Dementie en euthanasie

Dinsdagmiddag 20 januari was er in Papekop een themabijeenkomst ‘Als ouderdom je alles ontneemt’ van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). De vereniging houdt deze bijeenkomsten maandelijks in het hele land om belangstellenden bij te praten over de bewuste keuzes om ondraaglijk en uitzichtloos lijden bij dementie of door ouderdom voor te zijn.

Standpunt CU-SGP

De fractievoorzitter Jan Broere van de ChristenUnie-SGP was hier onaangenaam door verrast en heeft op 12 januari namens zijn fractie aan het college van Oudewater hier schriftelijke vragen over gesteld. Voor beantwoording van deze vragen staat doorgaans een termijn van 30 dagen, dus de antwoorden komen nog. Hij wil weten of de gemeente van deze bijeenkomst wist en daar mogelijk bij betrokken was. Dit is volgens de woordvoerder van de gemeente overigens niet het geval. Jan is van mening dat bij deze bijeenkomst van de NVVE een lijn wordt getrokken tussen dementie en euthanasie, wat op gespannen voet zou staan met de uitgangspunten in het sociaal akkoord dat “Oudewater een gemeente is waar het fijn is om te wonen, te leven, op te groeien, ouder te worden en dat er ook plek is voor inwoners die daarbij kort of lang steun nodig hebben”. En dat het onterecht is om bij dementie direct te moeten spreken over beëindiging van het leven.

Deze schriftelijke vragen vroegen om meer uitleg. Desgevraagd gaf Jan aan dat het leven van ieder mens waardevol is, tot het einde aan toe. Jan is sowieso tegen euthanasie, er zijn volgens hem genoeg mogelijkheden qua zorg en pijnbestrijding, maar hij is er wel helder in dat de wetgeving gevolgd moet worden. Als politicus is hij niet tegen euthanasie op zich, maar als mens wel. Het gaat hem in dit geval specifiek om de koppeling tussen dementie en euthanasie. Hij vindt Oudewater een dementievriendelijke gemeente. Een dergelijke bijeenkomst zoals van de NVVE zou in zijn optiek breder van opzet moeten zijn, samen met de zorgsector bijvoorbeeld. Om de andere kant te belichten. Euthanasie moet niet de eerste optie zijn. De gemeente moet sterk inzetten op ouderenzorg.

De NVVE

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) (en niet de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie, zoals in de schriftelijke vragen stond van CU-SGP, dat was de naam tot 2006) heeft als doel om mensen die zelf regie willen over hun levenseinde te ondersteunen. Dit door middel van informatie, advies en belangenbehartiging, met als streven dat het vrijwillig levenseinde maatschappelijk geaccepteerd en het wettelijk beter geregeld wordt, inclusief mogelijkheden voor euthanasie en hulp bij zelfdoding voor mensen die niet voldoen aan de huidige strikte criteria (zoals voltooid leven). En dat binnen de wettelijke kaders die er zijn, zoals de euthanasiewet (Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding). Aldus de NVVE.

De lezingen

De bijeenkomst bestond uit drie lezingen en een afsluitende documentaire over een praktijksituatie, die laatste heb ik niet afgewacht. De eerste lezing ging over de wilsverklaring. Daarin kun je een behandelverbod opnemen (zoals een niet-reanimeren verklaring), een medische volmacht (wie namens jou beslissingen kan nemen als jij dat niet meer kunt) en een euthanasieverzoek. Deze zaken kun je echter ook in een levenstestament zetten, ruim 1,8 miljoen mensen hebben een levenstestament. Deze zaken staan er niet altijd in, dan zijn bijvoorbeeld alleen de financiële zaken geregeld. Ook als deze zaken er wel instaan wordt aanbevolen daarnaast een wilsverklaring op te stellen waarin deze zaken geregeld zijn, als je dat wilt natuurlijk, en dat moet sowieso bij de huisarts in zijn dossier staan.

De tweede lezing ging over de stapeling van ouderdomsaandoeningen, wat dat inhoudt, en over de mogelijkheden voor euthanasie als het leven ondraaglijk lijden wordt. Bijvoorbeeld doof- en blindheid, of voortdurende pijn.

De derde lezing ging over de mogelijkheden om na de diagnose van dementie zelf invloed te houden op het levenseinde. Dat is het ingewikkeldste onderwerp, essentie is dat een en ander goed vastgelegd moet zijn voordat je wilsonbekwaam bent. Dat is in de praktijk best lastig. Daar werd ook niet echt goed uitgekomen naar mijn idee. Je bent onder meer afhankelijk van de medewerking van de artsen en hoe goed je het onderbouwd hebt.

Overigens kent de procedure van euthanasie waarborgen met een toetsing vooraf van een onafhankelijke arts, maar ook achteraf. Van de 10.000 vorig jaar uitgevoerde euthanasiegevallen waren er vijf waarvan de toetsing achteraf aangaf dat het niet zorgvuldig genoeg was.

Geen directe lijn dementie-euthanasie

Om Jan Broere gerust te stellen, er werd geen directe lijn gelegd tussen dementie en euthanasie, of dat bij dementie direct gesproken moet worden over euthanasie. Dat is de inzet niet, het is altijd zeer persoonlijk. De ene dementerende is de andere niet. Het is altijd een eigen keuze en binnen de wettelijke kaders. Het was een drukbezochte middag met 150 belangstellenden uit de regio, die de middag goed waardeerden. Kennelijk voorziet het in een behoefte, zelf vond ik het ook informatief. Een van de vrijwilligers gaf desgevraagd aan dat hij al acht jaar vrijwilliger was, daar hij meegemaakt heeft dat zijn moeder op haar vijftigste al dement werd, dat steeds erger werd en 27 jaar duurde. Ook gaf hij aan dat het maar één keer is voorgekomen dat een bijeenkomst van de NVVE geweerd werd, en dat was in Urk, veertien jaar geleden. De belangstellenden zijn toen met bussen naar een andere locatie gebracht. Op de website van de NVVE vind je veel informatie over tal van zaken die met het levenseinde te maken hebben.