Samenwerking Oudewater- Woerden: hoe nu verder?

Otto Beaujon

Vorige week verscheen een rapport over de ambtelijke samenwerking tussen de gemeentes Oudewater en Woerden die al sinds 1 januari 2015 de dagelijkse werkelijkheid is. Het begon in 2011 vanuit de vraag of Oudewater op dat moment wel ‘voldoende bestuurskracht’ had.

Een gerenommeerd adviesbureau (Berenschot) noemde een integratie (samenvoeging) van de ambtenarenkorpsen van beide gemeentes ‘kansrijk’, en dat leidde tot een niet-unaniem besluit van de toenmalige gemeenteraad om die samenwerking (in ambtelijke taal DVO = dienstverleningsovereenkomst) aan te gaan. Oudewater bleef een zelfstandige gemeente met een eigen burgemeester, wethouders, gemeentesecretaris en gemeenteraad, en alle ambtenaren kregen een e-mailadres, telefoonnummer en hun salaris maandelijks uit Woerden en waren in principe inzetbaar voor beide gemeentes. Daarvoor betaalde Oudewater 17% van haar jaarlijkse begroting aan Woerden. De voordelen waren op papier veelbelovend.

Na een jaar (in 2016 dus) liet Oudewater door een eigen adviesbureau (Common Eye) de balans opmaken. Conclusie: de gemeenteraad van Oudewater kan onvoldoende sturing geven aan het proces èn heeft onvoldoende controlemogelijkheden achteraf. Stel een manager aan, analyseer, verbeter, zet stip aan de horizon, maak je Oudewaterse bevolking duidelijk wat er gaande is en waarom.

In 2019 liet de gemeente Woerden door adviesbureau Seinstra en Van de Laar ook een evaluatie uitvoeren. Advies: de DVO loopt af, en her-ijk de voorwaarden: Oudewater zou meer moeten betalen voor de diensten die het van de ambtenaren afneemt, en leg beter vast wat er wel en niet onder valt. Op 1 januari 2022 werd een nieuwe DVO van kracht.

Uiterlijk per 1 januari 2026 moeten de beide gemeenteraden vaststellen of ze de DVO andermaal willen vernieuwen (al dan niet met een nieuw prijskaartje eraan). Van de Laar (Seinstra is een ander pad ingeslagen) heeft opnieuw gerapporteerd, nu namens beide gemeentes, wat de voorbije acht jaar opgeleverd hebben (aan winst uit doelmatigheid, klanttevredenheid en tevredenheid/naijver van ambtenaren en bestuurders). Van de Laar noemt als tweede mogelijkheid: de samenwerking nog verder intensiveren of, derde mogelijkheid: de samenwerking verbreken en uit elkaar gaan.

Wat vaststaat, is dat dienstverlening in het algemeen haast maandelijks met sprongen duurder wordt, en alles waarvoor je de ‘vaste’ dienstverlener, maar ook de incidentele moet inroepen een onevenredig grotere hap uit je begroting neemt. De inflatie legt er nog eens procenten bovenop. Verder lijkt de figuurlijke afstand tussen beide gemeentes niet merkbaar kleiner te zijn geworden dan twee jaar geleden.

Het hele rapport Van de Laar ademt financiële problematiek uit. En hoe betrekkelijk zelfs die met de nieuwe regering aan het roer zal blijken te zijn zullen we gauw gewaar worden. Acht jaar geleden was de inkt van de DVO immers nog niet droog of de toenmalige regering besloot de Jeugdzorg aan de gemeentes over te dragen, zonder het bijbehorende budget wel te verstaan.

We gaan de ontwikkelingen voor u op de voet volgen: het kan niet anders of het ultieme besluit zal consequenties hebben. Hoe kijkt ons gemeentebestuur er tegenaan? Het afgelopen weekend waren de meesten nog ijverig aan het lezen. Hoe kijkt de Raad er tegenaan? En Woerden? De discussie zal waarschijnlijk na het zomerreces op gang komen in de diverse vormen van overleg.

Wordt vervolgd.