Touwmuseum 25 jaar en heel veel nieuws

Dat het Touwmuseum 25 jaar bestaat en ieder jaar meer bezoekers trekt, doet Margo Stekelenburg, een van de drijvende krachten achter het museum, bijzonder veel vreugd; vooral dat laatste natuurlijk, die toenemende aantallen bezoekers. “Kennelijk doen we het goed, want we krijgen veel complimenten; ook via de sociale media.”

“Maar die 25 jaar verdient wel bijzondere aandacht. We hebben de huisstijl vernieuwd, de uitstraling aangepast en de website staat boordevol informatie. De langste touwbaan die er in Europa te vinden is gaat weer een aantal malen per jaar open; dat is toch geweldig?!”

“Maar echt heel bijzonder is onze nieuwe tentoonstelling. Die gaat over maritieme archeologie. Want bij het duiken naar scheepswrakken is enorm veel touw, van soms wel eeuwen oud, naar boven gekomen. En daar zou weleens heel veel touw bij kunnen zitten, dat ooit in Oudewater door onze voorvaderen is gemaakt. Dat alleen al maakt het bijzonder.”

Opening seizoen

De officiële opening vond donderdag 16 april plaats. Voor het museum was een ruime tijdelijke overkapping neergezet waar alle gasten amper allemaal plaats konden nemen. Zo talrijk was er gereageerd op de uitnodigingen: (oud-)burgemeesters, (oud-)politici, (oud-)bestuursleden, (oud-)vrijwilligers en nog veel meer mensen, die ooit op een of andere manier betrokken waren bij het Touwmuseum, waren erop afgekomen. Bestuursvoorzitter Sigrid Hooftman: “Maar eerst hebben we de maritiem archeoloog Johan Opdebeeck, als bijzondere gast. Hij zal u verrassen.” En dat deed Opdebeeck. Werkzaam bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, ook als duiker, vertelde hij allerlei zaken die je onder water aan kunt treffen. Van spullen waar je echt niet aan mag komen (o.a. niet-geëxplodeerde explosieven) via losse objecten tot hele vliegtuigen en scheepswrakken. Hij liet met beelden zien hoe ze onder water te werk gaan, wat ze aantreffen en wat ze daaruit kunnen afleiden. En natuurlijk ook over touw dat bij eeuwenoude wrakken was gevonden en waar nu een deel van de nieuwe tentoonstelling over gaat. En voor wie de uitermate boeiende lezing miste: er komt er nog een en deze wordt tijdig via de website bekendgemaakt.

Historie

“Het kwam eigenlijk allemaal door de sloop van die baanschuur tussen de Biezenwal en de Biezenstraat”, liet Nettie Stoppelenburg ons voorafgaand aan de opening van de tentoonstelling weten. “Toen kwam ineens de baanschuur in de Reijersteeg in beeld; die was flink vervallen, en er werd besloten dat die echt moest blijven en een museum worden voor de touwindustrie.” Uiteraard volgden er rapporten en het bleek meer te kosten dan gedacht. “Marianne Ruigrok, (destijds burgemeester van Ouderwater, red.) zat de vergaderingen van de werkgroep oprichting voor (wat ze trouwens heel goed deed). Zelf ben ik in de zomer van 2000 begonnen met een serie in De IJsselbode en Marianne vroeg mij om de teksten voor het museum te schrijven.” En dat deed Nettie.

“In de oprichtingswerkgroep zaten verder o.a. Wim van Rooyen, die heel veel deed, en Theo Besteman die ook jarenlang in het bestuur heeft gezeten. Jan-Willem Bakker en later zijn vrouw Pietie, Leo Morsink, die o.a. de plattegrond maakte die jaren in het museum heeft gehangen, waren eveneens heel actief. En natuurlijk was Saskia van der Lee er vanaf het begin bij; altijd gemotiveerd en behulpzaam.”

