Lezing Memoria in Montfoort

De coronacrisis van dit jaar laat weer eens duidelijk zien hoe kwetsbaar en sterfelijk de mens is. De overvolle ziekenhuizen en de 'lopende band' begrafenissen in Italië en Spanje, doen velen denken aan voorbije eeuwen waarin pestepidemieën Europa teisterden. Tijd om de mensen waardig te begraven en te gedenken is er dan vaak niet. Op 8 september 2020 om 20.00 uur organiseert de Stichts-Hollandse Historische Vereniging een lezing over de middeleeuwse dodengedachtenis in Montfoort en omstreken.

In de katholiek-christelijke middeleeuwen en vroegmoderne tijd speelt het gedenken van de doden (ook wel dodengedachtenis of memoria genoemd) een prominente rol in de samenleving. Ook als er geen epidemieën zijn. Het is iets wat de levenden en de doden dagelijks verbindt. Men is zich voortdurend bewust van de eigen sterfelijkheid (samengevat in de Latijnse spreuk memento mori) en vaak regelt men al bij leven zaken voor de eeuwigheid. Door het doen van goede werken en het begunstigen van religieuze instellingen worden anderen aangespoord om voor het zielenheil van de weldoeners te bidden. Zo proberen de weldoeners de tijd die men na de dood in het vagevuur moet doorbrengen te bekorten. De middeleeuwse memoria kennen veel verschijningsvormen en uitingen: van armenzorg en het stichten van religieuze instellingen, tot het bestellen van misvieringen en het laten vervaardigen van kunstvoorwerpen waardoor men herdacht kan worden. Sinds 2013 bestaat de database Medieval Memoria Online (MeMO), een project van de Universiteit Utrecht. Deze gratis toegankelijke database bevat beschrijvingen van meer dan vierduizend objecten en tekstbronnen uit heel Nederland. Ze spelen een essentiële rol binnen de middeleeuwse dodengedachtenis tot 1580. Hieronder bevinden zich talrijke grafzerken, grafmonumenten, schilderijen en beeldhouwwerken voor personen die een herdenking op prijs stellen. Ook zijn er vele archiefdocumenten en kroniekteksten waarin bijgehouden werd wie wanneer herdacht moest worden. Hoe kreeg de dodengedachtenis in Montfoort en omstreken gestalte? Welke middeleeuwse memoria-uitingen zijn er overgeleverd? En wat vertellen die ons over de middeleeuwse dodengedachtenis?

De lezing wordt gegeven door Corinne van Dijk MA en Dr. Rolf de Weijert. Corinne van Dijk studeerde Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Nederlands funerair erfgoed en religieuze kunst uit de 15e en 16e eeuw. Tussen 2013 en 2018 was ze als projectleider werkzaam bij het MeMO-project. Dr. Rolf de Weijert studeerde Middeleeuwse Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. In 2015 promoveerde hij aan diezelfde universiteit op een onderzoek naar de dodengedachtenis in het Utrechtse kartuizerklooster Nieuwlicht. In 2008 zette hij samen met kunsthistorica dr. Truus van Bueren het MeMO-project op.

De lezing wordt gegeven in de RK Kerk Johannes de Doper, Pastoor Spaanplein 2, 3417 HP Montfoort. Er zijn maximaal 40 beschikbare plaatsen. Helaas zijn er geen toiletten toegankelijk en kunnen er geen consumpties verschaft worden. Aanvang is 20.00 uur. Inloop: van 19.30 uur tot 19.45 uur. Vooraf aanmelden is verplicht en kan via door het sturen van een mail naar mail@shhv.info met vermelding van naam, adres en telefoonnummer. De lezing is ook vanuit huis te volgen via een 'live-stream'. Deze is te vinden op www.kerkdienstgemist.nl