Bevrijding van democratie?!

De ontwikkelingen op het wereldtoneel zijn bijna niet meer te volgen. Zijn we verwend zijn door een veilige democratische omgeving? In Amerika zien we hoe snel democratische structuren worden ontmanteld. Helaas is dit niet alleen in Amerika zo. In meerdere landen zien we daar de specifieke kenmerken van: de media en rechtspraak onder controle brengen, de vrijheid van meningsuiting beknotten en de oppositie monddood maken - soms zelfs letterlijk. In Zuid-Korea zette de ex-president het parlement buitenspel, de media onder militair gezag en werden politieke bijeenkomsten, stakingen en demonstraties verboden. “Lekker dan”, zou Van der Gijp zeggen.

“Macht corrumpeert, absolute macht corrumpeert absoluut” is een klassieke uitspraak van Lord Acton. Gebleken is dat machtsposities het gevoel van zelfvertrouwen versterken, maar ook vaak leiden tot minder empathie, inlevingsvermogen, een starre houding en het nemen van meer risico. Herkenbaar? Maar een lange regeringsperiode kan gelukkig ook leiden tot een moreel kompas waarbij geleerd is uit ethische leerpunten uit het verleden.

Het is kennelijk maar net welke afslag genomen wordt. Helaas zien we voorbeelden van regeringsleiders die de verkeerde weg inslaan, waardoor democratische en ethische principes uit het zicht verdwijnen. Trump speelde met de gedachte om voor de verkiezingen van 2028 wetten te veranderen met zijn motto: “Rewrite the rules”. Poetin heeft verschillende strategieën toegepast om aan de macht te blijven en manipuleert, net als Loekasjenko, verkiezingen. Erdogan heeft ook zo zijn tactieken, Netanyahu en Xi Jinping zijn ook al (te) lang vast in hun gelijk. Loslaten is kennelijk moeilijk.

Naast absolute macht is leeftijd hier een gemeenschappelijke deler. De genoemde regeringsleiders zijn 70 jaar of ouder. Trump bereikt dit jaar de leeftijd van 79, Netanyahu wordt 76. Leeftijd is echter wel een dingetje, veroudering van hersens is een natuurlijk proces dat ons allemaal treft. Ja, ook u en ik. Cognitieve vermogens worden minder en het wordt lastig flexibel om te gaan met veranderingen of nieuwe uitdagingen. Maar daar kun je ook een positieve draai aan geven.

Los van de angst voor mogelijke komende afrekeningen voor hun (wan)daden, begrijp ik niet waarom deze leiders op hun leeftijd nog steeds zulke zware functies willen bekleden. Ga genieten, in plaats van verzieken! Het leven kan zo mooi zijn! Gelukkig zijn er ook oudere leiders die dankzij hun morele kompas een goede afslag hebben genomen en ethisch en democratisch handelen. Ik heb ook respect voor leiders die op tijd aftreden, zoals paus Benedictus XVI. De paus gaf als reden “dat hij door zijn hoge leeftijd geestelijk en lichamelijk zijn functie niet meer naar tevredenheid kon uitoefenen”. Goed voorbeeld doet…

Het wereldtoneel is nu een klucht. Laten we er maar om lachen, ook dit gaat weer voorbij!

Wim Klever