Lezing bij de GVO: ‘In de voetsporen van de Hanze’

De Geschiedkundige Vereniging Oudewater (GVO) gaat na de pandemie weer op pad! Een meerdaagse excursie voert de leden langs allerlei historische plekken die een belangrijke plek in de Nederlands Hanze geschiedenis hebben gehad, waaronder een aantal Hanzesteden zoals Elburg, Kampen, Hattem en Hoorn.

Als onderdeel van de voorbereiding op deze excursie zal Pim Brinkman op maandag 9 mei vanaf 20.00 uur een korte lezing geven over de Hanze in het Zalencentrum, Westsingel 2 in Oudewater. De lezing is toegankelijk voor eenieder die geïnteresseerd is. De toegang voor leden is gratis en voor niet leden 2,50.

Pim Brinkman (1954) is kunsthistoricus en emeritus lector Erfgoedstudies:
‘In de Middeleeuwen waren de machthebbers keizers, koningen, de hoge adel en de Kerk. Maar de Hanze werd niet geleid door vorsten, maar door stadsbesturen; belangrijk waren kooplui, niet ridders, en de taal was niet die van priesters, maar van boekhouders.

Wie waren er bij aangesloten, hoe stak de organisatie in elkaar en waarom verdween de Hanze? Maar allereerst: hoe kon dit kolossale verbond überhaupt bestaan? Want het was niet niks, die Hanze. Een organisatie van vele tientallen steden, die zich uitstrekte van Londen tot Novgorod (zo’n 100 km ten zuiden van St. Petersburg) en van Krakau in Polen tot aan Bergen in Noorwegen maakten onderdeel uit van het Hanzeverbond een soort handelsverdrag.
Maar ook Nederland kende met name langs de IJssel en de vroegere IJsselmeerkust, meerdere Hanzesteden.

Het Hanzeverbond omvatte kantoren waarin talloze handelsovereenkomsten werden gemaakt, bewaard en zo goed mogelijk gecontroleerd. En dan spreken we over de periode van de late Middeleeuwen, met zeer gebrekkige communicatiemiddelen, een slechte infrastructuur over land en een gevaarlijke over water, taalbarrières, voortdurende politieke onenigheden die vaak uitmondden in oorlogshandelingen, een ongelofelijke wirwar van verschillende munten en maten en allerlei bestaande plaatselijke handelsafspraken, belastingen, tolheffingen, accijnzen, privileges enzovoorts, waar allemaal rekening mee moest worden gehouden.
En dan hebben we het nog niet over georganiseerde piraterij en roversbenden die de Hanze-transporten belaagden: zo enorm waren de moeilijkheden dat het eigenlijk onbegonnen werk was. Maar toch gebeurde het. Het is bovendien fascinerend om te beseffen dat het hier om een organisatie door burgers ging, van wat we later de derde stand zijn gaan noemen.’

Pim Brinkman zal daarnaast allerlei wetenwaardigheden vertellen over de Hanze-cultuur (wat is nu eigenlijk Hanze gotiek?), over Hanzeschepen zoals de oorlogskogge, en over een aantal kunstwerken met een Hanze-achtergrond.