Certificaet van Weginghe

Zoveel handen op haar lichaam, grijpend, knijpend, klemmend, zoveel opgewonden stemmen boven haar hoofd. Er stijgt een gejuich op, alsof ze een prijs is die is gewonnen. ‘In het water met die heks!’ ‘Nee, op de brandstapel. Daar hoort ze thuis!’

De haat in de woorden geselt haar als zweepslagen. Dit zijn haar dorpsgenoten, mensen die ze al haar hele leven kent! ‘Waar is haar moeder?’ gilt vrouw Gommens. ‘Die moeten we ook hebben, vooral haar.’

Zo luidt een passage uit het boek ‘Heksenkind. Zal zij het Certificaet van Weginghe hebben gekregen? Dat kunnen we niet verklappen, daarvoor moet je het boek lezen. Schrijfster Ineke Kraijo heeft een boek geschreven over de heksenvervolging in 1595. Zij werd daarvoor geïnspireerd door een artikel over de heksenvervolging in de Peel. In een paar maanden tijd kwamen destijds 23 vrouwen op de brandstapel. Een van hen was een twaalfjarig meisje, Heylken Brycken. Zij werd op 6 juli 1595 als heks verbrand; twaalf jaar! Samen met haar moeder en een vriendin van haar moeder. De dochter van de schrijfster was destijds ook zo oud en daardoor kwam het verhaal heel dichtbij. Het boek is fictie en verhaalt over de 13-jarige Jenneken die beschuldigd werd van hekserij. Om te ontkomen aan de brandstapel ontvluchtten Jenneken en haar moeder de Peel. Zij vluchtten te voet van de Peel naar een boerderij in Benschop, waar ze een paar maanden flink moesten werken en sparen om de ‘weginghe’ te kunnen betalen, wegen was bepaald niet gratis, zelfs duur. Vervolgens naar Oudewater voor het finale oordeel… Ten grondslag aan de beschuldiging lag kwaadsprekerij, de schrijfster vond het heftig om in het echt gebeurde verhaal van Heylken Brycken te zien hoe -letterlijk- dodelijk kwaadsprekerij kon zijn.

Heksenwaag anno 2025

Volgens de site van de Heksenwaag in Oudewater ‘is de brandstapel, waar eeuwen geleden onschuldige mensen op werden gezet, de digitale brandstapel geworden, worden kinderen nog steeds gepest op school, is er discriminatie en is homoseksualiteit nog steeds strafbaar in 70 landen en in 11 landen kun je er zelfs voor ter dood veroordeeld worden. Mensen worden nog steeds uitgesloten, minderwaardig behandeld of zelfs (online) veroordeeld. Ook de vrouwenhaat van toen is in het dagelijkse leven van veel vrouwen tegenwoordig nog steeds voelbaar’.

Er is sinds de eerste weging in 1482 niet veel veranderd. Was er nog nu maar een weegschaal waarmee men zich kon verschonen van kwaadsprekerij. Het boek ‘Heksenkind’ is 16 oktober uitgekomen, misschien toch eens lezen… Het boek is geschikt voor lezers vanaf twaalf jaar.