Fokke Drost: zijn leven was geven

Dit stond in de rouwadvertentie van Fokke Drost, de man van dit verhaal, die tijdens de oorlogsjaren een klein ‘spullegie’ had op de Zuringkade achter het Hekendorpse kerkhof. Nu een fijn wandelpad, maar toen een echte kaai. Fokke was een verstokte vrijgezel, die vanuit zijn huisje, verscholen achter de bomen van het kerkhof, het nodige verzetswerk voor Oudewater heeft verricht.

Anarchiecommunist

Fokke Drost werd op 24 mei 1899 te Hoorn geboren. Na zijn schooltijd werd hij tuinarbeider en uiteindelijk kweker van bloemen en teler van druiven.

Hij voelde zich aangetrokken tot het anarchiecommunisme. Het was een radicaal, politiek denken voor het opheffen van de staat en de kapitalistische grondslag daarvan. Volgens deze communistische stroming was er geen ruimte voor particulier bezit van producten e.d. Loon naar arbeid was uit den boze. Het hoofdbeginsel was: ‘Van ieder naar zijn vermogen, aan ieder naar zijn behoeften’.

Hekendorp

Fokke heeft verschillende verblijfplaatsen gehad, voordat hij in 1930 naar Hekendorp kwam. Via zijn contacten in de tuinderswereld kreeg Fokke de mogelijkheid om op de Zuringkade een stuk land te pachten dat eigendom was van Het Waterschap Klein Hekendorp. Het was gelegen naast het kerkhofje in de Hekendorpse Buurt.

Hij woonde daar in een klein huisje dat net groot genoeg was voor een bed, een tafel en een paar stoelen. Comfort was voor hem niet zo belangrijk.

Zo begon Fokke als zelfstandige. Op zijn land zette hij een flinke schuur met daarachter haaks een kas waarin hij druiven kweekte. Naast de schuur stond een stenen stookhuisje met schoorsteen.

Zijn land werd een bloemenveld van dahlia’s en chrysanten. Het bewerken van de bloemen en druiven werd onder meer gedaan door buurman Prins en Engelien de Jong.

Rijbewijs

Mobiliteit was een vereiste om zijn handelswaar te kunnen vervoeren. Daarom had hij een rijbewijs nodig. Voor de oorlog was het verkrijgen daarvan een fluitje van een cent.

Engelien van Eijk-de Jong vertelde: “Mijn vader Ries de Jong had een rijbewijs. Als je in die tijd een rijbewijs wilde halen, ging je naar iemand toe die al een rijbewijs had om te vragen of hij jou rijles kon geven. Op een avond werd er bij ons in de Marktstraat aangebeld. Het was Fokke Drost. Hij vroeg vriendelijk: “Zou je mij willen leren rijden?”

Ries was chauffeur bij de Touwfabriek en ging op het verzoek in.

Theorie deed er niet zo toe. Met de kennis van verkeersborden kwam je al een heel eind.

Het praktijkexamen kon je meestal gewoon in je eigen, al aangeschafte, auto doen. Als je dacht dat je het rijden redelijk onder de knie had, stapte je naar veearts Dirk van der Veen, die in het herenhuis naast de Oud-Katholieke kerk in de Leeuweringerstraat woonde, om af te rijden.

Fokke moest tussen de bomen van de Markt doorrijden en kon een paar dagen later zijn groene rijbewijs, toen nog zonder paspoort, halen.

Gert van Ingen: “Mijn vader had een T-Ford en ging daarmee naar Dirk van der Veen. Die bleef bij de deur staan en zei:” Rij maar naar de Sluis, draai daar om en kom weer terug. Bij terugkomst moest hij de betekenis van een verkeersbord op de Markt aangeven. Hij gaf het goede antwoord en was geslaagd.”

Bloemen- en druivenhandel

Hij kon nu met zijn groene bestelwagen elke maandag naar Aalsmeer om zijn dahlia’s, gladiolen en chrysanten naar de veiling te brengen. In de jaren ‘50 kreeg hij de beschikking over een winkel en toen ging hij elke donderdag naar Aalsmeer om verse bloemen te halen voor de weekendverkoop.

Een ongeluk zit soms in een klein hoekje. Dat ervaarde Fokke ook. Waar en wanneer weten we helaas niet, maar Fokke ging op een overweg goed in de fout. Op het moment dat hij de overweg wilde passeren, kwam er ook een stoomtrein aan gedenderd die hij blijkbaar niet gezien had. De trein reed een stuk van de achterkant van zijn auto af. Het liep wonder boven wonder goed af want Fokke zelf mankeerde niks. Hij zal wel “Snap je dat nou?” gezegd hebben tegen de mensen aan wie hij het verhaal moest vertellen. Dat korte zinnetje gebruikte hij te pas en te onpas als er iets aan de hand was. De groene Fordbestelwagen moest natuurlijk wel vervangen worden: het werd nu een rode Fordbestelwagen.