“Truus Mulder was de eerste beheerder en zij heeft ook de grondslagen gelegd voor de groep vrijwilligers. Na haar kwam Averien die zeker ook echt veel gedaan heeft voor het museum.”

“In 2005 verscheen ‘De Historie van een touwtje’, een gidsje dat vooral gebaseerd was op wat er in het museum te zien was. Op 16 april verschijnt een nieuwe publicatie.”

Richard Beaujon vernieuwde de huisstijl

Hooftman vertelde over allerlei zaken die nog op de planning stonden en over de vernieuwde huisstijl: Richard Beaujon was er trots op dat voor zijn ideeën voor de nieuwe huisstijl gekozen waren. Hij legde uit hoe hij tot zijn bijzondere ontwerpen en kleurkeuzes was gekomen en trakteerde de mensen die hem hadden weten te inspireren van harte op een flesje wijn.

Opgedragen aan Saskia van der Lee

En, zoals geschreven, werd ‘De historie van het Touwtje’ volledig geactualiseerd door Nettie Stoppelenburg en had de naam ‘Draden van verleden en vakmanschap’ gekregen. Deze herziene druk met nieuwe titel werd opgedragen aan Saskia van der Lee, die geheel onverwacht op 29 mei 2025 overleden is. Saskia werd in 1996 een van de stuwende krachten in de werkgroep ‘Touwmuseum De Baanschuur’ en als telg uit de lijndraaiersfamilie Van der Lee heeft zij lang deel uitgemaakt van het bestuur van het Touwmuseum. En zij heeft heel belangrijke bijdragen geleverd aan de collectie van het museum. Daarom werden de eerste twee exemplaren van dit boekje uitgereikt aan haar man, Rolf Tybout, en haar broer, Gijs van der Lee. Beiden waren ontroerd door dit gebaar.

Officiële opening

Aan het einde van de levendige avond was de eer toebedeeld aan burgemeester Agnes Jongerius om de officiële opening van de nieuwe tentoonstelling te verrichten. Ze had kort daarvoor de term ‘ons erfgoed’ horen uitspreken en had zich deze uitdrukking ogenblikkelijk eigen gemaakt: “Het is heel goed dat voor ‘ons erfgoed’ dit museum 25 jaar geleden gestart is.” Na het overhandigen van een cheque voor het museum en het losmaken van de niet-gordiaanse knoop was het Touwmuseum met de nieuwe tentoonstelling voor iedereen geopend.

Verschillende tentoonstellingen

“De voormalige baanschuur is door de inzet van heel veel mensen, ook de niet genoemde vrijwilligers, een nog mooier museum dat, ik zei het al, jaarlijks meer en meer bezoekers trekt van alle leeftijden. Oude ambachten zijn duidelijk in trek, ook bij jongere bezoekers. En dat stemt vrolijk”, liet Stekelenburg weten.

“We hadden meer bijzondere tentoonstellingen, maar het duiken naar scheepswrakken uit bijvoorbeeld de 16e en 17e eeuw heeft veel restanten van touw opgeleverd. We hebben nog niet alles binnen, maar dat hebben we opgelost met mooie foto’s, en de verhalen die daarbij horen zijn natuurlijk heel bijzonder.”

Tijdens de rondgang door de tentoonstellingsruimte komen we zo’n bijzonder duikpak tegen en verschillende laden met diverse buitenissige objecten; niet alleen touw maar ook bijvoorbeeld een touwladder met maar één touw en houten schijfjes als voetensteuntjes.

“Ja, dat touw zou zo maar eens uit Oudewater kunnen komen, want er ging meerder keren per week een trekschuit met henneptouw naar o.a. de havensteden Amsterdam en Rotterdam.”

Touwbaan open

“En dit jaar gaat de langste touwbaan van Europa vijf keer voor het publiek open; steeds de tweede zaterdag van de maand. Bezoekers moeten via onze website wel reserveren, want het aantal mensen dat in een keer naar binnen mag is beperkt. Oudewater en touw blijven toch onlosmakelijk aan elkaar verbonden.”