Familie Streng: Terugblik op 70 jaar Canada

Gerard van Hooff

Museum of immigration

Het Canadian Museum of Immigration op Pier 21 is het zesde nationale museum van Canada. Pier 21 is een National Historic Site die het Canadese immigratieverhaal verzamelt, deelt en er een eerbetoon aan brengt. Het was de toegangspoort tot Canada voor een miljoen immigranten tussen 1928 en 1971 en het vertrekpunt voor 500.000 Canadese militairen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Pier 21 herbergt het enige nationale museum van Atlantisch Canada en de laatste nog bestaande oceaanimmigratieterminal van Canada.

Hoe was het om tussen 1928 en 1971 naar Canada te emigreren? Een van de permanente tentoonstellingen in het Canadian Museum of Immigration op Pier 21 is ‘The Pier 21 Story’. Dit laat zien hoe het is om naar Canada te emigreren in de jaren 1928 tot 1971. Bezoekers kunnen de verhalen van de eerste mensen ervaren door middel van archieffoto’s en gebruiksvoorwerpen, zoals koffers, bagage en persoonlijke schatten. Gasten kunnen in de personages kruipen door zich te verkleden in kostuums, een grote houten kist te openen en getuige te zijn van enkele van de excentrieke items die in de jaren ‘40 en ‘50 naar Canada werden gebracht. Aan dit museum leverde de familie Streng eind 2022 de onderstaande bijdrage.

‘Met trots, dankbaarheid en tevredenheid’

Het pand Leeuweringerstraat 24 heeft bij zijn laatste verbouwing tot kledingzaak een metamorfose ondergaan. Terecht, want elke zaak heeft recht op zijn eigen uiterlijk. De gedaanteverandering werd echter niet volledig toegepast. Op aandringen van de huidige eigenaar werd het stukadoorsgereedschap opgeruimd toen de eerste meters van de zaak onder handen werden genomen. De tegeltjes aan de wand in de kleuren geel en zwart bleven onaangeroerd en ook het plafond behield met gevoel voor historie de oude uitstraling. Het voorste deel van de zaak kreeg het gezicht terug dat voor, in en na de oorlogsjaren aanwezig was. Het was het uiterlijk van de melkzaak van de familie Streng. En met een melkbus als paraplubak werd het nieuwe karakter benadrukt. Oudewaternaren op gevorderde leeftijd spreken over de zaak van de familie De Wit, voor wie nog verder terug kan kijken doemt de naam van melkboer Leen Streng op.

In de achterliggende jaren heeft een aantal van zijn nakomelingen nog een nostalgische blik kunnen werpen op het interieur. Daarvoor moest de halve wereld worden overgestoken. De familieleden van Leen en Sjaan Streng wonen namelijk allen in het verre Canada.

De eerste die ‘het tuinpad van haar vader’ bewandelde was de in Woodstock geboren Leona Murphy. Zij werd geboren in 1953 en maakte van het uitstapje naar Oudewater -samen met haar dochter- gebruik om alle mogelijke details omtrent het leven van haar ouders rond de Tweede Wereldoorlog te vergaren. Het leverde 125 pagina’s op A4 op met als titel ‘The War Years van Leen en Sjaan Streng’.

Later ontmoetten wij kleindochter Suzanne Polsky en dit jaar stonden Jane (Adriana Johanna) Benoit en haar dochter op de stoep. Zij waren op doorreis naar een zoon in Zweden. Ook voor hen gold de melkzaak als een van de bezienswaardigheden van Oudewater.

Leen Streng

Wie zich verdiept in het verleden van het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog in Oudewater en omgeving komt -zonder anderen tekort te willen doen- bij de naam van Leen Streng terecht. Wie ook maar gepubliceerd heeft over onderwerpen die betrekking hebben op dit onderwerp, de naam Streng speelt er een rol in. Oud-gemeentesecretaris A.W. den Boer noemt hem, Han Putman vermeldt de naam van de Oudewaterse ondernemer, Toon de Vos uit Polsbroek noemde hem bij naam, mevrouw Boersma vertelde over zijn inzet, de schoolhoofden Pollemans en Deurwaarder besteedden in hun werkjes voor de naoorlogse schooljeugd aandacht aan hem en ook een bewijs van erkentelijkheid van verzetsleden uit Benschop getuigen van zijn onverschrokkenheid en moed. Foto’s van de verzetsgroep Oudewater gemaakt rond Dolle Dinsdag (sept. 1944) tonen dat ook aan.

