Oude Willem

Afgelopen weekend was ik in Drenthe bij het dorpje Oude Willem, vlak bij Diever. Wij maakten daar een prachtige wandeling door bos en heidevelden. De fietspaden zijn mooi geasfalteerd, maar de wandelpaden kronkelen over de heide en door het bos. Vol wortels, soms zanderig, smal en met bomen die dwars over de paden liggen. Soms een stukje uitgezaagd zodat je er iets makkelijker overheen kunt klimmen. Kuddes runderen met jongen verscholen onder de bomen en spechten die er druk op los timmerden op de bomen.

En daar op ons pad komen wij twee heren tegen. Zo te zien echte wandelaars. Vast vader en zoon. De een van onze leeftijd, waarschijnlijk iets jonger. De andere een man van ver in de tachtig misschien zelfs al wel de 90 gepasseerd. Voorzichtig lopend achter een rollator over het smalle en hobbelige bospad. In het voorbijlopen maakten wij een grapje: “rupsbanden zijn misschien makkelijker...” “Geen gek idee!”, riep hij ons na.

Iets verderop komen wij weer bij een boom dwars over het pad. Eén waar je over moest klimmen, eromheen was onmogelijk. Mijn partner roept achterom: zal ik even wachten en u helpen? Dan tillen wij (de zoon van de man en mijn partner) u eroverheen. Nee hoor, roept de oudere man monter. Dit doe ik zelf, Ik heb alle tijd. Ik hak vaker met dit bijltje. Ben het gewend. Wij kijken elkaar aan en lopen verder. En de volgende minuten zijn de mannen onderwerp van gesprek. Zo kan je ook oud zijn.

U heeft vast wel gehoord dat De Wulverhorst zich heeft aangesloten bij de vereniging Reablement. De vereniging Reable Nederland staat voor een beweging waarbij vooral gekeken wordt samen met inwoner, netwerk en professionals naar hoe iemand meester blijft van zijn of haar eigen leven, maar ook naar wat iemand nog zelf kan, of wellicht met ondersteuning en hulpmiddelen, weer zelf kan.

Dat betekent dat er wat uitgangspunten centraal staan:

•         Niet zomaar overnemen wat mensen zelf kunnen;

•         Mensen helpen te herwinnen wat ze niet meer kunnen;

•         Samen zorgen voor een oplossing voor dat wat overblijft.

Misschien denkt u wel: dat is toch logisch… Maar kijkt u maar eens om u heen hoe makkelijk en snel mensen soms zaken uit handen worden genomen en veelal ook nog ongevraagd! Wat doet dat met eigen regie en eigenwaarde?

Even de koffie inschenken, de schoenveters strikken, een melkpak openen, de deur openmaken, de was vouwen. Het gaat vaak sneller dan als de persoon dat zelf doet.

Allemaal goed bedoeld, maar met een effect dat mensen geen vraag meer hoeven te stellen, zaken zelf niet meer doen terwijl ze dat, zij het met wat meer moeite, zelf wel kunnen. En de gevolgen zijn er: minder bewegen, minder eigenwaarde, verlies van routine, kracht en denkvermogen. En wat doen hersenen en een lijf als ze niet meer worden gebruikt? Ze gaan nóg minder over tot actie.

Voor de medewerkers van De Wulverhorst betekent reablement dat een aantal gedragsregels zijn gesteld:

•         Ga uit van de persoonlijke situatie. Mensen zijn immers niet gelijk en ieders situatie is anders.

•         Kijk door de ogen van de hulpvrager. Immers, iedereen kijkt op een andere manier en vindt andere zaken belangrijk.

•         Zorg kan niet aan de hulpvrager worden opgelegd. Als je niet wil, dan wil je niet. Tenzij professionals beoordelen dat je een gevaar bent voor jezelf, anderen en/of de omgeving.

•         De hulpvrager kan zorg niet afdwingen. Professionals hebben kennis en kunde. Als zij op basis daarvan oordelen dat er iets anders nodig is kun je e.e.a. niet afdwingen.

•         De hulpvrager heeft regie. Logisch toch. Je moet er niet aan denken dat anderen bepalen wat goed voor je is.

Een van de initiatiefnemers van de vereniging Reable Nederland, Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde, is bijvoorbeeld ook geen voorstander van veel huisaanpassingen zoals alles gelijkvloers of trapliften, etc. Het is voor het lijf juist goed om in beweging te blijven, moeite te moeten blijven doen. Niet alle gemak dient de mens. Blijf ook als oudere in beweging en jezelf uitdagen.

Iedereen moet daar natuurlijk zijn eigen afweging in maken, maar ik kan me er heel goed in vinden. Het brengt mij terug bij de situatie tijdens mijn wandeling in Drenthe.

Een man die blijft doen wat hij kennelijk fijn vindt, ondanks de letterlijke obstakels die hij tegenkomt. Een mooi voorbeeld van hoe je, als je zo veel mogelijk actief blijft, niet zelf hoeft te ‘reabelen’ maar vooral de omgeving. Ik dus, dat moet!

Joyce Jacobs, bestuurder De Wulverhorst