Rituelen, roze koeken en rare lui

Vorige week is Marije Splinter, een oud-Oudewaterse, gepromoveerd. Zo’n promotie gaat gepaard met bijzondere rituelen, waarover later meer. Eerst iets over rituelen in het algemeen.

Mensen en rituelen horen bij elkaar; ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Rituelen geven aan speciale momenten in het leven meer betekenis. Dat geldt voor kinderen, maar ook voor volwassenen. Een ritueel is een handeling of serie handelingen, die meestal in een vaste volgorde worden uitgevoerd. Een bekende situatie waarbij rituelen een belangrijke rol spelen, is het toetreden tot een bepaalde groep. Denk bijvoorbeeld aan een studentenvereniging, waar je opdrachten moet uitvoeren om toegelaten te worden. Of aan de scouting, waar je voordat je toetreedt een eed aflegt. Het zijn belangrijke markeringen. Ook op school kom je allerlei rituelen tegen: het vieren van verjaardagen volgens een vast patroon bijvoorbeeld. En zo ook het einde van het schooljaar, of het afscheid van groep 8.

Rituelen spelen een verrassend grote rol in ons leven. Na heftige gebeurtenissen geven ze weer grip op het leven, maar ze geven ook de gewone dagen glans. Zo zijn er betekenisvolle rituelen voor verschillende momenten en gebeurtenissen: voor een geboorte, een huwelijk en uiteraard ook na een overlijden. Rituelen geven een gevoel van verbondenheid. We steken een kaarsje aan als we stil willen staan bij een speciaal iemand die veel voor ons betekent of heeft betekend. In alle levensbeschouwingen hebben allerlei rituelen een waardevolle plek. Zonder rituelen hebben mensen geen natuurlijke of rationele manier om met de grote momenten in hun leven om te gaan, maar ook voor kleine gebeurtenissen zijn rituelen belangrijk. Zo helpen ochtendroutines en avondroutines echt om je beter te voelen.

Maar nu over die promotie. En het daarbij behorende ritueel. Tijdens een promotie doe je jarenlang allerlei onderzoeken om jouw conclusie te onderbouwen. Aan het einde van je promotie heb je zoveel informatie verzameld, dat je er een boek, een ‘proefschrift’ van zo’n 200 pagina’s, over schrijft. Maar voordat je jezelf doctor mag noemen, moet je dit proefschrift eerst verdedigen tijdens een plechtigheid. De promovendus wordt begeleid door twee paranimfen, die vroeger vooral bedoeld waren om te helpen. Tegenwoordig hebben paranimfen eigenlijk alleen een ceremoniële functie, al zorgen ze er ook voor dat de promovendus goed in de watten wordt gelegd na het behalen van de doctorstitel. Zo zagen de aanwezigen in een behoorlijk gevulde collegezaal de pedel (de man of vrouw met de staf), een aantal professoren in toga, onder voorzitterschap van de rector magnificus van de Erasmus Universiteit Rotterdam, prof. dr. ir. A.J. Schuit, die een uur lang relevante specifieke opmerkingen maakten en vragen stelden over het proefschrift van Mareille.

Zo deed Marije Splinter, afgestudeerd in de sociologie en dus drs., onderzoek naar zorgmijding tijdens de coronapandemie waarvan een van de conclusies was dat in ons land een zorgsysteem nodig is dat zich snel aan kan passen en aandacht heeft voor dat wat kwetsbare groepen in de samenleving nodig hebben. Na afloop van de ceremonie met een hora est - de rector magnificus: ‘Hierbij verleen ik u, namens de commissie, het doctoraat, doctor Splinter - waarna Marije zich doctor mocht noemen, hield haar copromotor dr. S. Licher een betoog vol complimenten, anekdotes en andere wetenswaardig- en onbenulligheden waaronder het feit dat Marije bij overleg vaak iets lekkers meenam. Waaronder roze koeken. Daarom had hij ze nu bij wijze van cadeautje voor haar meegenomen: roze koeken.

En juist terwijl Marije in haar proefschrift pleitte om goed voorbereid te zijn op een nieuwe epidemie, waarvan praktisch iedere deskundige zegt dat die er zeer zeker komt, heeft het vorige kabinet besloten 300 miljoen te bezuinigen op de pandemische paraatheid en is gebleken dat het nieuwe kabinet niet van zins is dat te repareren. Laten we hopen dat het onderzoek van dr. M.J. Splinter niet ergens onder in een la belandt, maar dat de politiek eieren voor haar geld kiest en zich niet schaart onder het groepje ‘rare lui, die politici’ (vrij naar Obelix). Dat neemt niet weg dat Marije een knap staaltje werk geleverd heeft: gefeliciteerd!

Aad Kuiper