Opruimen

Zo houdt de natuur dus zelf opruiming, zo heb je van de week kunnen zien hoe het in Leersum gebeurde: in een halve minuut trok een razende klauw van de tornado door het dorp op de Utrechtse heuvelrug, en nam behalve een paar honderd fijnsparren in de bossen ook nog eens dozijnen eerbiedwaardige oude en exotische tuin- en parkbomen mee in de greep. Fantastische Youtube filmpjes van mensen die de tegenwoordigheid van geest hadden hun telefoon te trekken en te filmen hoe een draaikolk van hagelstenen hun lounge-set mee de lucht in sleurde of een boom op hun auto kwakte.

En niet alleen in Leersum, maar wateroverlast en stormschade ook op andere plaatsen in Nederland, en in andere landen van Europa. Ook lijkt het telkens een beetje heftiger te worden dan de vorige, en misschien komt extreem weer ook wel iets vaker voor dan voorheen. Zou het iets met het klimaat te maken hebben?

Inrichtingsplannen van Rijk, provincies, gemeentes en waterschappen dienen andere doelen dan de natuur en het klimaat, en de natuur houdt zich niet aan schema’s en jaarplannen. Het leert één ding: de natuur doet zijn eigen doelmatig beheer. Bij het onaangekondigd strijken van die bomen blijkt er wel eens een auto op de verkeerde plek te staan. En blijken huizen te zijn die niet berekend zijn op het gewicht van een vol bebladerde volwassen boom tegen het dak, de gemeente doet haar best tot rampgebied benoemd te worden, er is materiële schade per individu of gezin. In één nacht zijn er vermoedelijk meer bomen gesneuveld dan de provincie Utrecht voornemens is te slopen voor de A27. Daar gaan we weer, met de CO2 en de stikstofafvang, dus maar snel eerst de schade in Leersum en elders in het land herstellen en nieuwe bomen planten en vooral veel Airmiles voor nieuwe bomen verzamelen.

Wat je wel kunt doen is de enorme kaalslag in de bossen herbeplanten met andere soorten dan rijen fijnsparren. Daar is dan wel verstand van zaken voor nodig: een eerdere poging honderd jaar geleden van een idealist met veel geld mislukte. De man, jachtopziener van het Leersumse Veld, erfde 80 hectare sparrenbos en de Leersumse Plassen, en hij dacht het bosgebied te beplanten met aardappelen en fruitbomen, maar de zand- en heidegrond bleek te arm. In het Leersumse meer wilde hij, alweer als weldoener voor de bevolking, een viskwekerij beginnen, en hij liet wagonladingen kweekvis per spoor uit Duitsland komen. Vanaf het dichtst bijzijnde station overgestort in platte boerenwagens overleefde de vis te laatste tocht niet en dat bezorgde de Leersumse weldoener de bijnaam ‘Harry de Beul’ op. Harry overleed in 1976. Zijn familienaam houd ik vanwege de privacy maar even voor me.

Wat de benodigde kennis betreft om ‘Leersum’ opnieuw te beplanten: die is momenteel in Nederland in overvloed aanwezig, in Boskoop, in Wageningen. Wijsheid zal gevonden moeten worden tussen eigenaars, deskundigen en bestuurders. Daar zal hem vermoedelijk ook ditmaal de kneep blijken te zitten.

Otto Beaujon