17 mei 1375

We schreven er al eerder over dat het 650 jaar geleden is dat in de huidige provincie Utrecht, dat destijds Nedersticht heette, de eerste stap werd gezet naar een vroege vorm van wat we nu democratie noemen: de Stichtse Landbrief. Dat verhaal is door de aandacht die werd geschonken aan alle overige activiteiten in Oudewater enigszins ondergesneeuwd, maar we willen u het volgende niet onthouden. Om die eerste stap in de richting van democratie in de huidige provincie Utrecht te herdenken organiseerde de Componist der Nederlanden, Anne-Maartje Lemereis, eind maart een unieke carillon-workshop in Oudewater. Volgens de deelnemers was deze bijzonder geslaagd, gezellig en het resultaat was afgelopen zaterdag, 17 mei, op verschillende plekken in de provincie te beluisteren; bijvoorbeeld als u zich niet al te ver bevond van de Oudewaterse stadstoren van daaruit. Of in Utrecht bij de Domtoren.

29 maart 2025: workshop componeren

Na de ontvangst van de deelnemers aan de workshop in de Michaëlskerk op 29 maart vertelde beiaardier Marten van den Bijlaard eerst een en ander over de klokken, waarna het uiteenlopende gezelschap zich naar boven begaf, met een tussenstop op het eerste plateau ‘met een fantastisch uitzicht over Hoenkoop, de binnenstad, de Westerwal en nog veel verder’. Een van de deelnemers: “Ook helemaal boven in de toren, waar de beiaardier, meestal eenzaam zijn bijzondere werk verricht, hoorden we allerlei wetenswaardigheden en zagen hoe zo’n carillon bespeeld moest worden. Marten liet o.a. weten dat mechanica (het handmatig bedienen van het carillon) en elektronica (het via de computer aansturen op een ander moment) hand in hand samengaan. We mochten vervolgens zelf ook iets spelen; een heel bijzondere ervaring!”

Aan het werk

“Daarna gingen we via de trappen achterstevoren weer naar beneden op weg naar het Stadhuis aan de Visbrug, voor de workshop componeren door Anne-Maartje Lemereis, de huidige Componist der Nederlanden. Ze vertelde dat ze zich als doel gesteld had mensen enthousiast te maken voor het componeren. En dat lukte deze sympathieke vrouw!”

“De ontvangst in de ‘vernieuwde’ raadzaal door burgemeester Danny de Vries was bijzonder hartelijk en gastvrij. Een tweetal afgevaardigden van de provincie vertelde over de Landsbrief die 650 jaar eerder een voorloper van de democratie in de provincie Utrecht was geweest.” Corrie van der Heiden, een andere deelnemer aan de workshop, is al even enthousiast: “Er werd ons verteld over de regionale democratie en dat het recht de burger moet dienen. En dat geldt nog steeds. Ook hoorden we over de banieren, waarvan er twee in het stadhuis staan, die gekoppeld zijn aan dit project en dat in samenwerking met allerlei onderwijsinstanties een magazine en boek worden uitgegeven. Die ga ik zeker lezen.”

“Maar toen moesten we aan de slag. Componeren kan iedereen, althans volgens Anne-Maartje Lemereis. Zij had een tool gemaakt voor ons, voor het componeren. We mochten zelf iets verzinnen over wat of wie wij belangrijk vinden of iets over Oudewater wat we wilden omzetten in muziek. Die tekst konden we via een abc en de daarbij behorende noten op een notenbalk schrijven. Iedereen was er heel enthousiast over; het was ons inderdaad gelukt. Maar we zijn benieuwd wat het uiteindelijk gaat worden.”

“We hadden wel een idee, want toen alle blaadjes waren opgehaald, speelde Anne-Maartje alle bedachte composities op een keyboard en dat klonk heel leuk.” Ze gaat alle ideeën meenemen en componeert daarmee een muziekstuk dat dus op 17 mei zal worden gespeeld; tegelijkertijd op vier verschillende locaties, o.a. hier in Oudewater. En in Utrecht.”

17 mei 2025: de afsluiting van dit project

Een van de ‘componisten’ liet ons naar aanleiding van hun deelname aan het project weten dat zij inmiddels een uitnodiging van de provincie Utrecht hadden ontvangen n.a.v. het componeren van dat nieuwe muziekstuk voor het carillon in verband met ‘650 jaar Provincie Utrecht’. En daarom gingen ze op 17 mei naar het Academiegebouw en de Domkerk in Utrecht. Ze kregen bij die uitnodiging een partituur van maar liefst 5 kantjes van het uiteindelijke resultaat dat Torenhoog / Mijlenver is gaan heten en waaraan o.a. verschillende inwoners van Oudewater hebben meegewerkt.

Corrie van der Heiden: “De burgemeester was er ook. In Utrecht. Tenslotte heeft hij ook meegedaan met componeren. En natuurlijke de nog steeds enthousiaste Anne-Maartje. Eerst naar het Academiegebouw; daar was heel veel te zien, te beleven en te horen. Toen naar de Domkerk. Die zat helemaal vol. Na de opening door de CvdK Hans Oosters gingen de lezingen van verschillende hoogleraren vooral over democratie; over de democratie in de middeleeuwen, het ontstaan van de gildes, over hoop voor jonge generaties en over de democratie nu en in de toekomst. In die laatste lezing werd verteld dat heden ten dage nog geen 7% van alle mensen in een democratie leeft; veel minder nog dan tien jaar geleden.”

“Eenmaal weer buiten was er op het Domplein een heel bijzondere markt met allerlei oude ambachten. En toen kwam er plots een processie aan. Eerst de geestelijkheid – allemaal prachtig gekleed – toen de adel en vervolgens het gewone volk – maar wel in de kleding van destijds – en achteraan de soldaten.”

“Maar om elf uur hebben we tijdens een herdenkingsdienst het carillon gehoord. Met ‘onze’ compositie. Prachtig! Trouwens alles was prachtig; we hebben onze ogen uitgekeken, we hebben veel geleerd en hadden een heel mooie dag.”