze vliegen een paar keer over een terrein en hebben het bekeken, terwijl je daar anders met een man of vier moet lopen.” De dronepiloot levert vervolgens exacte coördinaten aan, waarna vrijwilligers gericht het land in kunnen.

Geduld, natuur en motivatie

Het werk vraagt volgens Peter vooral geduld. “Je moet niet meteen het land in lopen. Zeker bij de grutto niet. Die heeft jou al lang gezien voordat jij hem ziet.” Observeren is cruciaal. “Je moet soms gewoon op het hek gaan zitten of in het gras. Gewoon kijken wat er gebeurt.” Zelfs dan blijft het zoeken. “Ik heb gehad dat ik een meter bij een nest vandaan stond en het niet zag. Ze trekken die grassprieten naar binnen. Ze maken echt een kuil en zitten helemaal verstopt.”

Voor veel vrijwilligers is het werk meer dan alleen beschermen. Het is ook onthaasten. “Het is soms een soort meditatief moment”, zegt Peter. “Ik heb ook weleens helemaal geen zin om te praten met degene die naast me loopt, zo gefocust ben ik.” Bianca herkent dat. “Er zijn vrijwilligers die het liefst alleen lopen. Anderen juist in een groep. Allebei kan. Soms is het praktischer om met z’n vieren een groot perceel te doen, maar alleen lopen heeft ook iets.”

Niet elk seizoen verloopt succesvol. Peter herinnert zich een ingrijpend moment. “We hadden op een perceel tien of twaalf kievitsnesten gevonden. We kwamen later terug en er lag geen ei meer. Toen bleek daar een vos te hebben gezeten.” Toch overheerst de motivatie. Bianca zegt: “Mijn opvatting is altijd: ieder nest dat we kunnen redden, dat is er toch weer één.”

De inzet van boeren speelt daarin een grote rol. “Je ziet steeds meer dat plasdrasgebieden worden aangelegd”, zegt Bianca. “Daar zie je echt verschil. Dan zie je kieviten en grutto’s opvliegen.” Peter ziet daarnaast groeiende aandacht voor kruidenrijk grasland. “Als boeren mee willen werken, kan er ongelooflijk veel. Daar zit ook meer voedsel voor de jongen.” Want, benadrukt Bianca: “Dat nesten uitkomen is één. Maar er moet wel voedsel zijn om de jongen groot te brengen.”

Weidevogelstand

Over de stand van de weidevogels zijn de signalen gemengd. “Door alle beheer zie je wel een opgaande lijn”, zegt Bianca. “Vooral voor de grutto wordt veel gedaan, zodat die veilig kan opgroeien. Maar de kievit is bijvoorbeeld weer wat naar beneden gegaan. Het wisselt, maar algemeen is bekend dat het niet overal goed gaat.”

Met de startavond op 24 maart hoopt de vereniging niet alleen het seizoen af te trappen, maar ook nieuwe mensen te inspireren. “Iedereen is welkom”, zegt Peter. “Aanmelden hoeft niet eens.” Volgens Bianca leveren zulke momenten regelmatig nieuwe vrijwilligers op. “We krijgen vaak vier of vijf nieuwe mensen naar aanleiding van een artikel of zo’n avond. Sommige haken later af, maar anderen blijven.”

De vereniging hoopt vooral op verjonging. “We zoeken ook jongere mensen”, zegt Peter. “Ik ben 76. Het zou mooi zijn als het wat verfrist. Misschien via scholen of scouting. Mensen laten ervaren hoe mooi het is.” Bianca vult aan: “En als je twijfelt, kom gewoon een keer meelopen. Dan merk je vanzelf of je het bij je past.”

Praktische informatie: De startavond vindt plaats in St. Joseph in Montfoort op dinsdag 24 maart om 20.00uur. Voor meer informatie en aanmelden als vrijwilliger: www.weidevogelbescherming-montfoort.nl.