Dossier X

Openbaarheid is een groot goed. De overheid gaat er prat op de burger ongehinderd mee te laten kijken bij de voorbereiding en uitvoering van haar plannen, besluiten en werkzaamheden. Alleen als het echt niet anders kan, gaan de luiken van de open keuken even dicht, bijvoorbeeld als er commerciële kapers op de kust zijn of persoonlijke belangen in het geding zijn. De overheid heeft er zelfs een wet voor gemaakt: de Wet open overheid. Burgers en journalisten kunnen er een beroep op doen. als het even niet vanzelf gaat met de openheid of om de onderste steen boven te halen. Of als de bestuurders om politieke of persoonlijke redenen geen opening van zaken wíllen geven. In het laatste geval gebruiken zij de Wet oneigenlijk als middel om de luiken dicht te houden. Als ze op last van de rechter uiteindelijk de luiken toch open moeten, lakken zij zoveel tekst zwart dat er geen touw meer aan vast te knopen is. Zie de stukken van de beruchte Toeslagenaffaire.

Ook het Oudewaterse college maakt zo nu dan misbruik van de Wet om kritische pottenkijkers buiten de deur te houden. Zo deed ik onlangs vergeefs een beroep op de Woo om het verslag van de externe gespreksleider X over bedrijf X te kunnen lezen, zodat ik de ontwikkelingen rond het slepende dossier goed kan volgen. Het college huurde de gespreksleider met instemming van de gemeenteraad voor € 25.000 in om de verstoorde verhoudingen tussen de ondernemer en de omwonenden te herstellen. Een bij voorbaat kansloze missie, aangezien alleen de gemeente het probleem kan oplossen en dus de verkeerde partijen aan tafel zaten.

Het college wees mijn Woo-verzoek af op grond van het artikel in de Wet dat stelt dat ‘geen informatie openbaar gemaakt wordt wanneer dit het goed functioneren van de Staat of andere overheden schaadt en dit belang zwaarder weegt dan het belang van openbaarheid.’(…) Zulks ter beoordeling van dezelfde overheid of in het uiterste geval de rechter. Volgens het college ging het om vertrouwelijke gesprekken en zou openbaarmaking de deelnemers aan de gesprekken kopschuw kunnen maken en de betrouwbaarheid van de overheid schaden en, hierdoor, het goed functioneren van de overheid bemoeilijken. Flinterdunne cirkelmotivering.

Inmiddels heb ik het rapportje toch achterhaald; er zijn meer wegen die naar openbaarheid leiden. In de in het verslag door gespreksleider beschreven opdracht en aanpak verslag wordt met geen woord over de afgesproken vertrouwelijkheid waarop het college zich beroept in de afwijzing van mijn Woo-verzoek. Deze universele disclaimer is kennelijk achteraf bedacht door het college. Wij van Wc-eend.

De moraal van het verhaal? Voor echte openbaarheid is meer nodig dan een Wet, het begint met oprechte wil en een open geest! Die ontbreken bij het college.

O ja, het vertrouwelijke rapportje bevestigt wat te voorzien was: de missie van X is mislukt. De gesprekken hebben de lucht tussen de ondernemer en de omwonenden niet opgeklaard, eerder het tegendeel. Wethouder L. moet alsnog aan de bak!

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Wim Knol