Communistisch verzet

Fokke was in zijn jeugd bevriend geraakt met enkele jonge mannen die sterke voorkeur hadden voor de communistische ideologie. Vooral met Arend Hijner (schuilnaam Bart Hansen) was een sterke band ontstaan. Arend studeerde bij het uitbreken van de oorlog op de V.U. in Amsterdam. Kort na de Duitse inval kwam hij met medestudenten in verzet en had, nadat de Duitsers naar hem op zoek gingen, opeens Fokke nodig om bij hem tijdelijk onder te duiken. Fokke was regelmatig in Amsterdam voor zijn bloemenhandel en zo ontstond het plan om onder te duiken bij zijn vriend. In zijn woonplaats Haarlem zouden ze hem vast gaan zoeken, dus dat was geen optie. En zo kwam Fokke in beeld. Arend vroeg hem of hij en een drietal andere leden van de communistenknokploeg tijdelijk bij hem konden onderduiken. Fokke kon en wilde niet weigeren en stortte zich in het hachelijke avontuur.

Zo gebeurde het dus dat op een goede dag Fokke met zweethanden aan het stuur de tocht van Amsterdam naar Hekendorp maakte met achterin zijn bestelwagen, tussen de lege bloemenkratten verstopt, vier leden, waaronder zijn vriend Arend Hijner van het Amsterdamse communistische studentenverzet. Alles verliep gelukkig goed en de vier konden overnachten in de druivenkas aan de Zuringkade.

Nadat de vier een tijdje bij Fokke ondergedoken hadden gezeten, keerden ze weer terug naar Amsterdam om daar hun verzetswerk voort te zetten. Arend Hijner werd er gegrepen en op 7 januari 1945 met negen anderen in Limmen, als represaille voor een door het verzet omgebrachte Duitse militair, gefusilleerd.

Arend is slechts 22 jaar geworden. Zijn lichaam werd in een massagraf in de duinen bij Overveen begraven. De vriendschap tussen de familie Hijner en Fokke zou na de oorlog altijd in stand blijven.

Verzet in Oudewater

Fokke nam, net als zijn vriend Arend in Noord-Holland, deel aan het ondergrondse werk in Oudewater en sloot zich aan bij de knokploeg. Hij was het type van mouwen opstropen en aanpakken. In zijn druivenkas was ook een oliedrum (vat) in de grond gestopt waar wapens in verborgen werden. Het opbergen van de wapens en ander oorlogstuig werd uiteraard gespreid gedaan. Er werd ook wapentuig opgeslagen op de kwekerijen van Gijs van der Lee en Henk van Ingen. Het merendeel lag verborgen op de boerderij van Blom.

Bloemenwinkel

Na de oorlog ging een langverwachte wens van Fokke in vervulling: hij startte een bloemenwinkel in de Wijdstraat op nummer 20. Fokke huurde het pand van ‘Opoe van Ingen’. Als winkelbediende nam hij Cor van Breugel, die getrouwd was met Janus Dijksman, in dienst. Bij vele oud-Oudewaternaren zal die naam nog bekend in de oren klinken. De zaak liep vanaf het begin al prima en stond na een tijdje wijd en zijd bekend.

Rechts de bloemenwinkel in de Wijdstraat met daarvoor een Daffodil met het pientere pookje.

Ziek naar de familie Hijner

Dat Fokke een sterke band bleef houden met de familie van zijn gefusilleerde vriend Arend Hijner blijkt wel uit het verhaal van Engelien van Eijk-de Jong over de laatste dagen van Fokke:

“Fokke kreeg het, toen hij met zijn bloemenkar de hoogte opging in de Hekendorpse Buurt, ineens vreselijk benauwd. Hij greep naar zijn borst en ging later naar dokter Hoving. Die adviseerde hem een paar weken rust te nemen. Op donderdagavond ben ik nog even bij hem langs geweest op de Zuringkade om gedag te zeggen. Toen schoot ineens in mijn gedachte: “Die zie ik niet meer levend terug”, omdat ik bevreesd was dat hij dood zou gaan. De dag erna ging hij naar de familie Hijner in Arnhem om rust te nemen en schreef nog een brief naar mij dat hij door de familie zo verwend werd. Fokke was een huisvriend van hen sinds zijn verblijf in Bergeijk. Het was op een zaterdagochtend dat ik te horen kreeg dat hij, slechts 56 jaar oud, was overleden.”

Bronvermelding: Hans de Jong, Gert en Ron van Ingen, Engelien van Eijk-de Jong, Wil van der Heijden, De IJsselbode.

De vorige afleveringen van ff z@ppen zijn gebundeld in zeven delen. Waarvan de laatste twee in zwart/wit. De rijk geïllustreerde boekjes zijn voor € 17,50 in Oudewater te koop bij de Read Shop, de TIP en bij de schrijver zelf op De Cope 6. Deel 5 staat geheel in het teken van de oorlog.