Eendenkooi op Blokland opent voor publiek

“Verborgen in het groen ligt een kooi vol verhalen”

Vanaf 21 juni kunnen natuurliefhebbers en geschiedenisfans een bijzonder stukje cultureel erfgoed in de polder ontdekken: de gerenoveerde IJsselsteinse eendenkooi op Blokland. De eeuwenoude kooi, verscholen tussen IJsselstein en Montfoort, is dankzij de inzet van vrijwilligers van Staatsbosbeheer deels opengesteld voor publiek. Vrijwilliger Johan Hanko is sinds twee jaar betrokken bij het onderhoud van het terrein en zal samen met Erik Versloot ook de excursies begeleiden: “Veel mensen hebben geen idee dat hier een eendenkooi ligt. Het is zo’n rustige, verborgen plek, vol verhalen.”

“Wist je dat er ooit wel veertig eendenkooien lagen in de Lopikerwaard alleen al?”, vraagt Johan, terwijl we ons een weg banen door het hoge gras richting de eendenkooi. Deze regio ademde volgens Johan vroeger het leven van de kooikers: van jacht en vangtechniek tot het sobere leven in de natuur. Tegenwoordig zijn de meeste verdwenen of ontoegankelijk. Des te bijzonderder dat de IJsselsteinse kooi weer zichtbaar en beleefbaar wordt.

De eendenkooi op Blokland is ouder dan menigeen denkt: hij staat al op een kaart uit 1732 en is mogelijk nog ouder. Toch is de plek nauwelijks bekend bij het grote publiek.

Vrijwillig beheer

Johan Hanko meldde zich aan als vrijwilliger bij Staatsbosbeheer toen hij een oproep zag voor hulp bij het herstel van de kooi, die door een paar zware stormen versneld in verval was geraakt. Inmiddels onderhoudt hij samen met twee andere vaste vrijwilligers het terrein. Af en toe helpen er extra mensen mee, maar het team is klein en nieuwe hulp is welkom. “We kunnen altijd nog wel een extra vrijwilliger gebruiken”, zegt Johan. “We maaien met de zeis, snoeien elzen, knotten wilgen, knappen schermen op en zorgen dat de oorspronkelijke structuur behouden blijft. Het is arbeidsintensief, maar zó de moeite waard.”

Wat bezoekers kunnen verwachten

Tijdens de excursies vertelt Johan over de geschiedenis van de kooi, hoe eenden vroeger werden gevangen, en deelt hij persoonlijke verhalen. “Een tijdje geleden kwam de dochter van de oude kooiker op bezoek. Met haar broers hielden we een reünie op de plek waar ze als kind zonder gas, water of licht opgroeiden. Zulke verhalen brengen de geschiedenis echt tot leven.” Wie meegaat, wandelt met Johan langs de plek waar vroeger de aardappels voor het gezin werden verbouwd. “De kinderen mochten vroeger niet zelf de kooi in, daarin moest volledig rust zijn. Maar daaromheen was ruimte genoeg om vrij te spelen en de natuur te ontdekken.”

Langs de rieten vangarmen laat Johan zien hoe het beheer gebeurt: de vangpijpen houdt hij zelf vrij door erin te gaan en begroeiing handmatig te verwijderen. Bij de plas wijst hij op de rietkragen waar de eenden vroeger hun toevlucht zochten. Vervolgens laat hij het vernieuwde kooikershuisje zien, dat nu dienstdoet als opslag. Verderop lag de oorspronkelijke woning van de kooiker en zijn gezin, vertelt hij. De laatste bewoners waren Paul van den Berg en zijn vrouw, die hier woonden met hun zes kinderen. De eendenkooi was nog in gebruik tot halverwege de jaren zestig. Deze woning brandde tot twee keer toe af, waarvan één keer vermoedelijk door een omgevallen olielamp. Na de eerste brand werd een iets grotere woning teruggebouwd, maar na de tweede brand hebben ze deze niet meer herbouwd.

Van jachtmiddel naar educatie

Bezoekers wandelen tijdens de excursie door het hele kooiterrein, dat alleen buiten het broedseizoen toegankelijk is. “In juni is de maximale groepsgrootte tien mensen, daarna vijftien. We willen de natuur zo min mogelijk verstoren.”

Waar eendenkooien vroeger bedoeld waren om eenden te vangen voor consumptie, zijn ze nu vooral plekken van natuurbehoud en educatie. “We gebruiken de vangpijpen niet meer. Alles is gericht op het behoud van natuur, rust en kennisoverdracht.”

Excursies en aanmelden

De eerste excursie vindt plaats op zaterdag 21 juni om 10.00 uur. Daarna volgen excursies om de twee weken, op woensdagavond (19.30 uur) en zaterdagochtend (10.00 uur). Aanmelden kan via www.staatsbosbeheer.nl door te zoeken onder ‘Uit in de Natuur’. Bij het intypen van de plaatsnaam Montfoort komt de excursie bovenaan te staan. Op het klompenpad ter hoogte van de kooi hangt ook een bord met QR-code.

Meer info en directe aanmelding via: staatsbosbeheer.nl/ontdek-eendenkooi-blokland-groene-hart