Dierenwelzijn? Niet in mijn achtertuin…

Afgelopen maandag zag ik ze terugrijden. Boeren uit onze eigen gemeente, met actieborden op de trekker en soms een caravan of keet erachter. Op weg naar huis, nadat ze langs de snelweg bij Vianen en Woerden hadden geprotesteerd. Later die week sprak ik de familie Gerards uit Blokland. Marc, die namens het familiebedrijf aan de protestactie deelnam, zei: “Niemand stond daar voor zijn plezier. Om vier uur ging iedereen weer naar huis, want de koeien moesten gemolken worden. Alles wat we die middag niet deden, moest ‘s avonds alsnog gebeuren.”

Je kunt het met die boeren oneens zijn. Dat mag. Maar misschien is de eerste vraag niet óf ze gelijk hebben. Misschien moeten we ons eerst eens afvragen waarom mensen die het liefst gewoon op hun erf werken, ineens de straat op gaan. Waarom leggen mensen hun werk stil, terwijl ze weten dat het ‘s avonds alsnog op hen wacht? Na mijn gesprek met de familie Gerards bleef één gedachte hangen: We lijken in Nederland steeds vaker ‘problemen op te lossen’ door ze simpelweg over de grens te verplaatsen.

Neem de legbatterijen. Vrijwel niemand wil terug naar de tijd waarin kippen opeengepakt zaten in kleine kooien. Ik ook niet. We vonden dierenwelzijn belangrijk en besloten dat het anders moest. Terecht. Maar wat gebeurde er vervolgens? Veel van die legbatterijen verdwenen naar landen waar die regels niet gelden. Vervolgens halen we de eieren weer terug naar Nederland. De kip is er weinig mee opgeschoten. Het enige wat veranderde, is de plek waar ze haar ei legt.

En nu dreigt hetzelfde te gebeuren met onze melk, kaas en andere zuivelproducten. Nederlandse boeren produceren onder de strengste regels ter wereld als het gaat om dierenwelzijn, voedselveiligheid en milieu. Wordt het hier onmogelijk gemaakt om voedsel te produceren, dan verdwijnt de vraag naar melk, kaas of eieren niet. Dan halen we die gewoon uit het buitenland. Vaak van verder weg. Vaak geproduceerd onder minder strenge regels. Inclusief de extra transportkilometers die daarbij horen.

Is dat werkelijk duurzamer? Is dat beter voor het milieu? Is dat beter voor dieren? Of hebben we het probleem alleen netjes buiten onze landsgrenzen geparkeerd, zodat we het zelf niet meer hoeven te zien?

Nog iets uit mijn gesprek met de familie Gerards zette mij aan het denken. Regelmatig wordt gezegd dat boeren zich dan maar op natuurbeheer moeten richten. De reactie van Frank was even eenvoudig als treffend: “Dat doen we allang.” Boeren onderhouden het landschap, houden het veenweidegebied open en zorgen ervoor dat weilanden worden beheerd. Alleen produceren ze tegelijkertijd ook voedsel. Dat is nu juist de kracht van een kringloop. Haal de voedselproductie weg en er blijft natuurbeheer over dat uiteindelijk door de belastingbetaler moet worden bekostigd. Ondertussen importeren we hetzelfde voedsel alsnog uit het buitenland.

Alsof dat nog niet genoeg is, speelt er nóg iets dat mij zorgen baart. In Brabant zijn onlangs de vergunningen van vijf boeren ingetrokken. Bedrijven waar jarenlang in is geïnvesteerd. Bedrijven die volledig legaal zijn opgebouwd. Natuurlijk gaat het nu om boeren, maar het principe is veel groter dan de landbouw alleen.

Tweede Kamerlid Mona Keijzer verwoordde het treffend: “Als een rechtsgeldige vergunning niet meer door de overheid wordt verdedigd, is uiteindelijk geen enkele ondernemer in Nederland nog veilig.” Ik denk dat ze gelijk heeft. Sterker nog, ik trek die gedachte nog iets verder door. Want als een overheid een rechtsgeldige vergunning achteraf kan intrekken, hoe zeker zijn wij burgers dan eigenlijk nog van de rechten waarvan we vandaag denken dat ze vanzelfsprekend zijn?

Misschien is dat wel de belangrijkste les van de protesten die we deze week zagen. Dit gaat allang niet meer alleen over boeren. Het gaat over de manier waarop we in Nederland omgaan met voedsel, met eigendom en met vertrouwen in de overheid. Voordat ‘we’ applaudisseren voor wederom het verdwijnen van een Nederlands boerenbedrijf, is er misschien één vraag die we onszelf eerlijk moeten stellen: Willen we ons voedsel daadwerkelijk niet meer in Nederland produceren of willen we vooral niet meer zien waar het vandaan komt? Not in my backyard (NIMBY)!

Onder het mom: zo lossen we het zogenaamde stikstofprobleem op. Dat Nederland dit zichzelf heeft opgelegd (als braafste jongetje van de Europese klas) door een onmogelijk en incorrect stikstofmodel in de wet te verankeren, daar hebben we het maar even niet over… Draai dat maar eens terug…

Sjoukje Dijkstra