Open Monumentendag brengt Montfoorts verleden tot leven

‘Er is dit jaar echt iets te beleven’

Wie tijdens Open Monumentendag in Montfoort alleen een kijkje achter de deuren van monumentale panden verwacht, wordt dit jaar verrast. Naast de traditionele openstellingen staan er zaterdag 12 september verschillende bijzondere activiteiten op het programma. Zo kunnen bezoekers met een VR-bril ervaren hoe het leven van meisjes in het Rijksopvoedingsgesticht eruitzag, nemen jonge gidsen bezoekers mee door twee kerken en opent een restauratieproject opnieuw zijn deuren. “We willen het verleden niet alleen laten zien, maar mensen het ook echt laten beleven”, vertelt Peter Versloot van De Knoperij.

Een van de opvallendste onderdelen is een VR-experience rond de voormalige rijksopvoedingsgestichten. De ervaring is gebaseerd op historisch onderzoek naar de gestichten in Montfoort, Zeist en Nijmegen. Aan de hand van originele dossiers, brieven en rapporten worden de verhalen gevolgd van meisjes die tussen 1905 en 1975 een deel van hun jeugd achter slot en grendel doorbrachten.

“Via een VR-bril beleef je globaal wat zij toen meemaakten”, vertelt Peter. Bezoekers krijgen onder meer te zien hoe meisjes werden onderzocht en aan het werk werden gezet. Ook afzondering, heropvoeding en de strikte dagindeling komen voorbij. “Op een moderne manier wordt uitgebeeld hoe het daar was. De ervaring blikt terug, informeert en zet aan tot reflectie over de jeugdzorg, toen en nu.”

Vanwege de soms confronterende verhalen is de VR-experience alleen toegankelijk voor bezoekers van 16 jaar en ouder. Wie wil deelnemen, moet zich vooraf inschrijven. Er zijn achttien tijdslots beschikbaar. “Vol is vol”, waarschuwt Peter. De ervaring is tussen 10.00 en 13.00 uur te beleven in Kasteel Montfoort.

Herinneringen aan meisjes uit het Tuchthuis

Het onderzoek naar het voormalige gesticht krijgt tijdens Open Monumentendag nog een bijzonder vervolg. Een onderzoeker van de Universiteit Utrecht wil graag spreken met Montfoorters die herinneringen hebben aan de meisjes die destijds in het Tuchthuis verbleven. Mogelijk zijn er zelfs nog vrouwen die er zelf op jonge leeftijd hebben gezeten. “Misschien zijn er inwoners die hier verhalen over kennen of herinneringen aan hebben”, aldus Peter. Zij worden nadrukkelijk uitgenodigd zich te melden. De gesprekken met de onderzoeker vinden tijdens Open Monumentendag tussen 10.00 en 13.00 uur plaats in het Kasteel.

Ook een succesnummer van vorig jaar keert terug. Zes kinderen kruipen opnieuw in de rol van juniorgids. In twee groepen van drie verzorgen zij rondleidingen door de Grote of Sint-Janskerk en de Rooms-Katholieke Kerk. In beide kerken vertellen ze bezoekers in hun eigen woorden over het gebouw en de bijzonderheden die er te zien zijn. “Dit is echt superleuk”, zegt Peter. “Vorig jaar hebben we dit voor het eerst gedaan en vanwege het enorme succes herhalen we het nu.” Dat de juniorgidsen er zelf eveneens plezier in hadden, blijkt wel uit de belangstelling: vijf van de zes kinderen die vorig jaar meededen, zijn opnieuw van de partij. Eén nieuwe juniorgids sluit zich bij hen aan. De rondleidingen beginnen om 12.15, 13.00 en 13.45 uur en duren een half uur.

Opnieuw binnenkijken aan de Hofstraat

Ook Hofstraat 7 opent opnieuw de deuren. Het monumentale pand trok tijdens de vorige Open Monumentendag volgens Peter meer dan vierhonderd bezoekers. Dit jaar kunnen belangstellenden zien hoeveel er inmiddels is veranderd. Het rijksmonument wordt zorgvuldig gerestaureerd en krijgt uiteindelijk een nieuwe bestemming met meerdere appartementen.

“De eigenaar wil het nog een keer openstellen om te laten zien hoe zo’n restauratieproject verloopt”, vertelt Peter. Daarbij gaat het niet alleen om het uiteindelijke resultaat. Bezoekers kunnen juist zien welke keuzes tijdens zo’n restauratie moeten worden gemaakt. “Tegen welke problemen of dilemma’s loopt de aannemer aan? Zijn er nog ontdekkingen geweest?” Hofstraat 7 is tussen 10.00 en 16.00 uur toegankelijk.

Verspreid door de stad is die dag nog meer te doen. In Stadsmuseum De Knoperij is de expositie ‘Het Verdwenen Kasteel’ te zien. ‘Het Verdwenen Kasteel’ van Montfoort is met historische tekeningen, archeologische gegevens en 3D-technologie digitaal gereconstrueerd. Ook leerlingen van Het Kompas en De Hobbitstee werkten aan het project mee.

In de etalage van De Knoperij zijn bovendien de resultaten te zien van een LEGO-workshop die op 29 augustus plaatsvond. Twaalf jonge bouwers gingen aan de slag met hun favoriete Montfoortse monument. Dat hoefde overigens niet tot op de steen nauwkeurig: ook een ruimteschip op het dak van het Oude Stadhuis mocht. De belangstelling voor de workshop was groot; deze was al in juli volgeboekt.

Verder kan de toren van de Grote of Sint-Janskerk vanaf 11.00 uur ieder half uur worden beklommen en vertrekt om 13.30 uur vanaf De Knoperij een historische stadswandeling. Ook het Oude Stadhuis, molen De Valk en beide monumentale kerken zijn geopend. Open Monumentendag duurt in Montfoort van 10.00 tot 16.00 uur.