Shantykoren keren na acht jaar terug in Montfoort: ‘Het kriebelt weer’

Na acht jaar stilte klinkt eind januari opnieuw shantymuziek in Montfoort. Op zaterdag 31 januari organiseren De IJsselzangers in St. Joseph een grote shantykorenavond, samen met Bravour, De Kaapstander en het Weteringkoor. Het evenement brengt meerdere koren onder één dak en markeert de terugkeer van een festival dat tien jaar lang vaste prik was. “We hebben het bewust afgesloten in 2018”, vertelt Cor Janmaat van De IJsselzangers. “Maar nu dachten we: het kriebelt weer.”

Het eerste shantyfestival werd in 2007 georganiseerd, aanvankelijk met een praktisch doel. “We wilden toen naar Praag en dachten: laten we een festival organiseren om geld in te zamelen. Dat liep verrassend goed”, zegt Cor. Wat bleef hangen, was niet alleen de opbrengst, maar vooral de beleving. “De sfeer van zo’n avond, met meerdere koren samen, vonden we geweldig. Dat heeft ertoe geleid dat we het jarenlang zijn blijven doen.”

Na 2016 werd het stil. Acht jaar lang. Tot nu. “We gaan zelf graag naar festivals”, legt Cor uit. “Meestal zijn die in de zomer en buiten. Wij deden het altijd binnen, in de winter, eind januari. En op een gegeven moment wil je niet alleen zelf ergens heen, maar ook anderen uitnodigen.”

Divers, maar verbonden

Tijdens de avond staan De IJsselzangers samen met Bravour, De Kaapstander en het Weteringkoor op het podium. Het zijn allemaal zeemanskoren, maar ieder met een eigen karakter. De Kaapstander is bijvoorbeeld meer een theaterkoor en brengt daarmee een andere dynamiek dan de overige koren.

Bijzonder is dat juist deze vier koren ook al samen op het podium stonden tijdens de laatste editie in 2016. Wat hen verbindt, is het samen zingen en samen beleven. Iedereen doet wat hij leuk vindt en nodigt het publiek uit om daar deel van uit te maken. Dat zorgt voor een herkenbare en warme sfeer in de zaal.

Die sfeer gaat verder dan alleen muziek. Naast optredens is er ruimte voor samenzang, een verloting en een afterparty. “We zingen ook gezamenlijk, met alle koren. Dat is echt een vast onderdeel van de avond”, vertelt Cor.

Muziek met een geschiedenis

Shantymuziek vindt zijn oorsprong in de zeilvaart. Op schepen moest hard gewerkt worden en zingen hielp om het zware werk vol te houden. Een voorzanger, de shantyman, zette de toon, waarna de rest van de bemanning antwoordde in refreinen. Vanuit die traditie ontstonden de shantykoren.

Daarnaast zingen de koren zeemansliederen en oud-Hollandse liedjes. Juist die laatste spelen een belangrijke rol bij optredens in zorginstellingen en op zorgboerderijen. Mensen die weinig meer kunnen, reageren vaak sterk op de herkenbare melodieën uit hun jeugd. Zelfs wanneer praten moeilijk gaat, zingen sommigen ineens mee.

Zoals bij eerdere edities staat ook deze avond in het teken van een goed doel. Dit jaar is dat Stichting MS Research. Tijdens de avond wordt aandacht gevraagd voor Multiple Sclerose, onder meer door een persoonlijk verhaal van iemand van wie de partner de ziekte heeft. Daarnaast draagt de vereniging zelf bij en wordt het publiek uitgenodigd om te geven wat mogelijk is.

Een koor van twintig tot achtentachtig

De IJsselzangers bestaan sinds 2002 en kennen een brede leeftijdsopbouw. De oudste zanger is 88 jaar, de jongste rond de twintig. Die jongste vond bij het koor een plek waar hij zich veilig voelt en zichzelf kan zijn. De gemiddelde leeftijd ligt rond de 74 jaar. Hoewel verjonging welkom is, overheerst het plezier. “Zolang we er lol in hebben, gaan we door”, zegt Cor. De verbondenheid binnen het koor speelt daarbij een grote rol. Partners blijven betrokken, ook wanneer leden overlijden. “Na zoveel jaar word je meer dan alleen een koor. Het wordt een vriendengroep.” Voor mensen die geïnteresseerd zijn om aan te sluiten, zegt hij: “We zijn nog naarstig op zoek naar twee accordeonisten. Dat mogen ook vrouwen zijn”, lacht hij.

‘Wat je geeft, krijg je terug’

Voor Cor draait de avond niet alleen om muziek, maar vooral om ontmoeting. Tussen de optredens door is er ruimte om elkaar te spreken, herinneringen te delen en nieuwe contacten te leggen. “Wat je geeft, krijg je ook terug”, zegt hij.

Wat hij hoopt dat bezoekers meenemen aan het einde van de avond? “Dat het voorbij vloog. Dat mensen hebben genoten, nieuwe mensen hebben gesproken en met een goed gevoel naar huis gaan.”

De shantykorenavond vindt plaats op zaterdag 31 januari in St. Joseph in Montfoort. Aanvang 19.00 uur, zaal open 18.15 uur en bij binnenkomst gratis koffie of thee. De organisatie verwacht ongeveer 250 bezoekers. Kaarten zijn verkrijgbaar via voorverkoop in Antoniushof op vrijdag 23 en zaterdag 24 januari, beide dagen van 15.00 tot 17.00 uur. Daarnaast zijn er kaarten verkrijgbaar op locatie, zolang de voorraad strekt.