Herdenking van de Oudewaterse Moord en de vier V’s

Zondag 10 augustus was dé herdenking van de Oudewaterse Moord. In de St. Michaëlskerk was een herdenkingsdienst en in de stad liep een middeleeuws muziekgezelschap rond. Ook waren er stadswandelingen met het thema ‘de Oudewaterse Moord herdacht’ en was er gelegenheid het schilderij ‘De Oudewaterse Moord’ in het stadhuis te bezichtigen.

De herdenkingsdienst in de St. Michaëlskerk was eigenlijk een collectieve herdenking van de Oudewaterse Moord, 450 jaar geleden. Dit omdat Oudewater als protestante gemeente de kant van Willem van Oranje koos in een opstand tegen het katholieke Spanje. Vrijwel alle stoelen (banken dus) waren gevuld, waar de organisatie zeer verguld mee was, je moet maar afwachten of er belangstelling is. Er was een eerbiedige sfeer bij de herdenking van de moorden en gruwelijkheden waar Oudewater mee te maken had. Dat begon al bij het binnentreden onder het orgelspel van de heer Breukhoven. Wethouder Walter Kok was de ‘spreekstalmeester’ van deze herdenking en opende de herdenking.

Joost Willemze, een indrukwekkend goede harpspeler die al vanaf zijn zevende speelt, speelde op de harp een stuk van Gabriel Pierné. Wat een geluid komt er uit dat grote instrument! Later speelde hij nog een stuk van Michail Glinka. Deze muzikale intermezzo’s waren al reden genoeg om te komen, prachtig!

Nettie Stoppelenburg, wel bekend als stadshistoricus van Oudewater, sprak over ‘Een vrouw in turbulente tijden’. Zij gaf weer dat vrouwen een niet te onderschatten rol speelden in deze geschiedenis. Vele namen passeerden de revue, en dat duizelde schrijver dezes eerlijk gezegd wel een beetje. Haar tweede beurt sprak zij specifiek over de Oudewaterse Moord, met historische achtergronden. Ze is erg goed op de hoogte, getuige ook haar boek over de Oudewaterse Moord. Nog steeds verkrijgbaar, maar er komt zelfs nog een nieuw boek aan, werd verteld.

Na Nettie was het de beurt aan de predikant van de Hervormde Kerk, ds. De Koning Gans, die letterlijk en figuurlijk de kansel besteeg. Zijn thema was ‘Als stenen spreken konden’. De kerk was immers getuige van alle gruwelijkheden rondom de kerk, en mogelijk ook in de kerk. Hij zocht de relatie met het handelen van Jezus, waardoor zijn verhaal toch meer een preek was.

Vervolgens was er weer een muzikaal intermezzo, nu door het Zangzaak Projectkoor onder leiding van Monique van den Hoogen met ‘Klaaglied op de inname van Buren en Oudewater door de Spanjaarden’ en met ‘Verlei uns Frieden van Mendelssohn’. Door de natuurlijke galm van de kerk heb ik helaas niet de teksten kunnen verstaan, jammer. Niettemin droeg het zwartgeklede koor bij aan de stemming.

De vier V’s

Burgemeester Danny de Vries hield een toespraak over de vier V’s: Vrijheid, Verdraagzaamheid, Verbondenheid en Verscheidenheid. Hij gaf aan dat het ene begrip niet zonder het ander kon. De vier V’s moeten in samenhang gezien worden. Sinds het ‘geboortejaar van Nederland’ in 1572 was er al een gezamenlijke zoektocht naar invulling van deze begrippen, toen belangrijk en nu nog steeds. Voormalig stadsdichteres Nelleke den Boer-Strien had van de gemeente de opdracht gekregen voor deze gelegenheid een gedicht te maken, waarmee zij zeer vereerd was. Het gedicht had de V’s ook als thema. Het gedicht is gezet op een plaquette, die ter plekke werd onthuld. De tekst luidt:

Verscheidenheid
Verdraagzaamheid
Verbondenheid
Vrijheid

Als we elke letter
het volle licht gunnen
kunnen we allemaal
hardop lezen wat hier staat

De plaquette wordt in de raadszaal achter de voorzitter opgehangen. Later merkte iemand op dat het beter was de plaquette op een openbare plaats op te hangen. Een interessante gedachte, ter overweging zullen we maar zeggen.

De herdenking werd besloten met het gezamenlijk zingen van de eerste twee coupletten van het Wilhelmus, wat zonder tekstbladen niet makkelijk bleek… Na dankzegging van de organisatoren van deze dag (Danny de Vries, Trudy van Eck en Marja Knotters) was er buiten een broodjesbuffet om de ergste honger te stillen.

Na deze plechtigheden was het tijd voor ontspanning en ben ik even gaan kijken naar de muziekgroep ‘Vive les Gueux’ die buiten op verschillende plekken in middeleeuwse kleding oude liederen te horen bracht. Leuk weetje, de naam betekent ‘Ik heb op de gezondheid van de bedelaars gedronken! Leve de bedelaars!’. In Nederland werd het woord Gueux vernederlandst tot Geus, de geuzen speelden een grote rol in die tijd. De muziek was leuk en gezellig! Hoewel, terwijl de muziekgroep voor het TIP in de Leeuweringerstraat stond te spelen, wurmde een oud mannetje op de fiets zich stuurs tussen de luisteraars door met de opmerking: “, je kan er niet eens meer door”, waarbij hij na een moment van verbazing vriendelijk werd uitgelachen door de toehoorders. Was ik net in een verdraagzame sfeer… gelijk weer met beide benen op de grond. De realiteit is weerbarstig.