De naspeuringen van Leona geven een beeld van het dagelijks leven van het gezin Streng tijdens de oorlogsjaren dat een mengeling is van huiselijk geluk doorspekt met hachelijke situaties. Op de dag van de bevrijding loopt het in Oudewater op de Waardsedijk nog goed mis en begint de herwonnen vrijheid met het ter aarde bestellen van de slachtoffers. Er kan een start gemaakt worden met de wederopbouw en getracht wordt de lang gekoesterde nieuwe idealen tot leven te wekken. Voor Leen is er in 1945 een plaats in de nieuwe gemeenteraad van Oudewater. Hij zit er voor de Rooms-katholieke Volkspartij tot aan de verkiezingen van 1948.

Teleurstelling en twijfel

De tijd van wederopbouw is er een van vergeven en vergeten. Dat is niet voor eenieder weggelegd. Het invullen van in de oorlogstijd gekoesterde idealen blijkt een moeizame aangelegenheid. Oude verhoudingen keren langzaam terug en onzichtbaar gebleven lieden verschijnen opnieuw aan de oppervlakte. Al dan niet gerehabiliteerd dan wel gezuiverd. Maar ook lieden die hun straf ontliepen en een voorkeursbehandeling kregen. Voor echte verzetsmensen soms bijna onverteerbaar en in strijd met hun rechtvaardigheidsgevoel. Het vertrouwen in een betere toekomst voor het gezin Streng loopt flinke schade op. Uiteindelijk leidt dat eind 1951 tot een drastisch besluit. Het gezin van Leen en Sjaan Streng wordt landverhuizer, de melkzaak wordt van de hand gedaan en verkocht aan de familie De Wit. Het overlijden van hun jongste telg enkele maanden voor vertrek naar Canada is de laatste tegenslag op Hollandse bodem. Met de Sibajak begint vanuit de haven van Rotterdam de oversteek naar Canada en het zelfvertrouwen van het tien personen tellende gezin wordt in een krantenartikel vermeld: “We zullen er in Canada best komen”. De journalist merkt nog op dat het colbertje van Leen Streng wordt opgesierd door een Unio-speldje op de revers.

Pier 21 Halifax, nu museum

Pier 21 was de toegangspoort tot Canada voor een miljoen immigranten tussen 1928 en 1970 en herbergt tegenwoordig Het Canadian Museum of Immigration. Dit museum verzamelt immigratieverhalen en deelt ze om de geschiedenis vast te leggen. De kinderen van Leen en Sjaan Streng benutten vorig jaar de gelegenheid om hun verhaal te doen en op die manier een eerbetoon te brengen aan hun ouders. Zij deden dat met de onderstaande tekst:

****

Immigrantenland van herkomst: Nederland

Datum van aankomst: donderdag 29 mei 1952

Haven van binnenkomst: Pier 21, Halifax, NS

Leonardus Streng (Len) (geboren 1908) en Adriana Streng (van Rhijn) (Jane) (geboren 1911)

Kinderen bij aankomst: Len, Tony, Corrie, Mary, Beth, Jane, John, Jack

Len en Jane Streng (papa en mama) kwamen uit Oudewater, waar ze een ‘zuivelwinkel’ hadden met boter, melk en kaas. Papa bezorgde melk van deur tot deur, terwijl mama voor de winkel en de kinderen zorgde.

Verzetsman

Als actief verzetsman tijdens de oorlog had pa in de jaren na de oorlog veel herinneringen en teleurstellingen te verwerken. Hij vond Nederland nog steeds een zeer kwetsbaar land, zoals in mei 1940 bleek. Papa noch mama wilden de oorlog opnieuw beleven, noch wilden ze dat hun kinderen het opnieuw zouden meemaken. Mama en papa wilden hun kinderen veiligheid, zekerheid en kansen bieden - een beter leven dan wat ze vonden dat Nederland en Europa te bieden hadden.

Emigratie

In november 1951 besloten ze Nederland te verlaten en naar Canada te verhuizen. Destijds was het plan om met negen kinderen te verhuizen. Hun jongste zoon, Gerardje, overleed op de leeftijd van zeven maanden - vier maanden voordat hij het land zou verlaten. Papa en mama pakten al hun spullen in, verkochten hun zaak aan de familie De Wit en namen afscheid van familie en vrienden. De familie Streng vertrok op 21 mei 1952 uit Rotterdam op het schip Sibajak op weg naar Canada. Ze gingen op weg naar het onbekende; een nieuwe taal, een nieuwe cultuur en een nieuwe manier van leven. Papa en mama hadden allebei tranen toen het schip de haven verliet.

