Onthulling unieke expositie: Nul dagen vrijheid

Of de expositie echt uniek is weten de samenstellers van de expositie niet zeker, maar uitzonderlijk is deze ongetwijfeld. De expositie ‘Nul dagen vrijheid’ draait om verhalen van mensen die, omdat het ervaren van leven zonder een zekere mate van vrijheid zo ingrijpend was, hebben moeten besluiten hun vaderland te ontvluchten. Vluchten, ondanks de ellende die dat met zich meebracht; vluchten, altijd gepaard gaande met het achterlaten van heel veel familie, vrienden en allerlei materiele bezittingen. Toch vluchten. De opening van de expositie ‘Nul dagen vrijheid’ is op 25 april, maar blijft tot en met 6 mei staan op de Markt in Oudewater. In deze tijd, rond het vieren van 80 jaar vrijheid in ons eigen land, meekrijgen wat het is om ergens zonder vrijheid te leven, is confronterend om te ervaren, maar zeer de moeite waard om tot je door te laten dringen.

Ronald Gabriels, gemeenteraadslid voor de VVD, opperde dit plan en voerde het samen met Sara Bekkers, cultuurcoach en verbonden aan bibliotheek Utrechtse Venen, met hulp van anderen uit en waren zelf ook enorm onder de indruk van wat ze te horen kregen. “Bij 80 jaar vrijheid is het goed om als samenleving stil te staan. Het mag niet op de achtergrond raken hoe belangrijk dit is. Zeker niet terwijl de huidige situatie dreigend is; misschien ook daarom juist niet. Heel veel mensen willen dit feest vieren, maar het is geen feest voor iedereen. Veel mensen moesten gedwongen hun thuisland ontvluchten. En de verhalen waarom verdienen aandacht.”

Er bleef maar een ding over: vluchten

“Niet iedereen die vlucht komt uit een oorlogssituatie. Soms zijn er andere redenen om te vluchten. Een andere politieke of religieuze overtuiging - en daarom vervolging - of een andere seksuele geaardheid - en daarom heel gevaarlijk - kan je een bijzonder onveilig gevoel bezorgen of je enorm beperken in je mogelijkheden. Voor ons, in Nederland, is dat bijna onvoorstelbaar, maar het bestaat, in te veel andere landen. Dat was de reden voor mij om hier aandacht aan te willen besteden.”

Sara: “Zo hebben we mensen gevraagd hun verhaal te vertellen. Een deel daarvan is anoniem, omdat het dan niet herleidbaar is naar familie of vrienden in het thuisland. Lia de Vries ging in gesprek met de mensen, schreef de verhalen en ze hebben ze nog een paar keer na mogen lezen of dit het verhaal was wat publiek mocht worden. Ik kreeg het er benauwd van toen ik de enorm indringende verhalen las. Wat moet dat moeilijk geweest zijn om weg te gaan uit je vaderland. Ze zijn natuurlijk blij dat ze hier zo opgevangen zijn, maar ze missen hun ‘thuis’ enorm. We kunnen ons niet voorstellen wat het is als ons dit zou overkomen.”

Ronald: “Het is inderdaad nauwelijks goed voorstelbaar dat je vlucht, ook al is het uit een onveilige omgeving. Maar dat je je bekende omgeving en veel mensen achterlaat en een onzekere toekomst tegemoet gaat, moet verschrikkelijk moeilijk zijn. Sommigen vluchten ook opdat hun kinderen een veiliger toekomst hebben en denken niet eens zo zeer aan zichzelf. Het zijn stuk voor stuk verhalen die binnenkomen.”

Ga kijken

“Ga kijken”, zegt Ronald, “Of bij de opening op 25 april om 16.00 uur op de Markt. De burgemeester opent de expositie. Of ga op een ander moment. Misschien moet je zelfs vaker gaan om tot je door te laten dringen in wat voor situatie die mensen verkeerden en wat ze moesten inleveren.”

Gabriels laat nog weten dan de vier verhalen op grote buitenreclameborden staan, zogeheten trotters, en er een vijfde aan is toegevoegd waarop de expositie wordt uitgelegd. Yvonne Verbeij maakte de foto’s en, zoals vermeld, schreef Lia de Vries de teksten. Yvonne: “De mensen die ik fotografeerde lijken het hier in Oudewater goed te hebben, en dat is fijn; maar ze blijven verlangen naar hun eigen land/woonplaats met familie en vrienden. De verhalen zijn erg aangrijpend.” En ook Lia de Vries was diep onder de indruk. Nog meer aanbevelingen dus.