Schimmenschuiver

Het jongetje (met een druppel aan zijn linker neusgat) vraagt:
“Vader! - “Wat mot je?” - Vader, wat is een kakkerlak? - “Joggie vraag niet zo vervelend.” - Vader weet ‘t zelf zeker niet. - “n Kakkerlak? ….’n kakkerlak? Dat is een mesjoggene visch!” - ‘n mesjoggene visch? En overwat zit-i dan in een boom? - “Dat is juist één van zijn mesjoggene streken!”

Ondertekend: K.O.

Mijn grootvader knipte de plaatjes uit, liet ze inlijsten en kon er 50 jaar later nog om lachen.

Humor uit de 19e eeuw, bedacht en getekend door Ko Doncker, kunstenaar, decoratieschilder voor onder andere de Wereldtentoonstelling van Antwerpen, plateelschilder, cartoon- en striptekenaar: hij verkocht veel van zijn prenten aan diverse tijdschriften, waaronder het beroemde Franse blad ‘Le Rire” (=De Lach). Ko Doncker bedacht in 1911 als eerste de limerick, een vijfregelige versvorm:

Er was eens een ventje in Lisse
Die stond achter een boompje te vissen
Ik zie dat u lacht
Ik weet wat u dacht:
Wat kan een mens zich vergissen!

Maar zelf boeide zijn werk als schimmenschuiver hem het meest. Het schimmenspel als vermaak om een avondje naar te gaan kijken bestond nog lang nadat de eerste bewegende filmbeelden (gebrs. Lumière in 1895) het uit de zalen verdreef. In bijvoorbeeld Indonesië bestaat het schimmenspel met Wajangpoppen nog steeds.

Ko Doncker schreef zelf vanaf 1900 veel schimmenspelen waarvoor hij ook de silhouetten tekende en uitsneed, en ze aan een touwtje of op een stokje liet ‘dansen’ achter het witte doek.

Maar het grootste succes van Ko Doncker was zijn stripverhaal ‘Piet Pelle en zijn Gazelle’, een boekje waarvan letterlijk meerdere miljoenen exemplaren gedrukt zijn. De eerste druk verscheen in 1915. Doncker heeft het succes van zijn geesteskind maar zeer ten dele mee kunnen maken: hij overleed in 1917. Piet Pelle zelf bestaat nog altijd.

Otto Beaujon