De brug van Haastrecht - van brugwachter op locatie naar brugwachters vanuit Nieuwegein

Sinds 1883 verbindt ze de oevers van de Hollandse IJssel: de karakteristieke ophaalbrug van Haastrecht. Een icoon van staal en sentiment, waar techniek en historie elkaar nog dagelijks ontmoeten.

Wie over de Veerstraat rijdt, hoort het zachte gezoem van motoren, het piepen van de slagbomen en soms het gemor van een ongeduldige automobilist. Deze ophaalbrug wordt op afstand bediend vanuit Nieuwegein. Blue Amigo is dé organisatie die acht bruggen over de Hollandse IJssel aanstuurt. Medewerkers houden elk detail in de gaten via een geavanceerd computersysteem. Van 1 april tot 31 oktober draait het brugseizoen op volle toeren, bij Blue Amigo zijn dan zo’n 450 medewerkers actief. In de winter is het onderhoudstijd, en blijven er nog zo’n 300 mensen aan het werk.

Van klomp tot camera

Paula van Rijn, een brugwachtster vertelt in haar kantoor bij de Gemeentewerf Nieuwegein, graag meer over werkzaamheden. Lang geleden ging het er in Haastrecht, anders aan toe. De brugwachter woonde op de veerlaan en regelde handmatig het dalen en openen van de slagbomen en de brug. Via een houten klomp betaalden de schippers. Tegenwoordig regelt Blue Lagoon de bediening namens gemeenten en Rijkswaterstaat. Bruggen bij de Hollandse IJssel: ophaalbrug in Haastrecht, die via vier camera’s de situatie weergeeft en de Brug bij Montfoort. Over het Merwedekanal gaat het om de bruggen: Rijnhuizerbrug, Doorslagbrug, Blauwe Brug, Oranjebrug, Geinbrug en de Wiersebrug, die zij monitoren en bedienen. De brug in Oudewater wordt nog niet vanuit Nieuwegein bediend, dit heeft onder meer te maken met het ontbreken van glasvezel.

Brug wordt als springplank gebruikt

Vanuit hun controlekamer zien de medewerkers elk schip, elke fietser, elke auto, elke wandelaar. “We kunnen alles op afstand monitoren”, zegt Paula. Toch is er meer te zien dan alleen scheepvaart. Vooral ‘s zomers trekken jongeren naar de brug om eraf te springen - stoer, spannend, maar levensgevaarlijk. Vanuit Nieuwegein kunnen de operators elke sprong live volgen. “Soms zitten we hier tenenkrommend”, zegt één van hen. “We zien namelijk ook geregeld fietsen of winkelwagentjes drijven. We moeten er niet aan denken dat jongelui met een duik op een ijzerobject knalt. Duik liever van de duikplank in het zwembad is het advies, Haastrecht heeft een mooi natuurzwembad: De Loete.”

De brug met karakter

Die brug van Haastrecht heeft karakter. Ze is de oudste van het stel en zorgt helaas wel voor de meeste storingen. De oorzaak? Een systeemkast die op een iets té zonnige plek staat, waardoor de techniek weleens besluit een siësta te nemen. Er is dan iemand van de storingsdienst die het euvel zo snel als mogelijk weer probeert te verhelpen. Op de meldkamer in Nieuwegein zijn ze dan erg druk met de in storing zijnde brug; schippers die bellen, maar ook wachtenden voor de brug. Ze proberen iedereen gerust te stellen, maar als de techniek hapert dan kunnen zij op afstand weinig doen.

Proces

Schippers bellen een speciaal nummer [06 15397621] nummer 7 is Haastrecht], waarna de melding zichtbaar wordt op een groot scherm en de bediening van de brug aangevraagd worden in Nieuwegein. Op de camera’s zien de brugwachter de boot aankomen.

Via een computerscherm wordt de brug handmatig bestuurd. De knop voor waarschuwingssignalen wordt ingedrukt, op een scherm wordt gekeken hoe het verkeer reageert en afremt of juist gas geeft. Als de situatie veilig is dan wordt eerst de ene slagboom gesloten, daarna volgt slagboom twee, waarna de knop voor het openen van de brug ingedrukt wordt. Is de brug in zijn geheel geopend, en in een veiligheidspal geschoten, pas dan is het veilig voor de schippers om te gaan varen.

Mens achter de knoppen

Haastrecht is een brug met twee slagbomen. Maar de meeste Bruggen die bediend worden hebben vier of meer slagbomen, dit vergt oplettendheid en inzicht van de medewerkers.

Het blijft mensenwerk. “Veel schippers gunnen zichzelf geen tijd”, vertelt Paula. Die hebben een vaarroute uitgestippeld en willen dan ook graag doorvaren. Wat ze ook veel voorbij zien komen zijn huurboten. In Nederland mag je op boten van 15 meter met een maximale snelheid van 20 km per uur, varen zonder vaarbewijs. Mensen met diverse nationaliteiten, huren een boot en hebben werkelijk waar geen idee hoe de bruggen werken en waar ze naar toe willen varen. Vanuit Nieuwegein kunnen ze dit volgen en proberen ze iedere keer weer uit te leggen hoe het werkt en waar ze naar toe moeten.

Oogje in het zeil

In Nieuwegein wordt gewerkt van zes uur ‘s ochtends tot negen uur ‘s avonds. Daar houden ze niet alleen de bruggen in de gaten, maar ook het gedrag van schippers, verkeer en Haastrechtenaren zelf. En als je een keer een waarschuwingssignaal mist? Weet dan dat ze aan de andere kant van de lijn waarschijnlijk even gniffelen - en je net lang genoeg laten zweten, zodat je het een volgende keer niet meer zal vergeten of het uit je hoofd laat.

Mocht je echter geïnteresseerd zijn in alles wat met boten te maken heeft en brugwachter zijn lijkt je leuk als (bij)baan, stuur dan even een mail. Paula zelf was op 75-jarige leeftijd gestopt, maar miste het werk zo. Dat ze het inmiddels weer drie dagen per week opgepakt heeft. Ze draagt haar ervaringen en kennis graag over aan eenieder die interesse heeft.