Samen herdenken op het Kasteelplein

Onder een frisse avondlucht en met een stevige wind over het Kasteelplein kwamen maandagavond veel inwoners van Montfoort samen voor de jaarlijkse Dodenherdenking. Rond het Vrijheidsmonument heerste een ingetogen sfeer, terwijl muziekvereniging Ons Genoegen de bijeenkomst muzikaal omlijstte en bezoekers met bloemen in de hand langzaam toestroomden.

Eerder op de dag vond op de begraafplaats aan de Julianalaan al een aparte herdenking plaats bij de oorlogsgraven van vliegeniers van het Britse Gemenebest, die tijdens de oorlog hun leven gaven voor de vrijheid.

Tijdens de plechtigheid op het Kasteelplein, georganiseerd door het 4 en 5 mei Comité Montfoort, hield locoburgemeester Rob Jonkers de aanwezigen een indringende vraag voor. “Vandaag twee minuten stilte. Wat doen we in de andere 525.558 minuten van het jaar?”, vroeg hij zich hardop af. Volgens Jonkers gaat vrijheid niet alleen over herdenken op 4 mei, maar juist ook over hoe mensen zich dagelijks naar elkaar gedragen, luisteren naar elkaar en ruimte maken voor verschillen.

Precies om 20.00 uur werd het stil op het plein. Na het taptoesignaal en het saluut van Scouting en veteranen Montfoort volgden twee minuten waarin alleen de wind en het klapperen van de vlag hoorbaar waren. Daarna speelde Ons Genoegen het Wilhelmus.

In zijn toespraak stond Jonkers stil bij de verhalen die generaties lang met mensen mee kunnen dragen. Hij vertelde over de familie van Judith Zilversmid, die tijdens de oorlog werd verraden en uiteengerukt. De ouders doken onder, hun zoon zwierf langs verschillende onderduikadressen en dochter Helga werd gedeporteerd naar Auschwitz, waar zij de oorlog ternauwernood overleefde.

Volgens Jonkers eindigde het leed niet bij de bevrijding. Hij sprak over de moeizame terugkeer van oorlogsslachtoffers in een land dat vooral vooruit wilde kijken, over bureaucratie en over de pijnlijke strijd om verloren bezittingen terug te krijgen. “Hun verhaal laat zien hoe lang de schaduw van verraad en verlies kan blijven hangen”, zei hij.

De locoburgemeester benadrukte dat herdenken meer is dan terugkijken alleen. “Als wij niet meer stilstaan bij wat de verschrikkingen van toen betekenen voor het nu, dan zijn die verschrikkingen voor niets geweest”, hield hij de aanwezigen voor. Volgens hem ligt juist daarin de kracht van samen herdenken: bewust blijven, scherp blijven en verbonden blijven met elkaar.

Tussen de toespraken door waren er verschillende muzikale bijdragen. Duo Elusive bracht het lied Als de liefde maar blijft winnen, terwijl Nancy Berends later op de avond samen met Ons Genoegen We’ll Meet Again zong.

Daarnaast droeg Hans Elzas een tekst voor over “de moed om in verzet te komen”. Daarin stond hij stil bij verzetsstrijders die tijdens de Tweede Wereldoorlog met hun ongehoorzaamheid levens redden. Ook sprak hij over de vraag hoe protest en vrijheid zich volgens hem tot elkaar verhouden in deze tijd.

Leerlingen van basisschool Het Kompas droegen gedichten voor, waarna de avond werd afgesloten met de krans en bloemlegging bij het monument. Veel aanwezigen liepen daarna rustig langs het monument om bloemen neer te leggen.