Zeeziek

Vooral moeder had meerdere aanvallen van zeeziekte en was erg druk met het bijhouden van haar kinderen. Gelukkig was er een kinderdagverblijf waar zes van de kinderen een deel van de dag vermaakt werden. Tony en Len werden echter als te oud beschouwd voor kinderopvang en dus brachten hun tijd door met rennen rond het schip en waren overal te vinden, van de controlekamer tot de reddingsboten tot in de machinekamer. Het eten was geweldig. Er was veel Nederlands eten en lekkernijen plus veel eten dat ze nog nooit hadden geproefd.

Aankomst

Op 29 mei 1952 konden vader, moeder en hun acht kinderen het schip verlaten en ontvingen ze hun Landed Immigration Status op Pier 21, Halifax, Nova Scotia. Omdat de oorspronkelijke vertrekdatum met twee weken was uitgesteld, was de regeling van het werk van papa mislukt tegen de tijd dat ze landden. Hun binnenkomst liep vertraging op. Ze brachten zes weken door in de immigratievertrekken van Pier 21 voordat ze de trein namen naar London (Ontario), waar ze de bisschop van het bisdom ontmoetten. Van daaruit namen ze een bus naar Kintail. Hun houten kisten met al hun bezittingen, waaronder meubels, kleding, beddengoed en keukenbenodigdheden, werden niet uit de trein gehaald en arriveerden zes weken later in Kintail

Boer

Vader had een baan bij een boer voor de zomer. Het huis waarin ze woonden was niet geschikt voor de winter, dus in de herfst van 1952 verhuisden ze naar Beachville. Vader werkte in een fabriek in Woodstock (Ontario) waar hij tv-kasten bouwde. In april 1953 kochten ze een huis met tien hectaren in Princeton waar hun jongste kind Leona werd geboren. Len kreeg uiteindelijk een baan in de Sokkenfabriek, terwijl Corrie uiteindelijk een baan kreeg bij de familie van de Sock Factory-eigenaren; Tony ging het hele jaar door werken op de tabaksvelden en Corrie en Mary werkten tijdens de oogst op de tabaksvelden. Al het verdiende geld ging naar de familiekas. Mama was druk met haar jonge kinderen en het huishouden. Ze slaagde erin om wat tijd voor de tuin te vinden, waarbij alle kinderen hielpen bij het invullen van het contract om aardappelen, komkommers en tomaten te leveren aan lokale verwerkers. Beth en Jane werden soms opgeroepen om op hun jongere broers en zussen te passen en een maaltijd klaar te maken.

Winchester

In 1956 verhuisde het hele gezin naar Winchester, Ontario. Hun droom kwam uit toen ze Cloverdale Farm konden kopen. Papa en mama hebben meer dan twintig jaar hard gewerkt op hun melkveebedrijf tot ze met pensioen gingen. Elk van de kinderen trouwde en had een gezin in Canada. Elk van hen was of succesvol in vaste dienst ofwel een succesvolle bedrijfseigenaar.

Papa Leen en mama Jane hadden tien kinderen; 34 kleinkinderen en 56 achterkleinkinderen. Vanaf augustus 2022 hadden ze ook 12 achter-achter-kleinkinderen. Totaal 112 afstammelingen plus talloze schoonfamilieleden! Allen zijn en blijven prima bijdragen aan de Canadese cultuur en economie. Al deze mensen kwamen van twee zeer sterke individuen, Leen en Jane Streng, onze moeder en vader, die een verbazingwekkende hoeveelheid moed, vastberadenheid en doorzettingsvermogen toonden om een beter leven voor hun kinderen op te bouwen.

Familiegegevens;

Len Streng, Leonardus - geboren 4 april 1908 - overleden 11 februari 2001
en Jane Streng-van Rhijn, Adriana - geboren 29 september 1911 - overleden 3 januari 2003

Kinderen:
Len, Leonardus Antonius Maria - geboren op 16 juli 1938 te Oudewater
Tony, Antonia Jacoba, geboren op 12 oktober 1939 te Oudewater
Corrie, Cornelia Maria, geboren op 24 oktober 1940 te Oudewater
Mary, Maria Johanna, geboren op 17 mei 1942 te Oudewater
Beth, Adriana, Wilhelmina, Juliana, geboren op 20 september 1943 te Oudewater
Jane, Adriana Johanna, geboren op 22 oktober 1944 te Oudewater
John, Johan Maria, geboren op 5 april 1947 te Oudewater
Jack, Jacobus geboren op 26 februari 1950 te Oudewater
Gerardus Petrus, geboren op 24 mei 1951 te Oudewater, overleden op 2 januari 1952 te Oudewater
Leonarda Gerarda geboren op 19 april 1953 te Woodstock