Uit zijn dak

Met ons ‘technisch reisgezelschap’ van zes man waren we 26 jaar geleden in China. Het onderwerp was ‘fietsen’ (zal u niet verbazen), we bezochten de jaarlijkse beurs in Sjanghai, een ontwikkelingsinstituut en diverse fabrieken, traditionele en inventieve. Onze tolk en gids was een Chinees uit Bergen op Zoom, die hotels voor ons reserveerde en bij het gesprek bemiddelde. Opvallend veel Chinezen in het zakenleven spraken trouwens begrijpelijk Engels.

In elk hotel stonden kruiers en liftboys klaar om je bagage naar je kamer te brengen. In Hangzhou had zo’n behulpzame ‘valet de chambre’ blijkbaar een kras gemaakt op het etui van de splinternieuwe laptop van Herman (niet zijn echte naam natuurlijk). Die ging onbeheerst en razend uit zijn dak in onvervalste Nederlandse straattaal tegenover de zwijgende Chinees die naar Hermans voeten keek.

Tolk Min Ha Pai was er net te laat bij om Herman de mond te snoeren.

“Herman toch, dat had je niet moeten doen, een tas van een laptop, waar gáát het over? Het hotel had je dat onmiddellijk vergoed, en nu heb je het verpest. Je naam staat in het hotelregister. Chinezen hebben een heel goed geheugen, ze hebben een heel goed netwerk, ze hebben geduld, ze communiceren onderling en ze zijn met anderhalf miljard. Denk je dat je het daarvan kunt winnen door onverdiende woede over ze uit te storten? Denk je dat het goed is voor jullie familiebedrijf? Ga je excuses maken.”

Maar de Chinees was niet meer te vinden, beweerde Herman, zeker naar huis gestuurd door zijn baas.

’s Anderendaags bezochten we een bedrijf dat elektrische fietsen maakte en ze verkocht zonder accu: die kon de klant erbij huren voor een vast tarief per maand, en een accu kiezen die het beste paste bij de dagelijkse afstand die hij of zij ermee wilde rijden. (De levensduur en betrouwbaarheid van fietsaccu’s was destijds nog een probleem). Als de accu haperde of stuk was kon je hem gratis omruilen voor een verse. Als je voor je werk ineens twee keer zo ver moest kon je een zwaardere (iets duurdere) accu huren. Het bedrijf had afspraken met de provincie gemaakt over duurzame verwerking van echt kapotte accu’s, en daarmee een subsidie voor dit project gekregen.

Twee dagen later zaten we in een hotel in Ningbo, en kwam de bedrijfsleider toen we rond de tafel zaten met een pakje voor meneer Herman. Er zat een nieuw tasje voor zijn laptop in, zelfde type, zelfde kleur. Herman kreeg ook een kleur. Min Ha Pai sprak met de bedrijfsleider en heeft dat gesprek niet voor ons vertaald, maar vatte het als volgt samen: Chinezen winnen het altijd met beleefdheid.

De herinnering geeft mij moed, als ik denk aan de onbehouwen manier waarop de Verenigde Staten bezig zijn China elke dag opnieuw te beledigen met botte belastingverhogingen. De Chinezen hebben een goed geheugen, ze hebben geduld en ze blijven beleefd.

Otto Beaujon