Op pad voor de Vrijheidsspeurtocht...

Twee dames op leeftijd lopen zoekend door Montfoort. “Doet u ook mee aan de speurtocht?” “Nee, wij zijn op zoek naar het kasteel.” Op straat is het zondag rustig. Op een enkele automobilist en fietser na. Bij het Pastoor Spaanplein in Montfoort is het startpunt van de Vrijheidsspeurtocht. In een oud schooltafeltje liggen pennen en een paar exemplaren van de huis-aan-huis krant ‘Vieren en gedenken’. Hierin staan zowel een kaartje van de speurtocht als invulformulier voor het invullen van de oplossing.

Hier ligt ook de eerste QR code, waarmee het eerste audio fragment afgeluisterd kan worden. Een stem vanuit die tijd spreekt ons toe: “Dit is mijn audiodagboek. Jij mag meeluisteren. Duitsers dreigen ons land binnen te vallen. Levensruimte hebben ze nodig. Hebben jullie de nieuwe nazigroet al gezien? Nederland zal vast wel neutraal zijn. Ze zeggen dat niemand meer veilig is. Gelukkig hebben we pastoor Spaan, bij hem kunnen we terecht.” De stem neemt ons mee naar St. Joseph. Voetstappen klinken terwijl we lopen. Het geluid van marcherende soldaten, overkomende vliegtuigen, vallende bommen. Er is veel uit de kast gehaald om deelnemers aan de speurtocht, die bedoeld is voor de wat oudere basisschoolleerlingen, echt mee terug te nemen in de tijd. Het te laten voelen, beleven en zien van Montfoort in oorlogsjaren.

Wij ondernemen een poging met onze zes- en achtjarige op sleeptouw. Met als vooruitzicht dat ze bij elke opdracht een snoepje krijgen, lukt het best ze over te halen. De oudste vindt het maar wat leuk om te speuren naar voorwerpen in winkel etalages. De jongste heeft vooral aandacht voor snoepjes en de mensen om hem heen, want iedereen moet begroet worden. Het eerste voorwerp is duidelijk zichtbaar. We beluisteren het tweede audio fragment met meegenomen oortjes. “Mama, ik begrijp het niet”. De audiofragmenten zijn op sommige plekken ook voor de oudste toch net iets te lang. Ook komen er plaatjes voorbij van hoe het er op die locatie uit zag in de oorlog. Al vrij snel in het begin van de speurtocht nemen we een pauze, waarbij de kinderen zich tegoed doen aan een ijsje bij Daan Droomijs. Ondertussen luisteren we naar een audiofragment over de brug. Dat mensen die de brug overstaken een ‘codewoord’ moesten zeggen, voordat ze erover mochten, vinden de kinderen fascinerend. “Scheveningen. Hoezo konden Duitsers dat niet zeggen dan? En wat zeiden ze dan? Scheveningen?” De interesse is gewekt. Toch, is voornamelijk het speuren naar voorwerpen voor deze leeftijd het leukste. “Ik heb wat gevonden, mama!”, klinkt het dan enthousiast.

Onderweg steken ze dan nog wat op van de verhalen die mama doorvertelt. Het is natuurlijk niet hetzelfde, maar toch leren ze wat. Omdat we de tocht niet lopen maar fietsen - beter voor de kortste beentjes - missen we op een gegeven moment voorwerp 2, 3, 4 en 5 en belanden we zomaar in een keer bij voorwerp zes. Ok. Terug dus. Dezelfde route fietsend, nog beter oplettend, vinden we de missende voorwerpen terug. Mede dankzij de oplettende oudste. De begraafplaats vinden ze indrukwekkend, maar dan niet alleen de graven van de piloten. Ook de andere graven worden bekeken, en op een graf wil zoonlief een hartje van stenen neerleggen. Mooi. Het zijn me ook net iets te zware onderwerpen voor kleine kinderen. Het is goed zo. Het allerlaatste deel van de speurtocht slaan we over. Het ging ook niet per se om de uitkomst, de code te kraken. Het ging vooral om het doen, en de kinderen zo wat bewustwording mee te geven. Dat kan best al heel jong. Hoewel ze voor deze speurtocht echt nog een beetje te jong waren. Al met al best een aanrader om hem te lopen (of fietsen)... In de speeltuin genieten de kinderen nog even van chips en kunnen ze zich even lekker uitleven, terwijl mama op een bankje de boel laat bezinken. Vier mei herdenken we. Vijf mei vieren we onze vrijheid. Het is en blijft een groot goed.

Sjoukje Dijkstra