Manipulatie met windkracht

Onderzoek doen naar de mening van inwoners lijkt een goed idee. Maar wanneer een enquête zo is opgesteld dat de uitkomst al grotendeels vastligt, roept dat vragen op. Wordt hier echt geluisterd naar de inwoners, of worden zij subtiel een bepaalde richting op gestuurd? Dat gevoel bekroop me bij het invullen van het recent onderzoek over windenergie geïnitieerd door gemeente Montfoort. De insteek leek helder: bekijken of inwoners financieel kunnen profiteren van windmolens in hun gemeente. Maar al snel viel mij op dat de vragen zo waren geformuleerd dat de suggestie werd gewekt dat financiële voordelen automatisch zouden leiden tot een positievere houding tegenover windenergie. En hoe je ook antwoordde, sommige meningen leken ‘onjuist’ te zijn. Sinds wanneer kan een mening fout zijn?

Nog wranger is dat dit onderzoek wordt uitgevoerd door een bureau dat zich als onafhankelijk presenteert, maar in werkelijkheid sterk leunt op opdrachten vanuit de overheid. Dat roept vragen op over de werkelijke intentie: is dit een objectief onderzoek of een poging om een gewenste uitkomst te verkrijgen? Onafhankelijkheid betekent dat alle perspectieven eerlijk worden meegenomen, zonder sturing in de vragen of in de interpretatie van de antwoorden.

Echt onafhankelijke participatie betekent openheid over alle factoren. Niet alleen over de mogelijke opbrengsten, maar ook over de bredere impact en de keuzes die worden gemaakt. Transparantie betekent dat we mogen weten: wie is betrokken bij de bouw? Wie zijn de onderaannemers? En wie profiteert er uiteindelijk écht?

Inwoners verdienen respect voor hun mening, of die nu voor of tegen windmolens is. Werkelijke inspraak betekent de vrijheid om een eerlijke keuze te maken - zonder manipulatie, zonder verborgen agenda’s, en zonder de suggestie dat er maar één juiste uitkomst is. Alleen dan is er sprake van een écht open onderzoek. Alleen dan kan er ook een eerlijk gesprek worden gevoerd over de voors en de tegens. Dat is toch uiteindelijk wat we willen?

Sjoukje Dijkstra