Montfoorter start petitie voor Afghaanse tolk

‘Onze kinderen zijn bang dat we terug moeten’

Vier Afghaanse gezinnen in Montfoort leven opnieuw in onzekerheid over hun toekomst. Eén van hen is Hayat, die jarenlang als tolk en beveiliger voor de Nederlandse krijgsmacht in Afghanistan werkte en daardoor nog altijd door de Taliban als verrader wordt gezien. Samen met Montfoorter Gerard van Kortenhof startte hij een petitie om aandacht te vragen voor hun situatie. “Ik ben bang voor mijn kinderen”, zegt Hayat. Gerard hoopt dat de overheid de groep eindelijk duidelijkheid geeft. “Na alles wat zij voor Nederland hebben gedaan, verdienen ze zekerheid in plaats van opnieuw jaren van onzekerheid.”

Voor Hayat voelt het alsof hij opnieuw terug is bij af. Toen hij enkele jaren geleden met zijn gezin in Nederland aankwam, dacht hij dat de moeilijkste periode achter hem lag. Zijn kinderen gingen naar school, leerden de taal en bouwden een nieuw leven op. Zelf volgde hij zijn inburgering, terwijl zijn vrouw onlangs haar taaltraject afrondde. De oudste dochter loopt inmiddels stage als tandartsassistente in Montfoort en andere kinderen gaan naar school in Montfoort en Woerden. “Wij zijn blij met Nederland”, zegt Hayat. “Onze kinderen kunnen hier leren en een toekomst opbouwen.”

Die toekomst lijkt nu opnieuw onzeker. Door gewijzigde regelgeving krijgen veel geëvacueerde Afghaanse tolken en andere voormalige defensiemedewerkers geen automatisch uitzicht meer op een permanente verblijfsvergunning. Juist daarom besloten Hayat en Gerard samen in actie te komen.

Hayat werkte vanaf 2005 voor de internationale ISAF-missie in Afghanistan. “Ik was bewaker én tolk”, vertelt hij. “We bewaakten het kamp, controleerden iedereen die binnenkwam en werkten dag en nacht samen met de Nederlandse militairen.” Toen Nederland zijn missie beëindigde, namen Hongaarse militairen het kamp over. Voor Hayat veranderde zijn werk nauwelijks, maar de veiligheidssituatie wel. De Taliban kregen steeds meer invloed en voormalige medewerkers van de internationale troepen werden steeds vaker bedreigd.

“Wij hebben toen al meerdere keren aandacht gevraagd voor onze situatie”, vertelt hij. “We zeiden: als jullie vertrekken, blijven wij met onze gezinnen achter in levensgevaar.” Samen met andere Afghaanse medewerkers bood hij zelfs een petitie aan de Hongaarse legerleiding aan. Ze vroegen om bescherming of een veilige uitweg, maar kregen te horen dat de Hongaren daar niet over gingen en dat zij zich tot Nederland moesten wenden.

Van afwijzing naar evacuatie

De weg naar Nederland bleek lang en moeizaam. Hayat leverde al zijn papieren, certificaten en bewijsstukken in bij de Nederlandse autoriteiten. Toch kreeg hij aanvankelijk te horen dat hij niet in aanmerking kwam voor evacuatie. “Ik had alles ingeleverd wat ze vroegen”, vertelt hij. “En toch zeiden ze eerst dat het niet kon.”

Pas nadat er vanuit Nederland politieke druk ontstond en er media-aandacht was voor de positie van de Afghaanse tolken, kwam er beweging in de zaak. Uiteindelijk mocht Hayat samen met zijn gezin alsnog naar Nederland vertrekken. “Toen we eindelijk naar Nederland mochten, waren we ontzettend blij”, vertelt hij. “Nederland heeft gelukkig echt zijn best gedaan om ons hierheen te halen.”

‘De Taliban ziet ons als verraders’

Dat terugkeren geen optie is, daar hoeft Hayat niet lang over na te denken. “De Taliban ziet ons als verraders. Daarom zijn we hier.” Zelfs nu wordt de achtergebleven familie in Afghanistan daar nog mee geconfronteerd. Zij krijgen bezoek van Talibanstrijders die vragen waar het gezin is gebleven. Ook de positie van vrouwen baart hem grote zorgen. “Mijn dochters hebben hier een toekomst. In Afghanistan is die toekomst er niet meer. Vrouwen mogen bijna niets meer. Ze mogen niet werken, nauwelijks naar school en hun vrijheid is afgenomen.”

De grootste zorg van Hayat is inmiddels niet meer zijn eigen veiligheid, maar die van zijn kinderen. “Ik ben bang voor mijn kinderen”, zegt hij zichtbaar geëmotioneerd. “Ze gaan hier naar school, spreken Nederlands en bouwen hier hun leven op. Maar steeds vaker vragen ze: ‘Papa, moeten wij straks terug naar Afghanistan?’ Ik weet niet wat ik daarop moet antwoorden. Ze hebben er veel stress van.”

Volgens Gerard is juist dat de reden waarom hij zich al jaren voor het gezin inzet. “Deze gezinnen hebben hier hun leven opgebouwd. De kinderen voelen zich Nederlands, hebben vriendjes, gaan naar school en dromen over hun toekomst. Dan kun je ze na al die jaren toch niet opnieuw in onzekerheid laten leven?”

Verantwoordelijkheid

Gerard benadrukt dat de actie niet alleen voor Hayat bedoeld is. “Het gaat ook om de andere Afghaanse gezinnen die in een vergelijkbare situatie zitten. Zij hebben allemaal hun leven hier opnieuw opgebouwd. Ouders zijn bezig met hun werk of inburgering en de kinderen gaan hier naar school. Juist daarom vinden wij dat zij na al die jaren duidelijkheid verdienen.”

Hayat probeert ondertussen zelf ook vooruit te kijken. Hij is op zoek naar werk en hoopt als timmerman aan de slag te kunnen. “Ik solliciteer veel”, vertelt hij. “Ik wil gewoon werken en mijn gezin onderhouden, dat is alles wat ik wil.”

Voor Gerard is de zaak helder. “Deze mensen hebben jarenlang zij aan zij gewerkt met Nederlandse militairen. Daarmee hebben ze hun eigen leven én dat van hun gezinnen op het spel gezet. Nederland heeft hen uiteindelijk gelukkig in veiligheid gebracht. Dan hoort daar ook bij dat je verantwoordelijkheid neemt voor hun toekomst.”

Met de petitie hopen Hayat en Gerard dat de overheid alsnog een uitzondering maakt voor geëvacueerde Afghaanse tolken en andere voormalige Defensiemedewerkers. “Wij zijn dankbaar dat we veilig zijn in Nederland”, besluit Hayat. “Maar alsjeblieft: geef ons zekerheid. We willen niet opnieuw jarenlang leven met de angst dat alles wat we hier hebben opgebouwd weer wordt afgenomen.”

Teken ook de petitie: www.actie.degoedezaak.org/p/afghanistan-tolken