Klassendag Open Monumentendag in Montfoort

De zon scheen op de vroege vrijdagmiddag van 13 september, toen de leerlingen van groep 8 van de Heeswijkschool naar de katholieke kerk in Montfoort fietsten. De sfeer was uitgelaten, want zo’n uitje is natuurlijk altijd leuk. Voor een aantal van hen was het de eerste keer dat ze zo’n imposante monumentale kerk van binnen zouden zien. Het bezoek maakte deel uit van de Klassendag, georganiseerd door de lokale Werkgroep Open Monumentendag in het kader van het landelijke thema ‘Onderweg! Erfgoed van routes, netwerken en verbindingen’.

Bij aankomst in de kerk, met zijn hoge gewelven en kleurrijke glas-in-loodramen, kregen de kinderen eerst een korte uitleg over de rijke geschiedenis van het gebouw en de belangrijke rol die kerken vroeger speelden in de communicatie binnen een gemeenschap. Na deze introductie werden de leerlingen in kleine groepjes verdeeld en verspreidden ze zich door de kerk om verschillende aspecten van het gebouw en de katholieke tradities te verkennen.

Een van de groepjes verzamelde zich rond de grote klokken. Ze stelden veel vragen over wanneer en waarom de klokken precies werden geluid. Een vrijwilliger van de kerk vertelde hoe het luiden van de klokken vroeger een manier was om belangrijke gebeurtenissen, zoals een overlijden, aan te kondigen. Een leerling vroeg nieuwsgierig: “Hoe lang luidt de klok dan als iemand overleden is?” De vrijwilliger legde uit: “Altijd om 12.00 uur en dan luiden we vijf of zes minuten achter elkaar, zodat iedereen in het dorp het weet.” Dit maakte indruk op de kinderen, die zich ook direct afvroegen waar de overledene dan begraven zou worden. “Dat ligt aan de wensen van diegene”, legde de vrijwilliger uit.

Een ander groepje stond voor het indrukwekkende Mariabeeld. De gids vertelde over de vier verhalen die dit beeld wilde uitbeelden: de Maria-ten-hemel-opneming, de aanvallen van de duivel op Jezus, de papegaai die Jezus vasthield, en het mysterieuze stuk fruit in Maria’s hand. “Is dat nu een appel of een peer?” vroeg een leerling. De uitleg over de symboliek fascineerde de kinderen, die vol aandacht luisterden.

Een andere groep kreeg uitleg over het biechten, iets wat ze zich maar moeilijk konden voorstellen. “Echt? Moest je hier dan je zonden opbiechten?” vroeg een leerling met grote ogen. Toen de vrijwilliger vertelde dat zij vroeger zelf met de hele klas naar de biecht kwam, waren de kinderen vol ongeloof. “Konden de mensen buiten dan alles horen?” vroegen ze bezorgd. “Nee, gelukkig niet,” lachte de mevrouw, “tegenwoordig hebben we hier een keer per jaar een boetedienst voor de hele gemeenschap, waarbij iedereen tegelijk kan nadenken over wat er niet goed is geweest.”

Een bijzonder moment was het aansteken van kaarsjes bij het Mariabeeld. Bijna alle kinderen wilden graag een kaarsje aansteken. “Je mag daarbij denken aan iemand of iets wat je dierbaar is,” zei een van de leerkrachten. Een leerling stak zijn hand op en zei: “Ik denk aan mijn opa.” De sfeer werd even stil en intiem, terwijl de kinderen hun gedachten de vrije loop lieten en een lichtje ontstaken voor hun dierbaren.

Het bezoek paste mooi in het thema van de Open Monumentendagen. De leerlingen ontdekten hoe kerken vroeger een verbindende rol speelden in de samenleving, en hoe communicatie verliep zonder de moderne middelen die zij nu als vanzelfsprekend beschouwen. Het contrast tussen toen en nu, waarin we voortdurend in verbinding staan via telefoons, sociale media en snelle vervoersmiddelen, zette sommige kinderen ook wel aan het denken.

Tegen tweeën was het programma bijna ten einde. De kinderen hadden genoten van hun tijd in de kerk en waren onder de indruk van wat ze allemaal hadden geleerd. “Eigenlijk hadden we al om kwart voor twee klaar moeten zijn,” verzuchtte een van de juffen, “We moeten ook nog terug naar school.” “Dit is veel beter dan school”, zei een van de leerlingen. “Gelukkig zijn we bijna vrij.”