De sigarenindustrie in Oudewater in de 20e eeuw

De sigarenindustrie in Nederland behoorde ooit tot de belangrijkste ter wereld, maar er is inmiddels weinig van over. Veel sigarenfabrieken werden in de laatste decennia van de 19e eeuw opgericht en een groot aantal daarvan waren nog in bedrijf tot aan het eind van de jaren 60 van de 20e eeuw. Ook in Oudewater waren er meerdere sigarenfabriekjes. Willem de Lange, kleinzoon van een voormalig werknemer bij de sigarenfabriek van Putman, die later zelf werkgever werd, vertelt erover bij de Geschiedkundige Vereniging Oudewater.

Honderd jaar geleden waren er in veel Nederlandse plaatsen kleine sigarenfabriekjes en werden sigaren ook nog in thuisarbeid geproduceerd. Oudewater was daarvan een typisch voorbeeld. De grootvader van Willem de Lange, werkzaam bij de sigarenfabriek van Putman en zoon van een eenvoudige tabakskerver, vertrekt in 1902 naar Haarlem. Hij is dan 23 jaar. Nooit eerder is hij waarschijnlijk zo ver van huis geweest. Twee jaar later keert hij terug.

In het bevolkingsregister is hij terug te vinden als sigarenmaker, dus heeft hij een aardige stap gezet op de maatschappelijke ladder en hoort hij nu bij de middenstand. Hij vestigt zich in de Korte Havenstraat en opent een ‘sigarenmagazijn’. Boven de winkel worden de sigaren geproduceerd.

Van zoon van tabakskerver tot werkgever

Met de tabakswet van 1921 probeerde de overheid de arbeidsomstandigheden in de tabaksindustrie te verbeteren. Zo werden er eisen gesteld aan de werksituatie. Voor de eenmanssigarenfabriekjes waren de eisen te zwaar en in de jaren 30 waren ze ook in Oudewater bijna allemaal verdwenen. De grootvader van Willem ging wel door. Hij kocht een fabriekspand, nam een paar man in dienst en breidde de productie uit. Zo werd hij werkgever. In 1939 stierf hij op zestigjarige leeftijd en werd de vader van Willem sigarenfabrikant. Na de Tweede Wereldoorlog bloeide het bedrijf op en kwamen er verscheidene merken op de markt waarvan Terminus het belangrijkste was. In 1951 stierf hij, slechts 45 jaar oud, en toen hield het bedrijf op te bestaan. In 1962 verdween het allerlaatste sigarenfabriekje uit Oudewater.

Willem de Lange vertelt er nog veel meer over in zijn lezing bij de Geschiedkundige Vereniging Oudewater op maandag 14 april in de Tuinzaal van De Wulverhorst; aanvang 20.00 uur, toegang gratis.