Voorstel wijziging Omgevingsverordening heeft impact

Het is voor de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten De Ronde Venen, IJsselstein, Lopik, Montfoort, Oudewater en Stichtse Vecht ongebruikelijk om zich rechtstreeks tot de Provinciale Staten van Utrecht te wenden, zo schrijven de gemeenten in een gezamenlijke brief aan de Provinciale Staten. Maar de impact van het aanstaande besluit over de wijziging van de verordening is dermate groot dat het nodig bleek.

Hoe werkt het

Voor een goed begrip is het handig te weten wat de omgevingsverordening is. De verordening hoort bij de Omgevingswet en is een juridisch bindend document waarin een provincie haar regels vastlegt over de fysieke leefomgeving. Het bevat regels die gelden voor inwoners, bedrijven en andere overheden. Ook staan er instructieregels in; dat zijn opdrachten voor gemeenten die zij moeten overnemen in hun omgevingsplan. Oftewel, het beperkt de autonomie van gemeenten, en zij kunnen ook niet in beroep gaan tegen (de wijzigingen in) de verordening. Het heeft derhalve nogal impact.

Ammoniakuitstoot

De gemeenten vragen in hun brief expliciete aandacht voor een volwaardig economisch toekomstperspectief van de agrariërs die hun bedrijfsvoering (aangepast) willen voortzetten. De voorgestelde doelnorm van 42 kg ammoniakuitstoot per hectare laat de kosten voor agrariërs zo sterk oplopen, dat het verdienvermogen zwaar onder druk komt te staan. Een gemiddeld intensief bedrijf op klei kan 10% tot 30% van zijn verdienvermogen kwijtraken. Zij vragen om de norm aan te passen. Bovendien werkt het Rijk aan een landelijke norm. Gemeenten geven ook aan dat er geen sociaaleconomische impactanalyse is geweest. Een woordvoerder van de gemeente gaf aan dat de Provinciale Staten desgevraagd aangaven dat een dergelijk analyse geld kost en dat daar rijksmiddelen voor nodig zijn. Daarom is alleen de financiële impact voor agrariërs bekeken maar is het verder sociaal economisch niet in beeld gebracht.

Instructieregels

Gedeputeerde Staten van Utrecht willen het aantal instructieregels (opdrachten aan de gemeenten) tot circa 77 verhogen. Andere vergelijkbare provincies hebben er minder dan 45. De gemeenten vinden de verhoging niet passen bij de geest van de Omgevingswet die uitgaat van vertrouwen. De uitvoering vraagt veel ambtelijke capaciteit van de gemeenten en zetten de uitvoerbaarheid onder druk. Er is volgens de gemeenten niet getoetst of de nieuwe instructieregels wel noodzakelijk zijn. De Provinciale Staten hebben aangegeven dat zij de noodzakelijkheid niet hoeven te toetsen, daarmee verwijzend naar de wet. Volgens de gemeenten is een deel van de instructieregels overbodig en beperkt het de beleidsvrijheid van gemeenten. Overigens konden burgers, bedrijven en overheden in een eerdere fase wel hun zienswijze op het voorgenomen besluiten kenbaar maken. In totaal zijn er 1.800 zienswijzen ingediend. Oudewater had in haar zienswijze 50 punten naar voren gebracht waarbij maar aan enkele punten tegemoet is gekomen.

Financiële gevolgen

De provinciale instructieregels vragen extra ambtelijke capaciteit van gemeenten, brengen extra proceskosten voor gemeenten met zich mee en kunnen zorgen voor eventuele nadeelcompensatie aan derden. De gemeenten benadrukken hier geen budget voor hebben. De provinciale instructieregels zijn daarom vooralsnog niet uitvoerbaar, zo stellen zij. De uitvoerbaarheid en de kosten moeten onderzocht worden, en de gemeenten willen een structurele financiële vergoeding per instructieregel voor de uitwerking. De provincie is hier niet toe verplicht, en had al geen middelen voor een sociaal economische impactanalyse…

Verzoek van de gezamenlijke gemeenten

De gemeenten roepen op de voorgestelde verordening niet ongewijzigd vast te stellen. Als die oproep niet wordt gevolgd, zullen de gemeenten zich beraden op hun positie in de uitvoering. Liever werken de gemeenten samen met de provincie aan oplossingen. Dat vraagt om een Omgevingsverordening die ruimte biedt voor een eigen afweging van belangen door gemeenten.

Gezamenlijke verklaring van de gemeenten: “Wij staan achter de ambitie om natuur en landschap te versterken, maar het voorstel dat nu voorligt heeft ingrijpende gevolgen voor het hele landelijk gebied. Het raakt niet alleen agrariërs, maar ook fruittelers, ondernemers en vele andere partijen die afhankelijk zijn van een vitale agrarische sector. Zonder een realistisch toekomstperspectief voor ondernemers komt ook het behoud van ons waardevolle cultuurhistorische landschap onder druk te staan. Daarom vragen wij Provinciale Staten om de Omgevingsverordening aan te passen en samen met gemeenten te komen tot haalbare oplossingen.”

De gemeente Woerden was niet aangesloten bij deze gezamenlijke brief, maar onderschrijft deze wel (groten)deels. Deze gemeente heeft een eigen brief gestuurd, met daarin nog eigen punten.